Cha Miguel Pro

(1891-1927)

Anh hùng hô vang khẩu hiệu: “Vạn tuế Chúa Kitô”

Cha Miguel Pro (Miguel Augustín Pro Juárez, S.J.) là một linh mục Dòng Tên Giáo Hội Công Giáo Mexico. Cha Pro bị xử tử trong thời kỳ Giáo Hội Công Giáo Mexico bị Tổng Thống Plutarco Elias Calles bách hại. Cha Pro Juárez bị vu khống dính líu tới vụ mưu sát cựu Tổng Thống Álvaro Obregón. Ngày 25/9/1988, Cha Pro Juárez được Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong chân phước tử đạo

Tuổi thơ

Miguel Pro sinh ngày 13/01/1891 trong một gia đình thợ mỏ tại Guadalupe, tiểu bang Zactecas, nước Mexico. Ngài là con thứ ba trong số 11 anh chị em, trong đó có 4 người yểu mệnh, chết từ lúc còn bé hay ở tuổi thiếu niên. Hai người chị của Pro đi tu dòng nữ. Miguel Pro xin vào Tập Viện Dòng Tên tại El Llano ngày 15/8/1911.

Bị đày ra ngoại quốc và thụ phong linh mục

Một đồng liêu của Cha Pro là linh mục Pulido kể lại rằng Miguel Pro rất ái mộ việc bác ái và có khả năng kéo dài hàng giờ diễn thuyết truyền đạt các đề tài về tu đức, người nghe vẫn không chán. Cha Pulido cũng ghi nhận là nơi Cha Pro nổi bật hai con người: một anh Pro thích vui đùa và một cha Pro năng cầu nguyện, đặc biệt ngày nào Cha cũng có mặt hàng giờ trong nhà nguyện.

Pro theo học tại Mexico cho tới năm 1914 khi mà làn sóng chống Công Giáo do chính quyền Mác-xít phát động lan tràn khắp nước khiến Tập Viện Dòng Tên phải giải tán và các linh mục của Dòng phải bỏ nước, sống lưu vong tại Los Gatos, California (Hoa Kỳ). Thầy Miguel Pro cũng bị buộc rời bỏ nước như vậy và được gửi học tại Granada, nước Tây Ban Nha (1915-1919), sau đó sang dạy học tại Nicaragua (Trung Mỹ) từ năm 1919 tới năm 1922.

Thầy Miguel Pro trở về quê hương Mexico năm 1926 là năm mà Hiến pháp 1917 của Mexico được củng cố và tu chính. Năm điều khoản trong Hiến Pháp này đặc biệt nhắm vào việc triệt hạ Giáo Hội Công Giáo tại Mexico.

-                           Điều 3 ấn định rằng, nền giáo dục Mexico phải thuộc về nhà nước, các trường học đều là của chính quyền. Giáo Hội Công Giáo bị cấm triệt để không được tham gia dạy học cả cấp tiểu học lẫn cấp trung học.

-                           Điều 5 loại các dòng tu ra ngoài vòng pháp luật. 

-                           Điều 24 cấm làm việc phụng tự công khai bên ngoài nhà thờ.

-                           Điều 27 thu hẹp quyền sở hữu bất động sản của các tổ chức tôn giáo.

-                           Cuối cùng điều 130 thu hồi mọi quyền dân sự căn bản của mọi thành phần trong hàng giáo sĩ: giáo sĩ và tu sĩ: không được mặc tu phục, không được quyền đi bỏ phiếu, và tuyệt đối không được phép có ý kiến trên truyền thông về các việc thuộc công quyền.

Mãi đến năm 1998, những điều khoản chống tôn giáo mới được loại bỏ khỏi Hiến Pháp. 

            Vì là một người xuất thân từ gia đình thợ mỏ ở Mexico, và nhờ có khả năng giao tiếp với các nhóm thợ thuyền, Miguel Pro được gửi đi Bỉ để chuyên học về các phong trào công nhân Công Giáo. Sức khỏe của Pro ngày càng sút giảm. Nhưng rồi Pro vẫn được thu phong linh mục tại Bỉ vào ngày 31/8/1925.

Cha Miguel Pro, tân linh mục, đã ghi lại những dòng cảm xúc sau đây:

“Làm sao tôi có thể cắt nghĩa được ân sủng ngọt ngào của Chúa Thánh Thần đã thâm nhập vào linh hồn một người con thợ mỏ như tôi làm cho tôi mừng rỡ như hưởng phúc thiên đàng? Tôi không thể không rơi lệ ngày tôi thụ phong linh mục, đặc biệt là lúc tôi cùng với vị giám mục chủ phong đọc lên những lời tận hiến. Sau lễ truyền chức, các tân linh mục ban phép lành đầu tiên cho song thân mình. Còn tôi thì chạy thẳng về phòng, đem hết các tấm ảnh chụp gia đình bày ra hết trên bàn và giơ tay ban phép lành với trọn tấm lòng trìu mến của tôi.”  

Sứ mệnh mục vụ đầu tiên của LM Miguel Pro là phục vụ các thợ mỏ ở Charleroi, nước Bỉ. Bất chấp khuynh hướng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa của công nhân, Cha Pro đã vượt thắng mọi chướng ngại và đã dùng Phúc Âm mà chinh phục đuợc con tim họ.

Ba tháng sau khi thụ phong linh mục, Cha Miguel Pro lại trải qua nhiều lần giải phẫu các khối u, nhưng ngài vẫn vui vẻ và can đảm chịu đựng. Ngài giải thích rằng sự chịu đựng của ngài xuất phát từ hiệu lực của lời cầu nguyện.

Bối cảnh nước Mexico năm 1926

Ngày 14/4/1926, Tổng Thống Calles của Mexico ký ban hành bản tu chính Hiến Pháp 1917 và Luật chống Công Giáo mệnh danh là “Đạo Luật Cải Cách” với những biện pháp như trình bày trên.

Trước đây, khi còn làm Thống Đốc Tiểu Bang Sonora, Calles đã trục xuất hết các linh mục ra khỏi vùng lãnh thổ của mình. Nay đương sự cầm quyền trên cả nước, càng tỏ ra sắt máu hơn. Ông ra mặt chống phá tôn giáo dữ dội hơn, triệt để thi hành chính sách chống Công Giáo và bách hại những người giữ đạo, sống đạo.

Người Công Giáo bị Calles dồn vào chân tường vì cách hành xử vừa vô thần vừa theo tôn chỉ  của Bè Tam Điểm mà ông ta đã gia nhập. Do đó, những vùng có tiềm lực Công Giáo mạnh mẽ (như các Tiểu Bang Jalisco, Zacatecas, Guanajuato, Colima và Michoacán) bắt đầu nổi lên chống lại chế độ. Cuộc chống trả bằng vũ lực này dẫn tới chiến tranh gọi là Cuộc Chiến của người Kitô Giáo (Cristero War) từ năm 1926 tới năm 1929.  Để trả thù, chính quyền ra sức bách hại hàng giáo sĩ, hạ sát những người bị tình nghi thuộc phe Cristero hay nhhững người bị gán ghép vào thành phần hỗ trợ hay yễm trợ cho nhóm này, xuống tay giết chết rất nhiều nạn nhân vô tội. 

Viện lý do tiêu diệt mầm mống phản loạn, giữa năm 1926 và 1934, nhà cầm quyền thiên tả đã giết hại ít nhất 40 linh mục.  Nhưng trước đây, những nơi có được 4,500 linh mục phục vụ cho 5 triệu giáo dân thì nay chỉ còn 334 vị và đều hoạt động trong bóng tối hay bị giới hạn phạm vi khu vực hoạt động mục vụ và phụng vụ, số lớn còn lại hoặc đã tản cư đi nơi khác, hoặc bị trục xuất, hoặc bị thủ tiêu, ám sát. Đến năm 1934, có đến 17 tiểu bang không còn bóng dáng linh mục nào. Cha Miguel Pro lẻn về nước trong bối cảnh đó.

Trở về quê hương Mexico

Vào mùa hè 1926, theo đề nghị của chính Cha Miguel Pro, Bề Trên Dòng Tên gọi Cha về Mexico, hy vọng Cha có thể khéo léo giúp được gì cho đàn chiên quê nhà đang đói khát chủ chiên.  Trên đường hồi hương, Cha Pro viếng Đức Mẹ Lộ Đức (Pháp), dâng Thánh Lễ Tạ Ơn và phó thác hướng mục vụ tương lai của mình vào sự che chở của Đức Mẹ.

Ngày 08/7/1926, Cha Miguel Pro bí mật lên đất liền tại bờ biển Veracruz của Mexico. Trong thời gian này, vài tiểu bang trong nước Mexico, như tiểu bang Tabasco, đều do các  tay chống Công Giáo khét tiếng cầm đầu, ra lệnh đóng cửa hết các nhà thờ và áp dụng biện pháp trừng trị thẳng tay các linh mục nào “ngoan cố” tiếp tục công việc mục vụ. Do đó, nhiều linh mục đã bị giết chết bằng thủ tiêu, mưu sát hay tra tấn. Chính quyền chuyên chính còn tìm cách o ép các linh mục phải cởi áo dòng, ra cưới vợ. Dầu vậy, không ít linh mục vẫn can đảm thi hành thiên chức của mình bất chấp mọi hiểm nguy rình rập từng ngày, từng giờ.  

Khi Cha Miguel Pro về nước, ngài phục vụ Giáo Hội đang lâm vào tình trạng khốn quẫn vì bách hại. Ngài  lén lút cử hành Thánh Lễ và ban các bí tích khác cho từng nhóm nhỏ Kitô hữu. Hiện nay Giáo Hội Mexicô còn lưu trữ nhiều thư mục vụ của Cha Pro mô tả tỉ mỉ và đầy đủ tình trạng Giáo Hội hầm trú này, ký tên dưới bí danh Cocol.

Vào tháng Mười 1926, một lệnh truy nã nhắm vào Cha Miguel Pro được chính quyền phổ biến khắp nước Mexico. Cha Pro bị bắt, rồi được thả ra ngay hôm sau như để xoa dịu hoặc trấn an phe chống đối, nhưng Cha vẫn bị đặt dưới sự quản chế chặt chẽ của công an Mexico.

            Bị bắt và bị hành hình

Vào đầu tháng 11/1927, một quả bom phát nổ mưu sát cựu Tổng Thống Alvaro Obregón. Ông Obregón bị thương nhưng không chết. Tuy nhiên vụ mưu sát lại là cái cớ để chính quyền truy bắt Cha Miguel Pro và hai người anh em của Cha là Humberto và Roberto.

Một viên kỹ sư trẻ tham gia vào vụ mưu sát đã xác nhận trước tòa án rằng Cha Pro và hai người anh em của Cha không dính líu vào âm mưu trên. Nhưng Cha Pro và hai anh em của Cha vẫn bị giam giữ rồi bị giải về Trung Tâm Thẩm Vấn ở Mexico City (thủ đô Mexico).

Ngày 13/11/1927, Tổng Thống Calles ra lệnh xử tử Cha Pro “về tội mưu sát cựu tổng thống”. Trong thâm tâm Tổng Thống Calles, lệnh xử tử này là một cách chính thức tuyên bố đặt Công Giáo ra ngoài vòng pháp luật. Calles còn ra lệnh phải chụp hình vụ hành quyết và phổ biến hình này trên trang đầu các nhật báo. Calles tin tưởng rằng khi thấy hình ảnh cuộc hành quyết, nhóm nghĩa quân chống chế độ sẽ khiếp hãi. Không ngờ, kết quả lại bị đảo ngược.

Khoảng 11 giờ đêm 29/11/1927, hai tướng lãnh của Calles (Tướng Roberto Cruz và Tướng Palomera Lopez) vào tận nhà tù tiếp xúc với Cha Miguel Pro và hai người anh em của Cha. Ngày hôm sau, Cha Pro bị điệu ra pháp trường.

Cha Pro hiên ngang bước đi giữa đội hành quyết, chúc lành cho họ, rồi dừng lại, quỳ xuống lặng lẽ cầu nguyện trong giây lát. Ngài không cho họ bịt mắt, đứng nhìn thẳng vào họ, một tay nâng cao ảnh chuộc tội và một tay cầm tràng chuỗi Mân Côi trong tư thế giang rộng tay giống Chúa Giêsu chịu đóng đinh trên cây Thánh Giá. Cha Pro lớn tiếng kêu lên: “Xin Thiên Chúa đoái thương các người! Xin Chúa chúc phúc cho các người.  Lạy Chúa, Chúa biết con vô tội trong việc này. Con lấy lòng thành tâm tha thứ cho mọi kẻ nghịch thù cùng con.”

Khi đội hành quyết chuẩn bị nả đạn vào Cha Miguel Pro, vẫn trong tư thế giang tay Cha hô vang khẩu hiệu: “Vạn tuế Vua Kitô! Vạn tuế Vua Kitô”. Những phát súng của đội hành quyết làm cho Cha đổ máu khiến Cha gục ngã, nhưng Cha không chết! Lập tức tên đội trưởng bước tới sát bên Cha, kê súng bắn vào đầu Cha, vĩnh viễn cất đi mạng sống xác phàm của Cha.

Hình ảnh cuộc hành quyết Cha Pro nhanh chóng được đưa lên trang đầu các nhật báo do nhà nước kiểm soát không ngờ đã được phe đối lập sử dụng làm bằng chứng nói lên tiết tháo anh hùng của Cha Miguel Pro đồng thời tố cáo tội ác của chính quyền Mexico thiên tả lúc bấy giờ. Người dân Mexico lũ lượt đi tham dự lễ an táng vị anh hùng bất khuất của họ, trương lên hình ảnh Cha Pro bị hành quyết và nhiều biểu ngữ “Vạn tuế Chúa Kitô Vua” cùng bày tỏ đức tin kiên vững của họ vào Chúa Kitô, Đấng là Vua trên hết các Vua.

Tuyên phong Chân Phúc

Một sự kiện không ai ngờ: Năm mươi năm (năm 1998) sau khi Cha Pro bị xử bắn, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II thực hiện chuyến Tông Du đến nước Mexico. Đức Thánh Cha được vị tổng thống đương nhiệm đón tiếp trọng thể. Ngài cử hành Thánh Lễ ngoài trời trước sự tham dự của hàng vạn giáo dân, một nghi thức phụng vụ vốn bị đặt ra ngoài vòng pháp luật trước kia.

Trong Thánh Lễ hôm ấy, ngày 25/9/1998, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II cũng cử hành lễ tuyên phong Cha Miguel Pro lên bậc Chân Phúc trước mặt hàng Giáo Phẩm Mexico, trước mặt đại diện chính quyền Mexico và đông đảo giáo dân từ khắp nơi trong nước tuôn về tham dự ngày trọng đại mà họ đã từng thao thức chờ mong.

Đức Thánh Cha tôn vinh Chân Phúc Pro bằng những lời giảng thâm thúy sau đây: “Cha Pro là niềm vinh quang cho quốc gia Mexico yêu dấu của ngài cũng như cho Dòng Tên. Cuộc đời dâng hiến trọn vẹn và một sự nghiệp mục vụ không ngưng nghỉ của Cha phản ánh nỗ lực không mệt mỏi của Cha trong sứ mệnh rao giảng Phúc Âm. Dù trải qua nhiều khổ đau và phải đối đầu với nhiều khó khăn nguy hiểm trong sinh hoạt mục vụ, Cha vẫn không ngừng soi rọi ánh sáng niềm vui Chúa Kitô vốn đã thâm nhập vào tận nơi thẳm sâu của đời sống Cha đến cho mọi người, và không gì có thể đoạt lấy niềm vui ấy. Quả thật, cốt rễ của sự tận hiến toàn vẹn mà Cha Pro đã dành cho những kẻ thấp bé đều xuất phát từ tình yêu vô hạn của Cha đối với Chúa Kitô cũng như từ lòng Cha nồng nhiệt ước ao noi gương Chúa và bước theo cái chết của Người.”

Lời thỉnh cầu cuối cùng của Cha Miguel Pro

trước giờ chịu tử hình ngày 23/11/1927 là xin được quỳ cầu nguyện

Cha Pro không chịu bịt mắt theo thông lệ,

ngài giang hai tay để chịu xử bắn, bắt chước Chúa Giêsu chịu đóng đinh.

Đội hành quyết đã không hạ sát được Cha Pro trong những phát súng đầu tiên,

một tên lính đến kê súng sát đầu ngài mà nả đạn.