Tương quan giữa Giáo Sĩ và Giáo Dân

 Lê Thiên

Tòa Soạn thông báo chủ đề của DĐGD số 28 (tháng 3/04) sẽ bàn về mối tương quan giữa giáo sĩ và giáo dân. Xin có vài dòng đóng góp thô thiển, mong các bậc cao minh chỉ giáo.

 Trở lại với Tông huấn Christifideles Laici – Người Kitô hữu Giáo dân

Về mối tương quan giữa giáo sĩ và giáo dân, có lẽ không tài liệu nào mang tính thuyết phục và có thẩm quyền về mặt giáo huấn hơn Tông huấn Người Kitô hữu Giáo dân (30/12/1988) của Đức Gioan Phaolô mà chúng tôi đã có giới thiệu qua trên DĐGD số 27 .[1] Tông huấn minh định rõ ràng: “Giáo dân, hiệp nhất với các Linh mục và tu sĩ nam nữ, làm nên một dân duy nhất của Thiên Chúa, một Thân thể duy nhất của Đức Kitô” (28). Liền kế đó, Tông huấn lại xác nhận: “Là ‘chi thể’ của Hội Thánh, điều đó không cản trở mỗi người Kitô hữu là một ‘hữu thể độc nhất và không thể thay thế’”, khiến họ trở nên “nguồn gốc cho tính đa dạng và phong phú của toàn thể Hội Thánh” (28).

Từ xác nhận trên, Tông huấn kêu gọi: “Mọi người giáo dân, dù thuộc thành phần nào đi nữa, dù không có cơ hội hay khả năng để cộng tác trong các hội đoàn..., cũng đều có nhiệm vụ phải thực hành việc tông đồ cá nhân” (28).

Đức Thánh Cha ân cần nhắc lại Sắc lệnh về Tông đồ Giáo dân của Công Đồng Vatican II : “Trong những cộng đoàn của Hội Thánh, hoạt động của giáo dân CẦN THIẾT đến nỗi nếu không có hoạt động đó, chính hoạt động tông đồ của các vị chủ chăn thường không thể đạt được kết quả đầy đủ” (27 )[1]

Và để người giáo dân hoạt động tông đồ hữu hiệu, Giáo Hội kêu mời “phải có sự nâng đỡ lẫn nhau giữa các thành phần trong Hội Thánh” (61), đặc biệt nhắc nhở “linh mục, tu sĩ phải giúp đỡ giáo dân trong việc đào tạo chính họ” (61) và ngược lại “về phần mình, giáo dân cũng CÓ THỂ và PHẢI giúp đỡ các linh mục, tu sĩ trên bước đường thiêng liêng và mục vụ của các ngài” (61). Chẳng những thế, giáo dân còn phải “cộng tác chặt chẽ với các linh mục của mình trong các hoạt động của giáo xứ ...”( 27) cũng như phải “TRÌNH BÀY với cộng đoàn Hội Thánh về NHỮNG VẤN ĐỀ RIÊNG CỦA CỘNG ĐOÀN MÌNH hay của cả thế giới... để cùng nhau GÓP Ý KIẾN, NGHIÊN CỨU và GIẢI QUYẾT” (27).

Quan hệ giữa linh mục và giáo dân – Truyện Giôsê

Trong quyển Giôsê của Lm Joseph Girzone (do Diên Sơn dịch), người ta cũng thấy có nhận định tương tự: “Trong một cộng đồng Kitô đích thực thì dân chúng phải là trung tâm cộng đồng... Vị chủ chăn đối với họ phải là một dẫn viên hiền lành, góp ý kiến, cố vấn và hướng dẫn khi cần thiết. Một tình yêu đích thực phải hun đúc cộng đồng ấy. Đó là điều [Chúa] Giêsu muốn” (Nguyên tác tiếng Anh, trang 88 – Bản dịch Việt ngữ, trang 90 )[1].

Quyển “Joshua – A Parable for Today” là tác phẩm bán chạy nhất của Lm Joseph F. Girzone, Hoa Kỳ, do Macmillan Publishing xuất bản tại New York năm 1983, rồi tái bản năm 1987 và nhiều lần khác sau đó. Linh mục Girzone là một học giả uyên bác hiện hưu dưỡng tại Albany vì lý do sức khỏe.

Tác phẩm Joshua đã được Diên Sơn tại Úc Đại Lợi dịch sang Việt ngữ năm 1995 dưới nhan đề “Giôsê – Một Dụ Ngôn cho Thời Nay”.  Dịch giả là một trí thức người Việt (dường như cũng là một [cựu?] linh mục uyên bác, hiện sống mai danh ẩn tánh tại Úc. Ngoài quyển Giôsê, Diên Sơn còn chuyển ngữ quyển “A Portait of Jesus – Chân Dung Đức Giêsu” cũng của Lm Girzone, và quyển “Jesus Before Christ-ianity – Đức Giêsu trước Thời Kitô giáo” của Lm Albert Nolan.

Riêng quyển Giôsê, chính Linh mục Girzone xác nhận đó là một quyển truyện hư cấu, song ngài lại nói: “Tác giả cảm thấy điều xảy ra trong cuốn sách cũng có thể rất dễ xảy ra trong đời sống thật”. Còn dịch giả Diên Sơn thì nhận xét đó là “một tác phẩm rất cảm động và thâm thúy” (xem Lời Mở Đầu bản Việt ngữ).

Trong cuốn Giôsê, một vị linh mục tên là Phát (Pat) nói với nhân vật Giôsê: “Các linh mục quá bám lấy quyền hành nên không để cho dân chúng được tự do và hoạt động như người Kitô hữu trưởng thành” (tr. 88 – tr. 91 )[1]. Nhận xét ấy của vị linh mục hư cấu có tên Pat không biết có quá đáng lắm không. Có lẽ chỉ một thiểu số linh mục như vậy thôi. Tuy nhiên, “Giôsê nghe vị linh mục nói và đồng ý rằng các linh mục [lẽ ra] phải phục vụ dân chúng, nhưng thường thì họ chỉ cai trị dân chúng. Tiếc thay dân chúng lại chịu đựng vì họ sợ linh mục giận “(tr. 89 – tr. 91). Quả thật, trong một số trường hợp,  mối quan hệ giữa linh mục và giáo dân đã có những hiện tượng không mấy bình thường như vậy.

Giôsê còn nhận xét: Có một số linh mục “kiêu căng và coi dân chúng thấp hơn mình, đặt đâu phải ngồi đó và bảo chi phải làm nấy.” Nhưng anh không thấy điều đó nơi cha Phát... Cha rất niềm nở và khôi hài, nên ai cũng cảm thấy thoải mái và thích gặp cha (tr. 86 – tr. 88). Theo cái nhìn của Giôsê, “cha Phát khác với vị chánh xứ lắm. Ông này không có được chút hài hước, con người ông lại tự phụ và khi mở miệng nói thì bao giờ cũng có chút ít chua cay trong đó... Miệng lưỡi ông dữ tợn làm ai cũng ngán. Không ai dám chọc giận ông vì sợ trở thành mục tiêu cho ông chua chát tấn công” (tr. 86-87 – tr. 88-89). Tác giả đưa ra hai hình ảnh phản diện. Nhưng điều đó không có nghĩa là linh mục trẻ thì phóng khoáng, dễ chịu và vui tính hơn linh mục luống tuổi đâu. Não trạng và môi trường kết hợp dễ phát sinh hiện tượng!

Giôsê phạm thượng!

Có một lần Giôsê mạnh miệng phát biểu trước một số người: “Giêsu muốn những chủ chăn phải làm tôi tớ chứ không phải làm người thống trị, và ngài muốn Kitô hữu không nên sợ sệt khi phải lên tiếng.” Rồi anh bạo phổi hơn: “Tôi nói những gì tôi đã nói, bởi vì tôi muốn Giáo Hội trở nên như Giêsu muốn, đó là một chốn bình an, là một hải đăng chỉ lối, chứ không phải là một tù ngục giam hãm tinh thần, hoặc một lưỡi gươm gây thương tích” (tr. 127 – tr. 129).

Lời phát biểu của Giôsê bị phản công tức thời từ phía một số giáo dân đạo đức. “Điều Giôsê nói nghe không ổn thỏa lắm. Họ chưa bao giờ nghe các linh mục bị công kích như thế. Hơn nữa nhân danh Giêsu mà đả kích là một hành động ma quỉ xấu xa. Chàng là người xấu đội lốt đạo đức. Hoặc là chàng lầm đường, hoặc là chàng tinh quái. Một người đàn bà muốn tát vào mặt chàng, vì chàng dám phạm thượng. Một người khác cảm thấy thương hại cho tình trạng bất ổn của tâm hồn chàng, và hứa sẽ cầu nguyện cho chàng. Một người đàn ông bảo chàng là người rối đạo, và ông sẽ tận lực tiêu diệt ảnh hưởng của chàng trong cộng đồng” (tr. 127 – tr. 129).

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 28 tháng 3/2004 trang 40)

Trở lại Trang Nhà: