Trở
lại Trang Nhà:Phản Ứng Của Các Thức Giả Công Giáo
Lời Tòa Soạn: Sau bài “Hội Chứng Quyền Lực Trong Giáo Hội” của Võ Lý xuất hiện trên tạp chí Dấn thân số 7 phát hành tháng 12-2004, LM Ngô Tôn Huấn, Cha Sở giáo xứ St Gregory The Great, Houston đã đưa lên VietCatholic liên tiếp ba bài nêu lên những lý chứng để phản bác quan điểm của tác giả họ Võ. Những bài này cũng được đăng rải rác trên các tạp chí Công Giáo ở Mỹ trong số có nguyệt san Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp do các tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế chủ trương. Tiếp theo đó, một loạt phản ứng ào ạt bùng vỡ ở trong cũng như ngoài nước. Bên cạnh những bài viết của thành phần giáo dân, cũng có cả những ý kiến của giới giáo sĩ, như lm Hải Minh ỏ quốc nội và lm Joseph Nguyễn Thanh ở Hoa Kỳ. Là tiếng nói của người tín hữu giáo dân, nguyệt san Diễn Đàn Giáo Dân số 29 phát hành tháng 4-2004 cũng đã đăng tải bài “Lạm Bàn Về Danh Xưng Cha” của tác giả Lê Thiên.
Chúng tôi chủ quan nghĩ rằng cuộc tranh luận trên đây có thể sẽ không xảy ra nếu quan điểm của Hồng Y Carlo Martini, vị giáo phẩm nổi tiếng, nguyên tổng giám mục Milan được công bố sớm hơn. Được biết, trong tuần lễ đầu tháng 4-2004, vị Hồng Y mà khi chưa về hưu từng được coi là có triển vọng kế vị Giáo Chủ Gioan Phaolô II, đã tuyên bố với thông tấn xả Reuter về nhu cầu dân chủ hóa các cơ chế trong Giáo Hội. Theo ngài việc bầu chọn Giáo hoàng không nên chỉ giới hạn trong Hồng Y Đoàn mà cần có ý kiến của chủ tịch HĐGM các quốc gia. Cũng thế, tại địa phương cần có tiếng nói của giáo dân trong việc bầu chọn các giám mục của họ. Ở một góc độ nào đó, quan điểm của Hồng Y Carlo martini chuyên chở ít nhiều suy tư, trăn trở của người tín hữu giáo dân Việt Nam, mà những phát biểu trong cuộc tranh luận tháng qua là một điển hình.
Dù sao, đề rộng đường dư luận như ý muốn của linh mục Ngô Tôn Huấn khi gửi ba bài viết của ngài cho Diễn Đàn, tuy không thể đăng tải nguyên văn vì số trang có hạn, ban chủ biên sẽ cố gắng đúc kết những điểm chính trong các bài viết của linh mục Huấn cũng như phản ứng của các thức giả trong và ngoài nước. Nhân đây, chúng tôi cũng xin nhắc lại lời minh xác trong Thư Tòa Soạn số này: Nhóm chủ trương và tòa soạn nguyệt san Diễn Đàn Giáo Dân trân trọng dành mọi phán quyết cuối cùng cho Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, cách riêng cho quý độc giả hằng quan tâm tới vấn đề. Chúng tôi thiết tha mong mỏi mọi bất đồng quan điểm sẽ được giải gỡ cách thỏa đáng trong tinh thần bác ái huynh đệ của con cái Chúa, đồng thời giúp cho sứ vụ rao giảng Tin Mừng của Chúa Giêsu đến với mọi người không vì những tiểu tiết của việc xưng hô bề ngoài mà bị trở ngại.
Trân trọng.
1. Bài thứ nhất
Với tiêu đề “Trả Lời Một Bài Viết Của Tác Giả Võ Lý Trên Nguyệt San Dấn Thân”, lm Huấn giới hạn nhận định của ngài vào tiểu đề mục 4.3 “Danh xưng cha con giữa lm và giáo dân”. Linh mục Huấn viết:
“Để tiện cho độc giả được theo dõi, tôi xin trích nguyên văn đoạn trên của tác giả như sau: “ Những từ xưng hô Cha, Đức Cha, Đức Thánh Cha để chỉ linh mục, Giám Mục, và Giáo hoàng không có nguồn gốc Kinh Thánh hay truyền thống các Tông Đồ và Giáo Phụ. Chẳng những thế, chúng còn gây nhiều bối rối cho chúng ta khi đọc đoạn Phúc âm sau : “Phần anh em thì đừng để ai gọi mình là “rapbi” vì anh em chỉ có một Thầy, còn tất cả anh em là anh em với nhau. Anh em cũng đừng gọi ai dưới đất là Cha của anh em vì anh em chỉ có một Cha trên trời ”(Mt 23:8-9). Trong 2000 năm lịch sử của Giáo Hội thì hơn 1000 năm đầu không có một dấu vết nào của lối xưng hô này. Riêng tại Việtnam, việc gọi linh mục là Cha cũng mới xuất hiện gần đây, tại Hànội được ghi nhận vào năm 1924, trong khi Tin Mừng được rao giảng hơn 400 năm, vào khoảng năm 1533 dưới thời nhà Lê..” (trang 42) Ở phần tiếp trang 43, tác giả viết: “Lối xưng hô cha-con giữa linh mục và giáo dân chỉ là quy ước, xuất phát từ một giai đoạn lịch sử đặc thù. Nay thời thế đã đổi, tâm lý con người cũng khác, lối xưng hô này cũng nên được xét lại…”
Là một linh mục trung thành với mọi giáo lý chân chính của Giáo Hội, tôi thấy cần phải lên tiếng về những ý kiến được trích dẫn trên đây của tác giả Võ Lý để rộng đường dư luận và nhất là để đánh tan những ngộ nhận, hiểu lầm về vấn đề được nêu ra.
Trước hết, tôi xin khẳng định ngay là danh xưng “Cha” dành cho các linh mục Công Giáo không phải là một “quy ước xuất phát từ một giai đoạn lịch sử đặc thù” như Tác giả Võ Lý đã tưởng tượng. Và cũng không phải danh xưng này “chỉ mới xuất hiện gần đây tại Hànội được ghi nhận vào năm 1924,” như tác giả đã võ đoán. Phải nói: danh xưng này đã được Giáo Hội cho phép dùng từ lâu trong mọi ngôn ngữ nơi có người tin và sống Đạo Công Giáo của Chúa Kitô. Thí dụ, người Pháp cũng gọi các linh mục là Père (Cha). Người Anh Mỹ, gọi Father, người Ý và Tây Ban Nha gọi Padre v.v. Nhưng vì trong những ngôn ngữ này chỉ có cặp Đại danh từ nhân xưng ( personal pronouns) I-You; Je-Tu/Vous; Yo/Tu-Usted/… được dùng để đối thoại trong gia đình giữa cha mẹ, con cái, vợ chồng, anh chi em, bạn bè, và ngay cả để cầu nguyện với Chúa nữa. Khi người Pháp nói “ Mon P`ere” với một linh mục, nhưng vẫn dùng cặp đại từ” “Je/Vous” để nói chuyện tiếp với linh mục đó, vì họ không có lối xưng hô Pere/Fils (cha-con) như người Việt nam. Người Anh, Mỹ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, và Ý cũng vậy. Nên họ không có vấn đề gì với cách xưng hô này, mặc dù họ vẫn gọi linh mục là Cha khi chào hỏi và mở đầu câu chuyện. Người Việtnam chúng ta thì trái lại, vì nét đặc thù và phong phú của tiếng Việt trong cách xưng hô..
Trong gia đình, con cái luôn thưa với cha mẹ bằng tương quan Cha-con./ Me-con/ luôn xưng “con hoặc cháu” khi nói chuyện với ông bà. Con cái mà nói “tôi, tao” với Cha mẹ, hay Ông bà thì kể như thuộc thành phần thiếu giáo dục, đáng được sửa sai…..
Trở lại lý do tại sao Giáo Hội cho phép gọi linh mục là “Cha.“
...
Tác giả Võ Lý nêu Phúc Âm Thánh Matthêu đoạn 23, câu 8-9 để chứng minh danh xưng “Cha” dành cho các linh mục Công giáo là “không có nguồn gốc Thánh Kinh hay truyền thống các Tông đồ và Giáo Phụ”. Anh em Tin Lành cho đến nay cũng trích dẫn đoạn Tin Mừng trên để chỉ trích Giáo Hội Công Giáo là “rối đạo, lạc giáo=heretic”. Sự thật có phải vậy không??? Có lẽ anh em Tin Lành và tác giả Võ Lý đã đọc và hiểu ̀ câu Thánh Kinh trên theo nghĩa ngữ học (semantic) của từ ngữ được dùng thay vì đi sâu vào tâm thức làm nền cho toàn bộ ý nghĩa sâu xa của lời Chúa Giêsu nói khi ấy. Thực ra, Chúa muốn chỉ trích những người Biệt Phái Pharisi về thói chuộng hư danh, khoe khoang và hợm hĩnh của họ, vì họ là những người thích được xưng tụng bằng cha bằng thầy (Rabbi), thích ngồi chổ danh dự nơi hội đường, thích được chào đón nơi công cộng, thích khoe khoang về thành tích đạo đức thay vì thực sự sống và thực hành những gì là cốt lõi của Lề Luật, của Đạo giáo. Vì thế, câu nói trên của Chúa Giêsu hoàn toàn áp dụng cho hạng người này với não trạng đó và không mang nôi dung như anh em Tin Lành đã khai thác sai lạc để đả kích Giáo Hội Công Giáo. Vậy tại sao Giáo Hội cho phép gọi linh mục là “Cha= Pater, Père, Father. Padre,,..”? Để trả lời cho hỏi này, chúng ta hãy đọc câu Kinh Thánh sau đây trích trong Thư 1Côrintô của Thánh Phaolô: “Thật thế, cho dầu anh em có ngàn vạn giám thị trong Đức Kitô, anh em cũng không có nhiều cha đâu, bởi vì trong Đức Kitô Giêsu, nhờ Tin Mừng, chính tôi đã sinh ra anh em” (1Cor 4:15). Chính vì lý do này mà Thánh Phaolô đã gọi Timôthê, một môn đệ của ngài, là “người con tôi đã sinh ra trong Đức tin” (1Tim 1:2). Nói khác đi, theo Thánh Phaolô, qua việc rao giảng Tin Mừng và làm Phép Rửa, Giáo Hội sinh con cho Chúa Kitô. Giám mục, Linh mục, qua Thánh Chức, được trao Sứ Vụ rao giảng Tin Mừng, thánh hóa và cai trị của Chúa Kitô. Qua Sứ Vụ này, các ngài “sinh con” cho Chúa như Thánh Phao lô đã dạy. Đây là chức vụ “người cha tinh thần = Spiritual Fatherhood” của người thi hành Sứ Vụ (Ministry )̣ của Chúa Giêsu Kitô. Thánh Công Đồng Vaticanô II, trong Hiến Chế Tín Lý Lumen Gentium (Ánh Sáng Muôn dân) cũng nhắc lại trách nhiệm của Linh Mục như sau:
“Linh Mục phải săn sóc các tín hữu như những người cha trong Chúa Kitô vì đã sinh họ cách thiêng liêng nhờ Bí tích Rửa Tội và giáo huấn” (LG.28)
Như vậy, danh xưng “Cha” dành cho Linh Mục có nguồn gốc Thánh Kinh, Tông Đồ và Công Đồng, không phải chuyện bịa đặt như có người kém hiểu biết đã nói vô căn cứ. Danh xưng này không hề xúc phạm đến việc tôn vinh Chúa là CHA duy nhất, Đấng tạo dựng mọi loài, mọi vật hữu hình và vô hình. Danh hiệu “Cha” của Linh mục chỉ nói lên trọng trách của người Tông đồ được sai đi như những đại diện chính thức của Chúa Giêsu: “Ai nghe anh em là nghe Thầy; và ai khước từ anh em là khước từ Thầy; mà ai khước từ Thầy là khước từ Đấng đã sai Thầy” (Lc 10:16).
Rõ ràng Chúa Giêsu đồng hóa mình với những người đại diện cho Chúa để tiếp tục thi hành Sứ Vụ của Người trong trần thế. Linh mục là người được gọi và sai đi để rao giảng Tin Mừng Cứu Độ để mang nhiều linh hồn về cho Chúa. Gọi linh mục là “Cha” để nhấn mạnh sứ mạng “sinh con“ cho Chúa qua sứ vụ rao giảng và làm phép Rửa để tái sinh con người qua nước và Thánh Thần, nhờ đó con người được ơn làm nghĩa tử của Thiên Chúa và được quyền gọi Chúa là Cha (Abba). Đó là tất cả ý nghĩa sâu xa của sứ vụ “sinh con” cho Chúa theo Thánh Phaolô Tông Đồ. Vậy vai trò “người cha thiêng liêng” của linh mục được hiểu trong tinh thần này, nhằm đề cao trách nhiệm đại diện, thay mặt Chúa Giêsu để giảng dạy và thánh hóa chứ không nhằm mục đích tôn sùng cá nhân (cult of personality) hay phạm thượng (blasphemy) cần được thay đổi như có người đòi hỏi. Gọi Linh mục là Cha vì căn bản đức tin đó chứ không phải vì “quy ước xuất phát từ một gian đoạn lịch sử đặc thù…khi mà uy quyền của Giáo hội lên đến tột đỉnh…” như tác giả Võ Lý đã nhận xét sai lầm…..
Dĩ nhiên về phần linh mục, khi được giáo dân xưng hô “Cha/con”, linh mục phải hiểu đó là điều nhắc nhở mình đến vai trò và sứ mạng được lãnh nhận qua Thánh Chức, và tuyệt nhiên đây không phải là một ưu quyền được ban cho trong khuôn khổ “Hội Chứng quyền lực” một nhãn hiệu mới phát minh để đả kích Giáo Hội”…..
(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 30 tháng 5/2004 trang 25)
