Một Chia Sẻ Sau Khi Nghe CD Thánh Ca

“TÌNH THƯƠNG NHIỆM MẦU”

của Hồng-Trần Phạm-Đình-Đài

Bách-Hợp

Tôi không phải là ca trưởng, cũng chẳng phải là ca viên hay nhạc sĩ sáng tác. Bởi vậy xin quý độc giả đừng mong tìm thấy nơi bài viết này một phê bình nghệ thuật về một CD Thánh Ca, nhất nữa lại là nghệ thuật Thánh Nhạc.

Tuy nhiên, tôi rất thích hát, đặc biệt hát Thánh Ca, kể cả loại Nhạc Vào Đời trong các đĩa Karaokê. Hát không hay lắm, nhưng tôi nghĩ rằng tôi biết thưởng thức những giọng hát hay, truyền cảm, tâm tình, và những giòng nhạc diễn tả được tâm tư của nghệ sĩ sáng tác. Vì thế, tôi viết bài này để chia sẻ với bạn đọc về một khám phá mới lạ –những cảm nghiệm tâm linh khác thường khi nghe đi nghe lại CD Thánh Ca “thứ thiệt” vừa mới hoàn thành của nhạc sĩ Hồng-Trần.

Tôi biết Hồng-Trần từ khi anh làm ca trưởng điều hợp các ca đoàn vùng Orange County cuối thập niên 80. Trong lứa tuổi 30, dường như lúc ấy anh còn năng nổ và rất lý tưởng khiến người ta dễ cho rằng anh có chút gì kiêu hãnh, chứ không điềm đạm, thâm trầm, sống thật đơn giản –thậm chí an phận, và khiêm tốn như bây giờ.

Anh tên thật Phạm-Đình-Đài, sinh 1954 tại Biên-Hòa, người con làng Kẻ-Sặt. Sau 2 năm rưỡi ở trại tị nạn, anh đến Hoa-Kỳ đầu năm 1985, hiện đang cư ngụ tại thành phố Westminster tiểu bang California, rất gần với Little Saigon. Khi sinh đến cháu thứ 3 chỉ 1 pound rưỡi lúc lọt lòng, vợ anh bị hư thận khiến chị phải đi lọc máu (dialysis) mỗi tuần 3 lần trong suốt 7 năm trời. Cũng vì thế, anh rời ca đoàn Việt-Linh năm 1995, và mãi năm 2000 mới trở lại điều khiển ca đoàn Hiển Linh tại nhà thờ Westminster thêm 1 năm nữa. Trong thiệp Giáng Sinh năm 2002 gửi cho tôi, anh vui mừng báo tin cho biết vợ anh đã được ghép thận tháng 9 năm 2002 và đang hồi phục. Anh lận đận thế, nhưng người Việt vùng quận Cam và nhiều thành phố khác vẫn được nghe tiếng anh trên làn sóng điện mỗi tối Chúa Nhật, khi anh nói chuyện trong chương trình phát thanh Công Giáo Radio Mẹ Hằng Cứu Giúp.

Nhiều nhạc sĩ sáng tác rất độc đoán, nghĩ rằng chỉ có nhạc mình viết mới là hay, và thường không cho ca đoàn hát nhạc của người khác. Hồng-Trần thì khác. Anh yêu nghệ thuật Thánh Ca, và tập cho ca đoàn những bản nhạc rất chọn lọc của bất kỳ nhạc sĩ nào. Bài nào anh đã chọn để tập, hầu như ca viên rất đồng cảm với anh về sự ‘hay’ của nó, từ lời ca đến giòng nhạc. Ngay cả những bản thánh ca anh viết, anh cũng chỉ tập cho ca đoàn bản nào ưng ý nhất, và sẽ can đảm loại ngay nếu không có sự đồng cảm của ca viên.

Bởi vậy, khi nào có CD “Tình Thương Nhiệm Mầu” của anh trong tay, bạn đọc sẽ nghe và đồng ý với tôi: đây là những bản Thánh Ca đúng nghĩa, những lời cầu nguyện tuyệt vời, được diễn đạt bởi những giọng ca rất thánh thiện với giòng nhạc hòa âm rất giáo đường. Dứt khoát không có chút gì gọi là ‘nhạc phòng trà’ nơi các bản thánh ca của anh. Bạn cũng không thể tìm ra những sáo ngữ trong nhạc Hồng-Trần như thường thấy nơi nhiều bản nhạc khác. Nhạc Hồng-Trần diễn tả mọi cảnh huống đời người, với tất cả yếu hèn cũng như ý chí muốn vươn lên, đáp lại tình thương quá vô biên của Thiên Chúa. Đúng như lời mở đầu của nhà văn Quyên Di trong CD. Đây là những bản thánh ca mà khi nghe, bạn cần phải để cho tâm hồn thật lắng dịu, những lời hát với từng ý nghĩa đầy chất người thấm vào từng thớ thịt, mới thấy Thánh Ca Hồng-Trần viết hoàn toàn thích hợp trong các giờ cầu nguyện linh thiêng của thánh đường. Dĩ nhiên, bạn cũng có được cảm nghiệm tương tự khi nghe và hát nhẩm theo những lúc tâm hồn thật trầm lắng.

Một đặc điểm quan trọng của CD Thánh Ca này: ngoại trừ một vài tiếng mõ gỗ nhẹ, những tiếng trống timpani và cymbal của giàn nhạc giao hưởng, hoàn toàn không có tiếng ‘xập xình’ của những điệu trống Jazz! Anh đã chủ ý làm thế để nêu gương cho các ca trưởng trẻ trở về nguồn với lời kêu gọi của Đức Gioan Phaolô II được linh mục Dao-Kim nhắc lại trong bìa của CD.

Đây là những bản Thánh Ca trong CD đặc biệt này cùng với hoàn cảnh mà Hồng-Trần đã cẩn thận ghi chú yêu cầu được sử dụng:

1.Tình Thương Nhiệm Mầu – Hiệp Lễ, Giờ Thánh, Lễ Tử Đạo, Khấn Dòng, Tận Hiên.

2.Chúa Nhìn Con – Hiệp Lễ, Giờ Thánh.

3.Sứ Thần Hiệp Dâng – Dâng Lễ (nhất là Lễ Tổng Lãnh Thiên Thần).

4.Yêu Trong Tình Chúa – Hiệp Lễ Hôn Phối.

5.Ngài Là Thiên Chúa (Hôsê 6:4-11 & 11:1-9) – Hiệp Lễ (nhất là Mùa Chay), Giờ Thánh.

6.Chút Lòng Son – Nhập Lễ & Hiệp Lễ Mùa Chay.

7.Dâng Tim Yêu – Dâng Lễ Hôn Phối.

8.Xin Ngài Ngự Lại – Hiệp Lễ, Giờ Thánh.

9.Một Thoáng Mây Bay – Hiệp Lễ.

10. Xin Xót Thương Con (Tv 50) – Đáp Ca & Hiệp Lễ Mùa Chay & Lễ An Táng, Lễ Cầu Hồn, Lễ Giỗ.

11. Trời Bể Bao La – Hiệp Lễ, Giờ Thánh.

12. Bước Đường Trần – Hiệp Lễ, Tạ Lễ (chiều tối), Kết thúc Giờ Kinh Chiều, Kinh Tối.

Sau đây, tôi xin ghi lại một vài mẩu đối thoại với Hồng-Trần trong một buổi điện đàm thân mật, sau khi tôi được hân hạnh “nghe ké” CD còn chưa “ra mắt” của anh qua một người bạn ca trưởng. Phải thú nhận là tôi rất xao xuyến khi nghe nhạc của anh. Dường như những lời anh diễn tả thân phận yếu hèn của mình, những quyết tâm chỗi dậy, những lời tâm tình tín thác vào tình thương của Thiên Chúa... cũng chính là tâm trạng trong một quãng đời nào đó của tôi, của bạn hay của bất kỳ một Kitô-hữu nào khác.

Tôi ghi lại những câu đối đáp không theo một thứ tự nào. Mục đích chỉ muốn bạn đọc hiểu rõ hơn tâm hồn của anh khi thực hiện CD này. Và đương nhiên, tôi cũng mong muốn có nhiều người nâng đỡ anh để chúng ta còn có được nhiều CD giá trị nữa trong kho tàng Thánh Nhạc. Mời bạn theo tôi đến gặp Hồng-Trần, hay đúng hơn, một Phạm-Đình-Đài rất chân thành và đơn giản.

– “Anh định khi nào ra mắt CD với bà con đây?’

– “Mình đâu phải nhà văn hay nhạc sĩ nổi tiếng mà nghĩ đến chuyện ra mắt. Nếu kịp xong dịp lễ Phục Sinh này thì cứ thế mà truyền tay nhau thôi. Bạn nào có lòng thì cứ quảng cáo miệng giùm.”

– “Bài ‘Tình Thương Nhiệm Mầu’ mà anh dùng làm chủ đề cho CD đã được viết từ bao giờ?”

– “Bài này tôi viết năm 1974 dịp lễ 4 vị thánh Tử Đạo Hải Dương (lúc ấy còn gọi là Chân Phước). Bởi vậy bản thánh ca này nói lên tình yêu mà con người tội lỗi chúng ta cần phải đáp trả trước cái chết cứu chuộc đầy yêu thương của Con Thiên Chúa. Các Thánh Tử Đạo đã đáp lại tình yêu đó một cách anh hùng, và cũng là con đường chúng ta phải noi theo. Nhiều ca đoàn khắp nơi đã có dịp hát bài này. Điều đáng tiếc là họ đã dùng một bản in sai của Nguyễn Duy trong tuyển tập Thánh Ca Vào Đời. Năm 1975, tôi trao cho Nguyễn Duy (bây giờ đã là linh mục) 2 bài ‘Chút Lòng Son’ và ‘Tình Thương Nhiệm Mầu.’ Nguyễn Duy tự động sửa 3 bè thành 2, và không biết vì sơ sót hay hữu ý, đã chép sai một nốt nhạc quan trọng trong bài: chữ ‘vấn’ cuối đoạn 3 phần tiểu khúc, đáng lẽ phải lên đến Mi giáng (Eb) thì lại viết cung Rê, thành thử giòng nhạc mất đi sự tha thiết. Tương tự, chữ ‘con xin hy sinh cuộc tình’ bị đổi một cách oan uổng. Đáng lý phải hát là ‘con xin hy sinh cuộc đời’ chứ không phải cuộc tình. Lúc ấy mình viết cho ca đoàn giáo dân hát, không phải cho tu sĩ, không bắt ai hy sinh cuộc tình cả. Hy vọng các ca đoàn qua CD này sẽ sửa chữa lại.”

– “Sau CD ‘Tình Thương Nhiệm Mầu’ này anh có dự định làm CD số 2 không?”

– “Mình chưa dám nghĩ tới. Có những bản thánh ca tâm đắc mà không phổ biến thì cũng uổng phí. Nhưng phải tùy sự ủng hộ của người nghe đã. Dân Việt mình chưa có ý niệm về tác quyền, băng nhạc mình làm ra vất vả rồi bị sao chép lung tung, thậm chí còn bán công khai nữa. Lấy vốn lại cũng còn khó huống chi làm tiếp CD khác. Khi làm CD này mình cũng chỉ mong sao có nhiều người hưởng ứng, mua, nghe và hát để cầu nguyện, và cùng với mình suốt đời cảm tạ tình thương nhiệm mầu của Thiên Chúa. Thế thôi. Nếu được ủng hộ, sẽ tính tiếp. Nhưng chắc chắn mình không thể làm bừa bãi hết CD này đến CD khác. Phải tôn trọng người nghe chứ.”

– “Nghe nói anh thực hiện CD trong một hoàn cảnh khá chật vật?”

– “Cũng không hẳn thế. Ban đầu ý tưởng làm CD xảy đến sau khi phải chi tiêu rất nhiều cho việc ghép thận của bà xã. Mình cần có một số tiền để trả nợ Credit Card. Nhưng sau, mình hiểu rằng rất khó huề vốn chứ đừng nói là có lời. Những người có khả năng tài chánh chỉ việc thảy mấy bản nhạc cho nhạc sĩ hòa âm và khoán cho họ việc thuê mấy ca sĩ nổi tiếng hát, thì 1-2 tuần có thể xong 1 CD. Tuy nhiên, việc thực hiện CD của mình rất công phu và mất nhiều thời gian với sự góp sức tận tình và rất quý báu của gia đình và nhiều thân hữu. Tính ra cũng mất hơn nửa năm rồi. Các em của mình ở Đức cũng như Việt-Nam đều mong muốn anh Hai (mình là con cả trong gia đình) để lại một món quà cho đời.”

– “Anh có thể cho biết tiến trình thực hiện CD không?”

– “Mình không có tiền để thuê nhạc sĩ nổi tiếng viết hoà âm. Nhưng thế cũng hay. Vì khi họ giỏi quá, họ sẽ viết hòa âm theo ý của họ, không chiều ý mình đâu. Vả lại các nhạc sĩ hiện đại đều quen hoà âm theo kiểu ca nhạc phòng trà, rất nhiều CD mang tiếng là Thánh Ca, nhưng giòng nhạc xập xình không khác gì nhạc ngoài đời. Người ta có thể nghe cho khoái tai, nhưng khó có thể cảm nghiệm tâm tình của người viết để mà cầu nguyện. Mình đã yêu cầu nhạc sĩ Quang Đạt viết theo lối giao hưởng, vì đây là những bản Thánh Ca thực sự, cần phải được cất lên trong khung cảnh giáo đường và bầu khí nguyện cầu của giờ Phụng Vụ. Quang Đạt vốn đã hòa âm xập xình rất nhiều, nhưng ít nhất đã theo ý mình để viết tương đối chấp nhận được nếu chơi trong thánh đường. Một đòi hỏi dứt khoát của mình: không dùng trống Jazz; chỉ sử dụng một vài percussion của giàn nhạc giao hưởng thôi.

Sau khâu Quang Đạt hòa âm, giàn nhạc chơi xong, chính mình bỏ ra rất nhiều thời giờ để Mix. Trung bình mỗi bài từ 2-4 tiếng đồng hồ. Mix từ tiết tấu đến từng nhạc khí, có đoạn phải hy sinh cắt bỏ để giòng nhạc được thoáng mỏng và thanh thoát. Sau đó gửi phần nhạc cho nhà văn Quyên Di nghe để viết và đọc lời mở đầu; cũng như gửi qua Texas để linh mục Dao-Kim viết lời giới thiệu trong bìa CD.

Phần giàn dựng Nhóm Hợp Ca còn mất nhiều thời gian hơn nữa. Với sự điều hợp của anh Lê Văn Quang bên họ ngoại, ca trưởng Đinh Thiện Bản của Ca Đoàn Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp Kỳ Đồng cố vấn cho 2 chú em của mình điều khiển Nhóm Hồng Ân tại Kẻ Sặt. Hai ca trưởng Văn Dũng và Hải Chiều còn ‘khó tính’ về kỹ thuật lẫn cách diễn đạt hơn mình nhiều. Hai chú tập dượt cho Nhóm Hồng Ân rất kỹ lưỡng trong nhiều ngày, uốn nắn từng lời ca, từng nốt nhạc. Thế mà đến khi thu thanh vẫn không hài lòng. Mất 3 ngày rõng rã thâu tại studio Hoàng-Sa trên Sàigòn, rồi bỏ hết. Trở lại Hố-Nai, thâu tại studio của Hải-Âu rất nhiều giai đoạn, cả hợp ca lẫn lĩnh xướng. Với giọng ca thật ấm áp, đầy sinh khí, Văn Dũng nhiệt tình uốn nắn từng giọng ca trong Nhóm, tận tụy cứ như làm CD cho chính mình vậy. Bởi các bạn nghĩ rằng: Đây là CD đầu tiên và có thể là cuối cùng của Hồng-Trần, người nghe sẽ nghe suốt đời, nên phải thực hiện thật hoàn chỉnh.”

– “Tại sao anh lại yêu cầu Quang Đạt bỏ hết giàn trống Jazz? Bình thường phải có tiếng trống mới hấp dẫn chứ.”

– “Đó chỉ là tiêu chuẩn của nhạc đời. Nhạc Thánh Ca phải khác. Vả lại cũng cần phân biệt 2 loại nhạc mà người ta quen miệng gọi chung là ‘Thánh Ca.’ Một loại chỉ nên gọi là nhạc tôn giáo, có thể hát trong những buổi sinh hoạt đoàn thể, hoặc chỉ để làm CD cho người ta nghe mà không thể mang vào hát trong giờ Phụng Vụ. Loại thứ 2 mang tâm tình cầu nguyện thực sự, với đầy đủ các ý hướng thờ phượng, cảm tạ, thống hối và xin ơn trợ giúp. Đây mới là Thánh Ca thực sự, hay Nhạc Phụng Vụ, và mới được phép hát trong thánh đường, trong những giờ phượng tự của Dân Chúa. Đừng tưởng bất kỳ bài nhạc nào có chữ ‘Chúa’ hay chữ ‘con’ đều là Thánh Ca cả đâu! Rất tiếc, người ta đã nhân danh Nhạc Đem Đạo Vào Đời để đưa trống phách vào nhạc Phụng Vụ. Những năm mình còn trẻ trong tuổi 20, mình cũng rất thích có tiếng trống phách khi ca đoàn hát cho xôm tụ. Nhưng lớn dần, mình thấy những trống phách đó chẳng những không làm cho tiếng hát thánh thiện hơn, mà còn khiến các ca viên thả hồn theo lối nhạc đời đang khi hát nhạc thánh trong nhà thờ. Bây giờ đã nửa đời người, mình không muốn theo vết xe đó nữa. Hát với tất cả tâm hồn thì bài nhạc đơn sơ cũng có sức làm rung động trái tim người nghe. Và mình cũng muốn chứng minh cho các ca trưởng trẻ thấy rằng: hát nhạc trẻ trung không nhất thiết cứ phải dùng trống xập xình, giòng nhạc vẫn linh động.”

– “Thực hiện một CD Thánh Ca không theo tiêu chuẩn thông thường như thế, anh có hình dung được sự đón nhận của người nghe thế nào không?”

– “Mình ước mong CD này sẽ được nghe trong tâm tình cầu nguyện. Dù khi họ lái xe hay mở lên ở nhà, họ vẫn có thể ngâm nga theo tiếng hát tha thiết và thánh thiện của Nhóm Hồng Ân, để cầu nguyện. Một CD cách mạng như thế có thể không được những người trẻ hời hợt đón nhận, nhưng bất kỳ ai muốn dùng thánh ca để cầu nguyện đều sẽ dễ kết hợp với những bản nhạc này. Mỗi bản nhạc được đề nghị hát trong khung cảnh nào, chẳng hạn nhập lễ, hiệp lễ, mùa chay, hay giờ thánh, tức là những giờ cầu nguyện trước Thánh Thể hay Tĩnh Tâm... Ngoài ra, nếu các ca trưởng dùng đĩa nhạc MIDI hay MP3 mình sẽ gửi tặng để mở cho Ca Đoàn họ hát trong thánh đường, thì những giòng nhạc này tuy phong phú, mầu sắc hơn ngày thường, song cũng không gây chia trí cho cộng đoàn tham dự. Mình mong ước mọi người nghe đều dần dần sẽ hát theo khi nghe, vì từ giòng nhạc đệm đến tiếng hát đều đã được dàn dựng trong một tâm tình tha thiết không kháng cự nổi. Bởi vậy, mỗi CD đều kèm theo bản in 12 bản nhạc, tuy nhỏ, nhưng rất rõ ràng. Các ca trưởng cũng có thể photocopy lớn lên cho ca đoàn hát.”

– “Được biết anh bắt đầu viết nhạc từ lúc 15 tuổi. Lúc ấy anh viết những gì?”

– “Khi còn trẻ, mình chỉ viết một số bài cho thiếu nhi và hướng đạo sinh hoạt, và đã xuất bản với 3 anh em khác cùng lớp trong tập ‘Manna Cho Tuổi Vàng’ lúc còn là tiểu chủng sinh ở Chủng Viện Têrêxa Long Xuyên. Sau đó, mình có viết 2 bộ lễ. Nhưng bản thánh ca ưng ý đầu tiên phải kể là bản ‘Tình Thương Nhiệm Mầu’ viết năm 1974 khi vừa tròn 20.”

– “Bút hiệu Hồng-Trần anh chọn từ khi nào? Dường như gần đây anh thích ghi là Hồng-Trần Phạm-Đình-Đài hơn?”

– “Lúc còn trẻ, sôi nổi và rất đam mê, mình chọn hồng trần, nghe thì có vẻ đẹp lắm, thật ra vẫn thấm thía mình chỉ là bụi cát thôi. Giờ đã nửa đời người, nghe loanh quanh cũng thấy có thêm 2, 3 người khác lấy tên Hồng-Trần, tự nhiên mình thấy yêu quý cái tên cúng cơm cha mẹ đã đặt cho, nên dần dà bút hiệu của mình sẽ lại đơn giản là Phạm-Đình-Đài thôi.”

– “Gần đây anh còn sáng tác không?”

– “Rất ít. Phần vì không có thời giờ, phần vì mình càng lớn tuổi càng rất thận trọng khi viết. Bản nhạc mới nhất là bài ‘Xin Ơn An Bình’ viết Mùa Chay 2003 vào đúng đêm chiến tranh Iraq bùng nổ để cầu nguyện cho hoà bình thế giới. Và bản nhạc cuối cùng được đưa vào CD này là bài ‘Chúa Nhìn Con’ viết năm 1993, sau khi thai nghén suốt 3 khoá Cursillo mỗi lần được trực diện với ánh mắt nhân từ của Chúa Giêsu mà phong trào Cursillo thường dùng.”

– “CD đã được thực hiện rất công phu. Anh có cảm thấy thỏa mãn không?”

– “Không có sự hoàn hảo trên đời này. Nhưng mình đã học để chấp nhận cái tương đối. Dầu sao Nhóm Hồng Ân cũng như các thân hữu đã trân quý dành rất nhiều thời giờ cho CD này, như thể làm cho chính họ. Mình biết ơn tất cả các bạn. Và cảm tạ Chúa đã cho CD hoàn thành trong bầu khí thật yêu thương của gia đình và bạn bè. Nguyện ước cuối cùng là mong sao CD được nhiều người đón nhận, nghe và hát để cầu nguyện, và suốt đời cảm tạ Tình Thương Nhiệm Mầu của Thiên Chúa.”

Tâm sự của Hồng-Trần thế đấy. Xin được chia sẻ với bạn đọc. Hy vọng bạn cũng đồng cảm được với tôi và anh khi nghe những bản Thánh Ca này. Muốn có trong tay CD hay băng Cassette Thánh Ca giá trị này, xin bạn cứ e-mail cho anh qua địa chỉ: PhamDinhDai@hongan.net hay gọi điện thoại di động 714-224-2844. Địa chỉ của anh:

Phạm Đình Đài

7391 Main St.,Westminster, CA 92683-4215

Trở lại Trang Nhà: