Trần Phong Vũ

“Trong bài giảng, đức Hồng Y (Phạm Minh Mẫn) chia sẻ cho mọi người về tình yêu vô biên của Thiên Chúa, yêu con người đến độ nhận lấy cái chết như một tên phản loạn chống lại cả đạo và đời. Một tình yêu hiến tế mà con người không thể nhận ra, không thể lãnh hội được. Ngài nhấn mạnh: vìtình yêu Chúa chấp nhận tủi nhục để phục hồi sự sống và nhân phẩm của mỗi người chúng ta.

Ngài chia sẻ về cuộc viếng thăm Nhật Bản, Ngài đến Hirôsima và Nagazaki, hai nơi bị tàn phá bởi bom nguyên tử, những tổn hại về nhân sự và tài sản cùng với di chứng sau chiến tranh rất lớn. Những tang chứng chiến tranh được đặt trước sân nhà thờ với tượng ảnh Chúa, Mẹ và các Thánh gãy đầu, mất tay, sứt mẻ hay vỡ nát. Ngài nói với Đức Giám Mục Nagazaki: Ngày xưa chỉ có một mình Chúa chịu nạn, ngày nay tại giáo phận của Đức Cha có 80 ngàn người (chết liền sau khi bị bỏ bom), rồi thêm Đức Mẹ và các Thánh cùng chịu tử đạo1.

1 Để rộng đường dư luận, xin trích một đoạn liên hệtrong bài phỏng vấn hồng y Phạm Minh Mẫn của phái viên Bài Giảng Chúa Nhật (BGCN) do chính HY gửi cho LM Nguyễn Hữu Lễtheo yêu cầu: ?Chiều, đoàn đến thăm Nhà thờ Chánh tòa và Đức TGM Nagasaki ? Joseph Mitsuaki Takami. Nhà thờ Chánh tòa năm 1945, là nhà thờ duy nhất ở Nagasaki, bị bom nguyên tử biến thành một đống gạch vụn hoang tàn. Nay mọc lại và thêm ba nhà thờ khác trong thành phố Nagasaki. Trước sân tiền đường, có nhiều pho tượng Chúa, Đức Mẹ, một số các thánh Tông đồ, mất đầu, mất mặt, mất tay chân, chứng tích của sự tàn phá của bom nguyên tử năm 1945. Tôi có nói với Đức TGM Nagasaki rằng ở Nagasaki Chúa Giêsu phải chịu nạn lần thứ hai, và lần này không phải một mình,

Ngài đến Kolbê thăm nơi bị động đất năm 1995 với hơn 6000 người chết, nhà cửa sụp đổ, nhà thờ tan hoang. Tuy nhiên, tại một ngôi Thánh đường nho nhỏ….Đức Hồng Y nói lúc đó mình vui mừng lắm, vìdù trong hoàn cảnh tha phương cầu thực, người Việt mình vẫn giữ được niềm tin.” (Người viết tô đậm một sốcâu, đoạn để lưu ýngười đọc)

Thượng tuần tháng 4-2007, một sốanh chị em tín hữu Công giáo Việt nam ở hải ngoại đã bày tỏ thái độ bất bình chung quanh nhóm từ “tha phương cầu thực” của hồng y Phạm Minh Mẫn khi nói tới cộng đồng CGVN tị nạn ở hải ngoại. Đã có những phát biểu gay gắt trên các diễn đàn công cộng trong những ngày qua.

Sự phát biểu tình cảm này có thể hiểu được. Bởi lẽ giản dị là tuyệt đại đa số, nếu không muốn nói là tất cả mấy triệu người Việt phải liều chết bỏ nước ra đi sau ngày cộng sản thôn tính miền nam tháng 4-1975 là vì lý do chính trị chứ không phải vì lý do kinh tế. Họchấp nhận mọi rủi ro trên bước đường vượt biên, vượt biển để bằng mọi giá, thoát khỏi chế độ độc tài, bạo tàn, vô thần cộng sản. Họra đi không chỉ để mưu tìm sự sống cho riêng mình, mà còn mong có ngày trở về xây dựng lại quê hương đổ nát, cứu vớt hơn 80 triệu đồng bào, đồng đạo ra khỏi kiếp sống tôi đòi, đau thương, tủi nhục. Vìthế, dứt khoát hành vi từ bỏ quê hương chấp nhận cuộc sống lưu vong nơi xứ người của ngót ba triệu người Việt tị nạn ở hải ngoại, trong đó có ngót một triệu người Công giáo, không thể bị coi là để mưu song có Đức Mẹ và các Tông đồ cùng chung một số phận?cầu miếng ăn (cầu thực). Cho nên khi nói tới nhóm từ “tha phương vầu thực”, hồng y Phạm Minh Mẫn đã đụng chạm tới một vấn đề hết sức tế nhị và là một sự nhục mạ đối với bà con tị nạn.

Tuy nhiên, đọc trong văn mạch, công bằng mà xét, người viết những giòng này phải thẳng thắn nhìn nhận rằng: khi đề cập nhóm từ kể trên, hồng y Mẫn không hàm ẩn ýtưởng chê trách hoặc khinh khi tập thể người Việt tị nạn ở hải ngoại, trong đó có nnhững công dân có niềm tin Công giáo. Nếu có điều đáng chê trách thìchính là thái độ kém thận trọng của ngài qua cung cách phát ngôn thiếu suy nghĩ mà thôi2.

Trước sự phận nộ bùng ra trong tập thể mấy triệu đồng bào tị nạn chính trị ở hải ngoại, để trả lại sự công bằng cho TGM Phạm Minh Mẫn, người viết thẳng thắn đưa ra những nhận định trên đây. Nhưng, cũng vìcông bằng, chúng tôi bắt buộc phải nhìn lại nội dung những lời chia sẻ khác của ngài với giới trẻ ở Sàigòn trong mùa chay

2 Để làm sáng tỏ vấn đề tế nhị này, trong một email trả lời linh mục Nguyễn Hữu Lễhôm 11-4-07, hồng y Mẫn nhắn nhủ ?chớ vội vã tin theo cái mình đọc, cái mình nghe, cái mình thấy qua truyền thông xã hội. Hãy tiếp cận với thực tế cuộc sống và con người?. Ngài cho biết: ?Tôi không có thói quen dùng từ ?tỵ nạn? hay ?tha phương cầu thực?. Tôi theo những từ Giáo hội dùng ngày nay: di dân định cư, di dân lao động, di dân du học, di dân tu học…? Để chứng minh, ngài gửi trong att cho linh mục Lễnguyên văn bài phỏng vấn của BGCN, trong đó ngài có dịp trả lời toàn bộ nội dung chuyến viếng thăm Nhật Bản vừa qua. Điều quan trọng cần biết là tuồng như người cầm đầu TGP Sàigòn vìvô tình hay cốýcoi như không biết đến bài giảng của ngài tại đại hội Giới Trẻ ở Sàigòn được đài phát thanh Veritas Asia, Philippines trích dẫn và được VietCatholic đưa lên mạng mà người viết đã trích một đoạn trên đầu bài viết này. Nhóm từ “tha phương cầu thực” được tìm thấy trong bài tường thuật vừa kể chứ không phải trong bài phỏng vấn hồng y Phạm Minh Mẫn của BGCN.14 DIỄN ĐÀN GIÁO DÂN

Trở lại với trích đoạn kể trên, chúng ta còn đọc được những gìkhác?

Chia sẻ trong Đại hội Giới Trẻ về tình yêu vô biên của Thiên Chúa, hồng y TGM giáo phận Sàigon nhấn mạnh là Thiên Chúa đã “yêu con người đến độ nhận lấy cái chết như một tên phản loạn chống lại cả đạo và đời”. Mạch văn cho ta hiểu, Chúa Giêsu đã yêu thương con người nhiều đến nỗi tình nguyện chết treo trên Thập tự giá như một kẻ phản loạn, kình chống cả đạo và đời. Đấy là sự thật như một cộng một là hai. Hành vi, ngôn ngữ của Chúa Cứu Thế trong ba năm sống công khai thường bị các nhà lãnh đạo đại diện cho vương quyền La Mã, Do Thái cũng như giới cầm đầu hệthống tôn giáo thời ấy coi Ngài như tên phản loạn, hơn thế, kẻ tội đồ!

Thật vậy, Chúa Giêsu đã nhiếu lần mạnh mẽ lên án guồng máy cai trị hà khắc của đế quốc La Mã cũng như Do Thái. Ngài cũng hơn một lần công khai chỉ trích giới tư tế, luật sĩ trong hệthống Giáo hội thời Ngài. Dĩ nhiên, cần phải chính danh những hành vi gọi là “phản loạn”, “chống đạo, chống đời” của Chúa Giêsu bởi vìsứ mạng cao cả của Ngài khi từ bỏ Ngôi Trời sinh xuống trần gian là để “Rao giảng Tin Mừng cho người nghèo khó…công bố cho kẻ giam cầm biết họ được tha… trả lại tự do cho người bị áp bức…” (Luca 4, 18-19). Nói theo ngôn ngữ của hồng y Phạm Minh Mẫn trong bài giảng tại đại hội giới trẻ ở Sàigòn trong dịp mùa chay vừa qua thì“Chúa chấp nhận tủi nhục để phục hồi sự sống và nhân phẩm của mỗi người chúng ta”.

Tất cả những hành vi ấy tuồng như đều đối kháng với quyền lợi của những thành phần trong đạo cũng như ngoài đời chỉ thích ăn trên ngồi trước qua mọi thời đại.

Và hẳn nhiên, những thành phần có trách nhiệm trong Giáo hội của Chúa Giêsu nơi trần thế, trong đó có GHVN hôm qua và hôm nay, nếu thật sự tin nhận Chúa Giêsu là gia nghiệp của mình, cũng không có con đường nào khác hơn là phải tiếp tục dấn bước đi theo con đường của Ngài, cho dẫu nhiều khị có vìthế mà phải tủi nhục, bị tước bỏ quyền lợi vật chất, bị qui kết là “phản loạn” là “chống đạo, chống đời”.

Trong quá trình 30 năm qua, những tín hữu như cốtổng giám mục Nguyễn Kim Điền, linh mục Chân Tín, cốgiáo sư Nguyễn Ngọc Lan đã từng là nạn nhân của chế độ độc tài vô tôn giáo cộng sản. Vìnoi gường Thày mình trong chức năng ngôn sứ, quyết tâm chống lại sự ác để kiến tạo một xã hội công bằng, nhân ái, trong đó nhân quyền, nhân phẩm con người được bảo vệ, những vị này cũng từng bị một sốlãnh đạo trong Giáo hội chê bai, chỉ trích và bỏ rơi. Điển hình và mới mẻ nhất là trường hợp linh mục Nguyễn Văn Lývà những mục tử cùng chia sẻ quan điểm dấn thân hộ đạo, cứu đời của cha trong thời gian gần đây như các linh mục Phan Văn Lợi, Chân Tín, Nguyễn Hữu Giải, giáo sư Nguyễn Chính Kết. Biết bao đòn thù đã trút xuống thân phận những tín hữu này. Cụ thể là linh mục Tađêô Nguyễn Văn Lýđã bị khủng bố, bị giam tù nhiều phen kể từ khi cộng sản nhuộm đỏ miền nam. Gần đây nhất, hôm 30-3-07 vừa qua, chúng đã dùng luật rừng để kết án cha 8 năm tù ở và 5 năm quản chế, chỉ vìđả cả gan chống lại guồng máy cai trị hà khắc, phi dân chủ của chế độ độc tài, chuyên chính cộng sản vô thần, vô tổ quốc. Đau đớn và mỉa mai hơn nữa là cha Lýcũng như các bạn của cha còn bị Giáo quyền mặc nhiên ruồng bỏ. Khi cả thế giới quan sát cha Lýbị tòa án cộng sản xét xử theo luật rừng, không luật sư và khi cha sử dụng quyền tự lên tiếng thìbị công an bịt miệng rồi xô đẩy ra khỏi phòng xét xử, tất cả đều nhất loạt lên tiếng bệnh vực cha và cực lực lên án Hànội… thìGiáo quyền hoàn toàn im lặng. Tệhơn nữa là bằng cách này hay cách khác, có giám mục còn phụ họa với nhà nước kết án cha.

Thật đúng với Lời Chúa Giêsu xưa: những gìChúa đã phải chịu thìnhững môn đệtrung thành với Ngài cũng sẽ không thoát khỏi. Môn đệkhông thể hơn Thày. Hai ngàn năm trước, Chúa bị làm nhục, bị coi là kẻ phản loạn, là chống đạo, chống đời thìnhửng ai trung thành với Ngài, dõi theo bước chân Ngài, cũng sẽ phải gánh chịu những cảnh oan khiên tương tự.

Người ta tự hỏi: không biết khi lập lại sự kiện “Chúa chấp nhận tủi nhục để phục hồi sự sống và nhân phẩm của mỗi người chúng ta” trước cả chục ngàn những người trẻ nhân dịp mùa chay vừa qua, hồng y TGM Sàigòn có cảm thấy tự thẹn với lương tâm khi chính ngài đã hơn một làn tỏ ra dửng dưng trước những tệtrạng xã hội: mỗi ngày cả chục ngàn thai nhi vô tội đã bị lấy đi sự sống, hàng trăm ngàn thanh thiếu niên nam nữ đi vào con đường nghiện ngập, chích choác, trong khi hàng trăm ngàn nạn nhân khác bị nhiễm HIV để cuối cùng bị chết lần hồi vị bệnh liệt kháng. Sự dửng dưng không chỉ ngừng lại ở lãnh vực xã hội. Nó còn được phát hiện qua hình ảnh vị tư tế trong dụ ngôn của Chúa Giêsu trong Phúc Âm đã tìm cách lách qua đường khác mà đi để khỏi phải ra tay cứu giúp nạn nhân bị kẻ cướp trấn lột và đánh trọng thương!

Như thế thìcòn đâu là sự hiệp nhất giữa nói và làm, giữa lời giảng dạy và cung cách hành sử cụ thể trong đời sống hàng ngày?

Cũng trong trích đoạn kể trên, chúng ta còn đọc được lời kể lại của hồng y Phạm Minh Mẫn tại ĐH Giới Trẻ ở Sàigòn, khi chứng kiến những chứng tích chiến tranh ở Nagazaki, trong đó có những ảnh tượng Chúa, Đức Mẹ và các Thánh bị đập phá. Ý tưởng hàm ngụ trong mạch văn cho thấy tâm trạng ngậm ngùi của vị TGM/TGP Sàigòn khi “Ngài nói với Đức Giám Mục Nagazaki: Ngày xưa chỉ có một mình Chúa chịu nạn, ngày nay tại giáo phận của Đức Cha có 80 ngàn người (chết liền sau khi bị bỏ bom), rồi thêm Đức Mẹ và các Thánh cùng chịu tử đạo” (Xin độc giả coi lại chú thích 1 và 2)