Gương Sống Đạo

Giám mục John Joseph

xứ Pakistan,(1932-1998)

Người đánh vỡ nền văn hóa thinh lặng

                                                                                                Lê Thiên & Lê Tinh Thông

                                                                                                   (sưu tầm & biên tập)

            Trước khi đi vào bài viết, chúng tôi minh định tuyệt đối trung thành với Giáo huấn của Hội Thánh Công Giáo. Chúng tôi không hề tán thành hay cổ võ bất cứ hành động tự sát nào. Giới thiệu chân dung Giám mục John Joseph của Pakistan, chúng tôi không có ý đề cao việc tự sát của ngài, mà chỉ muốn giới thiệu một tinh thần bất khuất bảo vệ nhân quyền và công lý. Vì lý do đó, sau phần trình bày về vị Giám mục dựa theo nhiều nguồn tin khác nhau, chúng tôi cũng giới thiệu Bản Tuyên bố của Ủy ban Toàn quốc Công lý và Hòa bình Pakistan về cái chết của vị giám mục.

Giáo lý Giáo Hội Công Giáo về tự sát

Số 2280: Mỗi người chịu trách nhiệm về sự sống của mình trước mặt Thiên Chúa là Đấng ban sự sống [….] Chúng ta không có quyền định đoạt về mạng sống của mình.

Số 2281: Tự sát nghịch với khuynh hướng tự nhiên … Lỗi phạm nặng nề đến tình yêu chính đáng đối với bản thân. Tự sát còn xúc phạm đến tình yêu đối với người thân cận […] Tự sát đối nghịch với tình yêu của Thiên Chúa hằng sống

Số 2282:  […] Luân lý cấm cộng tác vào việc tự sát. Người tự sát vì những rối loạn tâm thần trầm trọng, quá lo âu và sợ hãi trước một thử thách, trước đau khổ hoặc sợ bị tra tấn, có thể được giảm bớt trách nhiệm.

Số 2283: Ta không được tuyệt vọng về phần rỗi đời đời của những người tự tử. Thiên Chúa có thể thu xếp cho họ có cơ hội sám hối để được ơn tha thứ […] Hội Thánh vẫn cầu nguyện cho những người hủy hoại mạng sống mình.

Ngài không đòi tôi phải sống mà tự chọn lấy cái chết

Đức Giám mục John Joseph sinh ngày 15/11/1932 tại Khuspur, Pakistan. Thụ phong linh mục ngày 18/01/1960. Được bổ nhiệm làm Giám mục phụ tá Giáo phận Faisalabad, Pakistan ngày 24/10/1980 (vào tuổi 48), Giám mục Hiệu tòa Segisama, được tấn phong Giám mục ngày 09/01/1981. Đến ngày 09/01/1984 thì được bổ nhiệm Giám mục Chính tòa Giáo phận Faisalabad và lìa trần ngày 06/5/1998, thọ 66 tuổi.

Tin từ Pakistan ngày 07/5/1998 cho biết, một nhà lãnh đạo tôn giáo Pakistan, Giám mục Công giáo La Mã John Joseph đã kết liễu đời mình bằng một phát đạn tự bắn vào đầu để phản đối án tử hình dành cho một người Kitô hữu bị cáo buộc đã phạm thượng đến đạo Hồi bằng cách phát biểu bênh vực nhà thơ Salman Rushdie, tác giả tập sách “Những Vần Thơ Quỷ” châm biếm Hồi giáo. 

Đức Cha Joseph đã tự sát ngay nơi tiền đường tòa án của thành phố Sahiwal nơi mà một thanh niên 26 tuổi tên là Ayub Massih bị kết tội phạm thượng đến Giáo chủ Hồi giáo Muhammad, bị tuyên án tử hình ngày 27/4/1998. Luật pháp của Pakistan quy định rằng bất cứ người nào phạm thượng đến đấng sáng lập đạo Hồi cũng đều phải chịu án tử hình.

Đức Cha Joseph, 66 tuổi, là Chủ tịch Ủy ban Nhân quyền của Hội đồng Giám mục Pakistan. Tại Vatican, nơi các Giám mục Á châu đang dự Hội nghị, một phút thinh lặng đã diễn ra vào ngày 7/5/1998 để cầu nguyện cho vị giám mục mới ra đi.

Tại Hoa Kỳ, Đức Tổng Giám mục Theodore McCarrick của Tổng Giáo phận Newark (New Jersey), Chủ tịch Ủy ban Chính sách Quốc tế của HĐGM Mỹ, đã gọi Đức Cha John Joseph là “tiếng nói thay cho người cùng khổ là kẻ bị đẩy ra ngoài lề xã hội và là những nạn nhân bất hạnh” tại Pakistan….

Đồng tình với các Kitô hữu khác, Đức Cha John Joseph dứt khoát cho rằng những cáo buộc và bằng chứng nhằm vào anh Massih đều là giả tạo, trong khi anh này bị từ chối mọi sự trợ giúp pháp lý do khối đa số Hồi giáo đe dọa ngăn cản không cho các luật sư tham gia vụ án bào chữa cho Massih. 

Tổ chức Nhân Quyền Không Biên Giới có trụ sở tại Brussels trong một bản tuyên bố đã ghi nhận rằng có đến 15 gia đình đã bị buộc bỏ hết tài sản của mình mà rời khỏi làng Arifwala vào ngày anh Massih bị truy tố. Người anh em của Massih là Samsoon Massih cũng bị bắt giữ nhưng sau đó thì được thả. Theo Tổ chức Nhân Quyền Không Biên Giới, cả hai an hem đều bị tra khảo hành hạ tàn nhẫn.

Vụ án anh Ayub Masih khởi sự từ tháng 10/1996 khi một người Hồi giáo láng giềng tố cáo Massih đã phát biểu rằng “Nếu anh muốn biết sự thật về đạo Hồi, thì hãy đọc Salmam Rushdie”.  Rushdie là người Anh gốc Ấn , tác giả cuốn “Những Vần Thơ Quỷ”, một cuốn tiểu thuyết mà nhiều người Hồi giáo cho là phạm thượng. Các nhà lãnh đạo Hồi giáo Iran đã từng tuyên án tử hình vắng mặt cho Rushdie.

Hồi giáo xem tội phạm thượng là một trọng tội ngang hàng với tội phản quốc. Các giới chức Hồi giáo diễn giải một số đoạn trong kinh Qur’am (Kinh thánh Hồi giáo) để tuyên bố rằng cả những kẻ phạm thượng không phải là người Hồi giáo cũng phải bị tử hình lập tức. Luật xử tử hình về tội phạm thượng được ban hành tại Pakistan năm 1996 và có hiệu lực kể từ đó, khiến bao nhiêu người bị ngược đãi, áp chế, hành hạ và bị xử oan.

Tiếng nói anh dũng phá tan sự thinh lặng

Vào ngày 05/8/2007, một hội nghị đã diễn ra tại Faisalabad, Pakistan, nhân kỷ niệm năm thứ chín ngày Đức giám mục John Joseph kết liễu đời mình khiến toàn thế giới bàng hoàng và đồng loạt phản đối đạo luật của Pakistan trừng trị tội phạm thượng. Vị Giám mục được tưởng nhớ như là một người nói “tiếng nói của những người không có tiếng nói” và hành động của ngài được xem như là tiếng kêu trong hoang địa đánh bay chiếc mạng vải của thinh lặng mà chủ nghĩa cực đoan đã chụp phủ lên”.

Hãng thông tấn AsiaNews từ Faisalabad cho biết vị giám mục quá cố của Giáo phận Faisalabad, Đức Cha John Joseph là “tiếng nói của những người không có tiếng nói, là tấm gương anh dũng phụng sự Tin Mừng”, và sự hy sinh của ngài là “tiếng kêu trong hoang địa đánh bay chiếc mạng vải của  thinh lặng mà chủ nghĩa cực đoan đã chụp phủ lên”. Cả người Công giáo lẫn người Hồi giáo cùng tập họp với nhau tại Faisalabad để làm lễ truy niệm năm thứ chín ngày ngài lìa đời.

Năm 1998, vị Giám mục đã tự kết liễu cuộc đời để rung lên hồi chuông báo động cho toàn thế giới biết sự bất công của đạo luật về tội phạm thượng, tức là những luật lệ nhằm trừng phạt bằng án tử hình bất cứ ai bị kết tội xúc phạm tới đạo Hồi, tới vị tiên tri và sách Qur’am (Kinh thánh) của đạo ấy

Ngày 06/5/1998, Đức Giám mục Joseph đã tự sát ngay nơi tiền đường Tòa án ở Sahival, nơi ông Ayub Masih bị xử án sáu tháng trước đó . Mặc dầu thiếu bằng chứng xác thực, ông Ayub vẫn bị kết án tử hình. Đức Giám mục Joseph đã dùng cái chết của chính mình để nói cho thế giới biết về vô số những bất công mà cộng đồng người Công giáo ở Pakistan phải gánh chịu.

Suốt hai ngày hội nghị cấp giáo phận diễn ra từ ngày 5 tới ngày 6 tháng 5, 2007, các tham dự viên hồi tưởng lại những việc làm của Đức Cha John Joseph nhắm chống lại chủ nghĩa tôn giáo cực đoan và chủ nghĩa bất khoan dung về tôn giáo.

Đức cha Joseph Coutts, đương kim Giám mục Giáo phận Faisalabad quả quyết rằng Đức Cha John Joseph “luôn luôn hiến thân chống lại mọi bách hại nhằm vào đoàn chiên của mình. Ngài thể hiện việc hiến dâng ấy một cách đầy ý thức và tinh thần phụng sự. Một sự dấn thân đầy niềm tin và tinh thần trách nhiệm. Nhân cách trỗi vượt của ngài là mẫu gương sáng chói để chúng ta kiên trì đấu tranh cho hòa bình và công lý”.

Còn Cha Aftab James, Giám đốc Văn phòng Giáo phận thuộc Ủy ban Toàn quốc về Đối thoại Liên tôn và Hợp nhất Kitô giáo, thì nói: “Đức Cha John Joseph là tiếng nói của những người dân Pakistan bị phân biệt đối xử. Ngài đánh vỡ cái nền văn hóa thinh lặng (he broke the culture of silence) và ngài đã lên tiếng chống lại giới cực đoan trong nước khi mà chẳng có ai dám lên tiếng như vậy. Chúng ta đừng hạ thấp cuộc đấu tranh vĩ đại của ngài bằng cách chỉ mở những hội thảo và truy điệu hàng năm mà thôi. Trái lại, chúng ta hãy đưa tinh thần đấu tranh của ngài thâm nhập vào trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta”.

Còn theo bà Shamim Khataq, một luật sư Hồi giáo, thì Giám mục John Joseph chính là một “Shaheed-e-Azam – một vị tử đạo vĩ đại, và là người bạn của mọi người bất kỳ thuộc tôn giáo nào”. Bà Khataq nói: “Tôi yêu mến và kính trọng ngài thật nhiều bởi vì ngài luôn luôn nói về phẩm giá của con người. Tôi nhớ ngài suốt đời”.

Tiến sĩ Shafiq, Phó Tổng thanh tra của thành phố, vốn là một người Hồi giáo và lại là bạn thân của Đức Giám mục John Joseph, đã phát biểu: “Tôi đã từng trải qua 21 năm gần gũi ngài và tôi thấy ngài là một vĩ nhân. Ngài không hề có tư tưởng phe phái tôn giáo, ngài duy trì mối quan hệ tốt với những người Tin Lành mà theo tôi đó là một đức tính  đáng khâm phục bởi vì tôi không hề thấy đức tính ấy nơi bất kỳ phe nhóm nào trong đạo Hồi”.

Bản Tuyên bố của Ủy ban Toàn quốc về Công lý và Hòa bình Pakistan

Đức Cha John Joseph, 66 tuổi, Giám mục Công giáo Giáo phận Faisalabad và là nhà hoạt động nổi tiếng cho nhân quyền, đã tự sát bằng súng ngay tại hành lang tiền đường Tòa án ở Sahiwal (cách thủ đô Islamabad Pakistan 700 kilômét) giữa lúc Tòa án đang mở phiên xét xử một vụ án vào khoảng 9 giờ 30 tối ngày 6/5/1998 để phản đối án tử hình ngày 27/4/1997 dành cho cho anh Ayub Massih về tội phạm thượng đến đạo Hồi. Ayub Massih là một Kitô hữu thuộc giáo phận của Đức Cha John Joseph, bị hành quyết ngày 6/11/1997 do kết quả của bản án bất công nêu trên.  

Đức Giám mục John Joseph từ Tòa giám mục của mình tại Faisalabad đã đi tới thành phố Sahiwal vào chiều ngày 6 tháng 5. Đức Cha đến để cùng với giáo dân Công giáo tập họp cầu nguyện đặc biệt cho các nạn nhân của những vụ án xử tội phạm thượng. Kể từ khi Điều 295-C của Bộ Luật Hình sự Pakistan được tu chính hồi thập niên 1990, cải đổi án phạt tù thành án tử hình cho tất cả những ai bị kết tội phạm thượng xúc phạm đạo Hồi, đã có hàng chục người không theo Hồi giáo bị tòa án kết án tử hình oan ức nhân danh đạo luật về tội phạm thượng. Và Đức Giám mục bị “sốc nặng” vì án tử hình dành cho ông Ayub. 

Theo nhận xét của Cha Yaqoob Farooq, Dòng Đa Minh, Chánh xứ Sahawal, vào giờ ăn trưa ngày 6/5, Đức Cha John Joseph dường như không muốn ăn. Khi mọi người ăn xong, Đức Cha yêu cầu Cha Yaoob cùng đi với ngài tới Tòa án đã xử tử hình Ayub Masih sáu tháng về trước. Khi tới Tòa án, Đức Cha bảo Cha Yaqoob lui lại, để mình ngài tiến tới tiền đường. Ít phút sau, Cha Yaqoob nghe tiếng súng nổ. Cha vội chạy tới chỗ Đức Cha mới hay ngài đã tự bắn vào đầu và chết ngay lập tức.

Nghe tin Đức Giám mục tử vong, giáo dân Công giáo trong thành phố tuôn tới Tòa án. Đến trưa ngày 07/5, thi hài Đức cô Giám mục vẫn chưa được phép chuyển ra khỏi hiện trường cho đến khi vị Thủ tướng đến nói lời chia buồn. Đức Giám mục John Joseph là một nhà hoạt động đấu tranh cho nhân quyền nổi danh cả trong nước lẫn thế giới. Ngài cũng là Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Công lý và Hòa bình Pakistan trực thuộc Hội đồng Giám mục Pakistan. Ngài giữ chức vụ ấy liên tục từ khi mới thành lập năm 1984 cho đến khi ngài lìa trần. 

Đức giám mục John Joseph đã từng lãnh đạo hai cuộc biểu tình phản đối toàn quốc của Cộng đồng Kitô giáo và cả tuyệt thực để dương cao chính nghĩa bảo vệ công lý. Cuộc phản đối thứ nhất diễn ra năm 1992 nhằm chống lại một nghị quyết của chính quyền Pakistan bắt buộc ghi tín ngưỡng tôn giáo vào thẻ căn cước. Người Kitô hữu và các thành phần thiểu số khác nhận thấy thẻ căn cước mới là một âm mưu của Nhà nước Pakistan tạo nên kỳ thị và gây khủng bố, gia tăng số nạn nhân trong các nhóm tôn giáo thiểu số.

Cuộc phản đối toàn quốc lần thứ hai diễn ra năm 1994 cực lực chống lại việc hành quyết ông Manzoor Masih, một Kitô hữu bị kết tội phạm thượng khi cuộc hành quyết được thực hiện bên ngoài tòa án sau phiên tòa ngày 05/4/1994.

Ngày 20/3/1998, Đức Giám mục John Joseph cầm đầu một cuộc mít tinh liên tôn đoàn kết Kitô hữu tổ chức tại Vienna  (nước Áo) trong đó có sự tham dự của các giới chức trong hàng giáo phẩm Công Giáo cũng như Tin Lành. Ngài thuyết giảng một bài nói lên tình trạng bách hại các nhóm tôn giáo thiểu số ở Pakistan, đặc biệt là sự tác hại của đạo luật về tội phạm thượng. Đức Giám mục nói: “Chúng tôi phản đối đạo luật ấy bởi vì nó là một cản trở lớn cho mối quan hệ giữa người Hồi giáo và người Kitô giáo. Chúng tôi sẽ đấu tranh tới chiều, và hình thức đấu tranh sẽ tùy cơ ứng biến”.

Thật đáng buồn, cực kỳ đáng buồn về quyết định của Giám mục trong việc ngài tự kết liễu đời mình, thay vì tìm một phương cách tối ưu để đẩy mạnh phong trào bảo vệ nhân quyền. Dù vậy, sứ điệp ngài muốn truyền đi thật là rõ ràng. Cái chết của Đức Cha John Joseph cho thấy ngài hoàn toàn tuyệt vọng trước nhiều bất công và nỗi đau mà dân Pakistan phải gánh chịu. Cái chết ấy cũng nói lên rằng sự hy sinh của nhà hoạt động cho nhân quyền này là lớn lao để làm cho công lý được tôn trọng.

Công bố ngày 24/8/2001