|
|
Tin Mừng
cho Người Thời Đại
Lm. Đỗ Vân Lực, op.
|
CÁM DỖ QUYỀN LỰC
(Mt 4:1-11)
Bốn mươi năm
đã trôi qua kể từ biến cố Tết Mậu Thân 1968. Nhưng không ai có thể quên
những gì đã xảy ra trên quê hương Việt Nam, nhất là tại Cố Ðô Huế. Dù nhìn từ
phía nào, chúng ta không thể phủ nhận quyền lực như một cám dỗ đã đưa con người
vào những sai lầm không thể tưởng tượng được.
Nếu ngày xưa, Chúa
Giêsu cũng bị sa chước cám dỗ về quyền lực như thế, cơn ác mộng còn ghê gớm hơn.
Hậu quả, nhân loại sẽ không thể được cứu độ. Rất may, Chúa đã chiến thắng tất cả
và đã mở đường giải thoát cho toàn thể nhân loại. Ðây là cuộc chiến thắng tà
thần cùng với những mưu mô bất chính của nó. Sự công chính đã chiếu tỏa ánh sáng
ra chung quanh. Không có cơn cám dỗ nào dai dẳng, mãnh liệt và nguy hiểm hơn cơn
cám dỗ quyền lực. Bởi đó, cần nhìn vào cuộc cám dỗ trong sa mạc hôm nay
của Chúa Giêsu để tìm một con đường giải thoát cho chính mình và nhân loại.
BA CƠN CÁM DỖ MỘT
BẢN CHẤT
Trong thân phận con
người, Chúa Giêsu muốn chia sẻ tất cả, kể cả những cám dỗ, để nên giống chúng ta
hoàn toàn. Trên Thiên đàng, Người không bị cám dỗ bao giờ. Cám dỗ đã ập đến đúng
lúc Chúa đói khát kinh khủng sau bốn mươi ngày đêm ăn chay. Ngày xưa, bốn mươi
năm trong sa mạc, dân Israel cũng đã bị cám dỗ, nhưng họ đã thua cuộc.
Trong cơn cám dỗ thứ
nhất, Satan đánh thẳng vô cơn đói khát cồn cào để kích động Chúa dùng quyền năng
để thỏa mãn nhu cầu vật chất căn bản nhất. Ðáp lại, Chúa cho thấy những điều cần
thiết căn bản nhất phải nhường bước trước Lời mạc khải của Thiên Chúa. Sứ mệnh
của Người không phải là cung cấp những nhu cầu cơ bản, nhưng công bố Lời Chúa
cho con người được sống. Ðó là đòi hỏi tự nhiên của đức công chính Thiên Chúa.
Ðảo lộn trật tự đó, con người sẽ xúc phạm đến Thiên Chúa.
Cám dỗ thứ hai càng
cho thấy rõ cám dỗ quyền lực mạnh chừng nào. Satan trưng dẫn Kinh thánh để đưa
Chúa Giêsu lên chín tầng mây, cưỡng bức Thiên Chúa phải hoàn thành một điều
Người không hứa. Như thế là thử thách và áp đặt Thiên Chúa vào một đường lối
Người không muốn sử dụng để mạc khải chính mình. Còn gì áp bức và bất công hơn
?! Chính Chúa Giêsu đã xác định mình xuống trần gian để làm theo thánh ý Chúa
Cha, chứ không phải theo ý riêng. Ðó là đường lối công chính. Người đã không sa
chước cám dỗ để dùng quyền Thiên Chúa tạo ra một “dấu chỉ” đặc biệt để khống chế
lòng tin con người. Người tôn trọng tự do con người. Ðức tin không thể do
cưỡng bức. Quả thật, “không thể hoan nghênh những gì từ nơi Thiên Chúa, dù vĩ
đại tới đâu, nếu không có tự do.”[1]
Cuối cùng, khi đưa
Chúa Giêsu lên núi cao để chỉ cho Người thấy các vương quốc trần gian và vinh
hoa của chúng, Satan muốn cám dỗ Chúa chấp nhận đóng vai thiên sai trần thế để
sớm hoàn thành những mục tiêu sứ mệnh Thiên Sai của Chúa Cha. Chúa Giêsu vạch rõ
bản chất xấu xa của Satan khi dụ dỗ Người vào con đường xa lìa Thiên Chúa duy
nhất. Muốn được vinh quang thiên sai trần thế, phải cúi mình phủ phục các tà
thần. Người chỉ có một Vương quốc và vinh quang duy nhât bắt nguồn từ Chúa Cha,
chứ không từ trần gian (x. Ga 18:36). Vương quốc của Người không xuất phát từ
những thực tại mắt thấy tại nghe, nhưng từ trong tâm khảm con người (x. Lc
17:20-21). Như thế, cám dỗ thứ ba muốn Chúa Giêsu dùng quyền năng xây dựng Vương
quốc Thiên Chúa bằng con đường trần gian. Ðúng hơn, Satan quyến dũ Chúa vào cơn
mê xây dựng một vương quốc vật chất, trong khi Nước Thiên Chúa là một Vương quốc
thiêng liêng.
Tóm lại, Satan tìm
mọi cách tách lìa Chúa Giêsu ra khỏi Thiên Chúa. Từ những nhu cầu vật chất cơ
bản nhất đến đường lối Thiên Chúa và sứ mệnh Thiên Sai, Chúa đều bị cám dỗ dùng
quyền năng thực hiện theo ý định Satan mà lìa bỏ Thiên Chúa. Cả ba cám dỗ
đều có cùng một bản chất là quyền lực. Thực tế, chúng ta nhận thấy không gì nguy
hiểm hơn quyền lực trong tay con người thất đức ! Nó có thể lôi kéo con
người xa lìa Thiên Chúa lẫn anh em, nhục mạ Thiên Chúa và phá hoại hạnh phúc con
người.
Quyền lực không phải
là một điều xấu xa. Nhưng nếu không được dùng đúng chỗ, đúng cách và đúng hướng,
quyền lực có thể trở thành tai họa lớn cho nhân loại. Khi xúi Chúa dùng quyền
biến đá thành bánh, Satan đã muốn hướng Chúa về một đối tượng không thích hợp.
Khi cám dỗ Chúa dùng quyền kinh kông để bay xuống đất từ nóc đền thờ với lý lẽ
vững chắc trong Kinh thánh, Satan tưởng có thể đẩy Chúa đến một cảnh huống có
thể áp đảo cả Thiên Chúa lẫn con người để đạt mục đích một cách ngoạn mục. Nhất
là, khi phóng tầm nhìn của Chúa về vinh quang vương quốc trần gian, Satan tưởng
Chúa sẽ dễ dàng chấp nhận cho viêc thực hiện sứ mệnh thiên sai và xây dựng Nước
Thiên Chúa theo hướng trần thế. Nhưng như Chúa đã khẳng quyết với Philatô :
“Nước tôi không thuộc trần gian này.” (Ga 18:36) Nếu không thuộc trần gian, Nước
Thiên Chúa chỉ có thể xây dựng theo ý hướng và trong quyền lực Thiên Chúa mà
thôi. Ðúng như Lm. Jerzy Popiełuszko khẳng quyết: “Các bạn không thể bị khuất
phục một cách bất công bởi bất cứ quyền lực bất chính nào của thế gian. Các bạn
chỉ quì gối trước một Đấng là Thiên Chúa mà thôi.”[2]
QUYỀN LỰC ÐỂ PHỤC
VỤ
Khi không được xử
dụng theo đúng ý Thiên Chúa, quyền lực sẽ trở thành sức mạnh áp bức con người.
Quyền lực sẽ biến con người thành chủ nhân ông của con người. Phương tiện biến
thành cứu cánh. Không gì nguy hiểm hơn !
Ngay cả tiền bạc
cũng chỉ nguy hiểm khi được chuyển hóa thành một thứ quyền lực chi phối mọi hoạt
động con người. Hậu quả tệ hại nhất của quyền lực là con người biến thành phương
tiện để củng cố và bảo vệ quyền lực. Nói khác, chính quyền lực là nguyên nhân
hủy diệt quyền làm người của con người.
“Khi vươt qua giới
hạn Thiên Chúa muốn, quyền bính loài người tự biến thành một thần minh và bắt
mọi người tuyệt đối phục tùng. Nó trở thành Con Thú trong Khải Huyền, một hình
ảnh về quyền lực của hoàng đế bách hại ‘say máu dân thánh và máu các chứng nhân
của Đức Giê-su.’ (Kh 17:6) Con Thú được ‘ngôn sứ giả’ (Kh 19:20) phục vụ. Nhờ
những dấu lạ lừa dối, nó xúi giục dân chúng thờ phượng Con Thú.”[3]
Hình ảnh Con Thú
diễn tả bản chất của quyền bính nằm ngoài thánh ý Thiên Chúa. Khi không biết đến
giới hạn của mình, quyền bính tự phong thần và cứ tưởng mình có quyền tuyệt đối
trên dân chúng. Ðúng là khi tư đề cao như thần minh, con người sẽ rơi xuống hàng
súc vật. Ðó là lý do tại sao khi coi thường công lý và chà đạp nhân quyền, nhà
cầm quyền trở thành loài vô tri và mất hết lương tâm. Họ cố biện minh những hành
vi đàn áp nhân quyền bằng một lý thuyết nhân quyền giả tạo. Họ lừa gạt chính
mình để thủ lợi cá nhân hay tập thể. Giống như Con Thú, họ cắm mắt những lợi lộc
trước mắt và không thấy trước những gì chờ đợi họ trong tương lai.
Mặc dù nắm quyền
tuyệt đối, “Thiên Chúa không muốn dành cho riêng mình việc thực thi mọi quyền
hành. Người trao lại cho mỗi thụ tạo những phận vụ nó có thể thi hành theo khả
năng của bản tính riêng. Xã hội loài người phải bắt chước cách lãnh đạo này.
Cách Thiên Chúa cai trị thế giới cho thấy Người rất tôn trọng quyền tự do của
con người. Ðó phải là đường hướng chỉ đạo cho những ai cầm quyền trong các cộng
đồng nhân loại. Họ phải xử sự như những thừa tác viên của Chúa quan phòng.”[4]
Làm đúng như thế, họ sẽ được Thiên Chúa tôn trọng và đem lại nhiều lợi ích cho
con người. Ngược lại, quyền lực sẽ chỉ là sức mạnh phá hoại khủng khiếp các giá
trị nhân loại mà thôi.
Tự bản chất, quyền
lực được sinh ra để phục vụ công ích. “Muốn tồn tại để phục vụ con người thuộc
mọi cấp độ, xã hội phải nhắm đến công ích như mục tiêu đầu tiên của mình. Công
ích là thiện ích chung của mọi người và của toàn thể con người. Con người không
thể hoàn thiện nơi chính mình, nhưng phải sống ‘với’ và ‘cho’ người khác.”[5]
Khi một cá nhân hay một nhóm người tập trung và xử dụng quyền bính để đạt cho
bằng được quyền lợi riêng của mình, tất nhiên công ích sẽ biến tan. Lúc đó, mọi
người sẽ phải hy sinh cho một người hay một nhóm người, chứ không ngược lại.
Công ích phải hy sinh cho quyền lợi cá nhân hay một phe nhóm, đảng phái.
Vậy đâu là công ích ? Dĩ nhiên, « những đòi hỏi của công ích tùy thuộc
những hoàn cảnh xã hội của mỗi thời kỳ lịch sử và liên kết chặt chẽ với việc tôn
trọng và thăng tiến toàn diện nhân vị và những quyền căn bản của con người. »[6]
Như thế, tự bản chất công ích luôn nhắm tới đỉnh cao là con người. Khi con người
biến thành phương tiện để phục vụ chế độ, công ích không thể hiện hữu, vì đã
đánh mất bản chất và mục đích tối thượng.
Tự bản chất, chính quyền không phải là cứu cánh, nhưng là công cụ phục vụ công
ích của toàn dân. Bởi thế, « những ai đang gánh vác trong lãnh vực chính trị
không được quên lãng hay đánh giá thấp chiều cạnh đại diện của những người làm
chính trị. Tư cách đại diện chủ yếu là cam kết chia sẻ hoàn toàn số phận người
dân và tìm những giải pháp cho các vấn đề xã hội. Về phương diện này, một chính
quyền có trách nhiệm cũng là một chính quyền có những đức tính có thể thực thi
quyền bính để phục vụ (kiên nhẫn, khiêm tốn, điều độ, bác ái, nỗ lực chia sẻ),
một chính quyền nằm trong tay một người có thể chấp nhận công ích làm mục tiêu
đích thực, chứ không phải mong đạt đến uy tín hay những lợi ích cá nhân khi hoạt
động. »[7]
BỐN MƯƠI NĂM NHÌN LẠI
Thực tế, có nhiều người quá say mê chiến thắng hay bảo vệ thanh thế và quyền lợi
phe đảng đến nỗi coi thường mạng sống và hạnh phúc của người khác. Ðó là điều đã
xảy ra vào dịp Tết Mậu Thân, cách đây bốn mươi năm tại Huế. Cho đến nay vẫn có
người cố biện minh cho hành động man rợ của mình. Tệ hơn nữa, họ còn hãnh diện
vì những hành động điên cuồng đó. Ông LTH. một viên chức của thành ùy thành phố
Hồ Chí Minh nói. “Cuộc tấn công Tết năm 1968 đã mở đầu một trang sử mới trong
cuộc chiến tranh Việt Nam và đã giáng một đòn chí tử lên sự xâm lược của đế quốc
Mỹ. Đó là một trong những chương thắng lợi vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam.”
[8]
Vĩ đại vì cái gì ? Phải chăng vì họ đã dùng quyền hành trong tay để thảm sát
đồng bào ruột thịt của mình. Họ thật là giỏi ! Họ còn giỏi hơn nữa khi phủ nhận
những sai lầm của mình. Càng biện minh và càng phủ nhận, họ càng chứng tỏ
bản chất hèn nhát và nhu nhược của mình.
Không phải đợi tới
dịp kỷ niệm biến cố Mậu Thân đau thương, chúng ta mới nhớ tới những hành động đê
hèn đó. Mỗi dịp xuân về, chúng ta không thể nào vui vẻ hoàn toàn khi nhìn lại
những người đã bị tan nát gia đình và cả đến hình hài vào dịp đáng lẽ phải được
đoàn tụ cách đây bốn mươi năm. Bút mực nào tả cho siết những tội ác kinh hồn đó
! Ðây là báo cáo của một chứng nhân lịch sử : “Theo những báo cáo của các cuộc
cảnh sát các xã thuộc 13 quận của thành phố Huế và tỉnh Thừa Thiên, do các xã
báo cáo, khoảng 5,300 nạn nhân bị chôn sống tại tỉnh Thừa Thiên.”[9]
Một chứng nhân khác cho biết, “tại thành phố Huế và tỉnh Thừa Thiên, 22 địa điểm
tìm được là các mồ chôn tập thể. Trong 22 địa điểm này, người ta đếm được 2,326
sọ người. Sau tết, chúng tôi lập Hội Gia Đình Nạn Nhân Cộng Sản trong Tết Mậu
Thân. Các gia đình kê khai có người chết, có người mất tích, lên đến 4,000 gia
đình. Người ta ước tính vào khoảng 6,000 người. có nhà báo ước tính 5,000.”[10]
Khi quyền bính rơi vào những tay ngông cuồng, bao nhiêu thảm cảnh đã xảy ra !
Chấm dứt một loạt bài viết về biến cố tang thương đó, đài Á Châu Tự Do kết luận
: “Riêng đối với người dân Huế, với sông Hương, với núi Ngự, với Nam Dao, với
thành vách kinh thành cũ, mùa Xuân 1968 vẫn luôn luôn là một ngày đại tang. Đến
bao giờ, công lý và công bằng sẽ được trả lại cho người đã chết?”[11]
Dù sao, lương tâm
vẫn còn làm việc ở một số người đã tạo nên lịch sử đau buồn cho Huế thời đó.
Chúng ta hãy nghe nữ văn sĩ Nhã Ca, tác giả cuốn “Giải Khăn Sô Cho Huế,”
kể lại : “Anh Lê Văn Hảo, thị trưởng Huế Mậu Thân do phía quân giải phóng cử ra.
Anh Hảo nay đã tị nạn cộng sản tại Pháp, đã chính thức lên án việc quân giải
phóng tàn sát dân Huế hồi Tết Mậu Thân. Nhân vật thứ hai trong sách mang tên Phủ
là nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường, nguyên Tổng Thư Ký Liên Minh Các Lực Lượng Dân
Tộc Dân Chủ Và Hòa Bình Thành Phố Huế thời Tết Mậu Thân. Ðây là chức vụ “phụ
trách công việc chính trị” có nghĩa là “xếp” của cả chức thị trưởng. Năm 1997,
anh Tường đã đến Paris, lên tiếng trên đài RFI, nói về “nỗi thống thiết tận đáy
lòng mỗi khi tôi nghĩ về những tang tóc thê thảm mà nhiều gia đình người Huế đã
phải gánh chịu, do hành động giết oan của quân nổi dậy trên mặt trận Huế năm Mậu
Thân. Ðó là một sai lầm không thể nào biện bác được...”[12]
Những người chịu trách nhiệm biến cố Mậu Thân đã lên tiếng, ai còn có thể chối
cãi được nữa ?
Khi vượt khỏi giới
hạn của mình, quyền lực tự biến mình thành cứu cánh. Từ đó, quyền lực tạo nên
những bất công khủng khiếp cho đồng loại. Quyền lực đã trở thành một cám dỗ ghê
gớm đối với con người. Hầu như không có ai có thể cưỡng lại !
Nhưng trong hoang
địa, sau bốn mươi ngày ăn chay và cầu nguyện, Chúa Giêsu đã chiến thắng cả ba
cơn cám dỗ quyền lực. Kẻ thù đầy mưu ma chước quỷ cũng không lừa gạt được Người.
Những mưu chước đó nằm dưới những chiêu bài đạo đức, vì luôn được các chứng cứ
Thánh Kinh củng cố. Nhưng những bộ dạng đạo đức đó cũng không qua mặt được Chúa.
Lạy Chúa, xưa
Chúa đã chiến thắng những cám dỗ quyền lực trong hoang địa. Xin Chúa sai Thánh
Thần đến giúp chúng con cũng vượt qua những cám dỗ quyền lực hôm nay. Xin cho
những người đang nắm quyền trong đạo cũng như ngoài đời biết thức tỉnh như Chúa
trước những giới hạn của quyền lực. Amen.
[1]
Văn sĩ Jacob, xứ Syria
[2]
http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=
[3]
Toát Yếu Học Thuyết Xã Hội của Giáo Hội, 382.
[4]
Giáo Lý Công Giáo, 1884.
[5]
Toát Yếu Học Thuyết Xã Hội của Giáo Hội, 165.
[6]
ibid., 166.
[7]
ibid., 410.
[8]
http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=
[9]
Nguyễn Phúc Liên Thành, Phó Trưởng Ty Cảnh Sát Đặc Biệt Lực Lượng Cảnh Sát Quốc
Gia tại Thừa Thiên,
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2008/02/02/
WhoWasResponsibleOfHueMassacreP5_TGiao/
[10]
Nguyễn Lý Tưởng, cựu Dân Biểu khu vực Thừa Thiên,
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2008/02/02/
WhoWasResponsibleOfHueMassacreP5_TGiao/
[11]
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2008/02/02/
WhoWasResponsibleOfHueMassacreP5_TGiao/
[12]
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2008/02/03/Interview_
