TRUYỀN  ĐẠO 

và VĂN  HÓA

Lm Cao Phương Kỷ

 Nhiệm vụ Truyền Bá Đức Tin, gắn liền với việc lănh nhận Phép Bí Tích Rửa tội: Ai đă được Rửa tội, tuyên xưng Đức Tin vào Chúa Cứu Thế, th́ cũng có nghĩa vụ phải thông truyền Đức Tin ấy cho tha nhân, như lời Chúa dạy :” Hăy đi rao giảng cho mọi dân tộc, và hăy làm Phép Rửa cho họ: Nhân Danh Cha và Con và Thánh Thần ..”( Matt.28:19).  Khi  ta nhận được một Tin Mừng , th́  cũng muốn chia sẻ với người khác. Trong Thánh Lễ bế mạc “ Hội Ngộ Niềm Tin”, tại Roma, năm 2003, Đức Hồng Y  Crescenzio Sepe, Tổng Trưởng Bộ Rao Giảng Tin Mừng, đă giảng thuyết theo lời mời gọi của Đức Thánh Cha: “RA KHƠI”(Duc in Altum)về nhiệm vụ Truyền Đạo của các tín hữu Việt nam, ở hải ngoại cũng như tại quê nhà: “Hội Thánh Việt Nam Hải ngoại thân mến, ngày hôm nay Chúa đang mời gọi bạn hăy trở thành nhà Truyền Đạo, thực hiện một cuộc hành tŕnh kỳ thú trên những nẻo đường của thế giới, nơi bạn đang sinh sống ”.. Sau Thánh Lễ, c̣n màn hoạt cảnh “Sai Đi ”, do các thanh thiếu niên tŕnh diễn.

 

Qua bài giảng thuyết của Đức Hồng Y, và hoạt cảnh “Sai Đi”, người ta có cảm tưởng: đây là một luồng gió mới đang thổi tới,  khai thông cho một hướng đi mới của Hội Thánh Công Giáo Việt Nam. Hiện nay, người tín hữu chú trọng đến việc “giữ Đạo ”, hơn là “truyền Đạo ”, khác với thời kỳ khai sáng Đạo, dầu bị cấm cách , cầm tù, bị giết, nhưng các vị thừa sai, các linh mục, các tu sĩ, giáo dân vẫn  xả thân, len lỏi vào các làng xóm để truyền Đạo. Sự phân biệt hai ư niệm trên kia là cần thiết, để có thể nhận xét một cách chính xác về các sinh hoạt tôn giáo hiện nay của các Cộng Đồng Công Giáo Việt, rải rắc khắp nơi. Dĩ nhiên,  “giữ Đạo” một cách nghiêm chỉnh, sốt sáng như: tham dự Thánh Lễ đông đảo, rước kiệu , sinh hoạt hội đoàn…nghĩa là sống Đức Tin, làm chứng nhân giữa một thế giới  bỏ Đạo (de-christianized) như tại các nước Au-Mỹ tục hóa, đó cũng là một h́nh thức truyền Đạo. Nhưng ở đây,  chữ “truyền Đạo” phải được hiểu một cách tích cực hơn,  nghĩa là “sai đi” rao giảng Tin Mừng cho những ai chưa được nghe biết Sứ Điệp của Đấng Cứu Thế . Trong trường hợp Cộng đồng Việt, trong cũng như ở ngoài nước, “truyền Đạo” là đem Tin Mừng trực chỉ đến 80% người đồng hương, chẳng những  chưa hiểu biết Chúa Cứu Thế là ai, mà c̣n thù ghét, hiểu lầm, xuyên tạc, nghi kị Đạo Chúa.  Đây cũng là mối ưu tư của Ṭa Thánh, v́ Giáo Hội Việt nam, vẫn c̣n tuỳ thuộc Thánh Bộ Rao Giảng Tin Mừng, và theo các bản tường tŕnh hằng năm của các địa phận, giáo xứ, th́ các con số thống kê về người tân ṭng  chịu Phép Rửa tội c̣n quá khiêm tốn.

 

Bàn về vấn đề truyền Đạo, cũng nên phân biệt hai khía cạnh khác nhau:  “ḷng nhiệt thành” muốn mở mang Nước Chúa và “phương cách”  hợp thời, hợp hoàn cảnh để rao giảng Tin Mừng được hữu hiệu, đạt được nhiều kết quả. Đối với nhiều tín hữu, ḷng nhiệt thành, ư thức về nghĩa vụ truyền Đạo rất cao, nhưng lại  không biết phải “làm thế nào ”, dùng phương thức nào để rao giảng Tin Mừng. Trong Thư Mục Vụ năm 2003 của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, họp tại Băi Dâu Vũng Tàu, từ 06-11, tháng 10, 2003( xin coi: DĐGD, số 25, tháng11/2003, trang 29-31) , đă nêu lên  hai phương thức mới, cụ thể để truyền Đạo cho các đồng hương . Một là , Đối Thoại , ” Thăm viếng thân hữu các thành viên tôn giáo bạn; trao đổi với người ngoài công giáo về một đề tài chung;  hai là , “thiết lập ban truyền giáo cho mỗi giáo xứ, và “kết nghĩa” giữa một giáo xứ ḱ cựu với một giáo điểm xa xôi hẻo lánh; mỗi gia đ́nh công giáo nên kết nghĩa với một gia đ́nh ngoài công giáo .. 

 

Sau đây, Đoạn I , xin giới thiệu một phương thức “đối thoại” với 80% đồng hương để đánh tan mọi nghi kị, hiểu lầm, và đem lại t́nh thân hữu, thông cảm. Đây chính là phương cách tiếp cận, chia sẻ về các giá trị văn hóa chung của dân tộc . Đoạn II , làm cách nào để truyển Đạo cho giới trẻ, cho chính con cháu trong gia đ́nh , để chúng bảo toàn Đức Tin của tồ tiên, và tinh hoa văn hóa của dân tộc?

 

 1. ĐỐI THOẠI TRÊN B̀NH DIỆN: GIÁ TRỊ VĂN HÓA

 ĐẠO THIÊN CHÚA đă du nhập vào Việt nam gần 500 năm, nhưng trong một bối cảnh lịch sử rối ren, loạn lạc, Nam-Bắc phân tranh, thế lực thực dân ngoại lai đang bành trướng, nên đă gây ra nơi các giới đồng hương những mối nghi kị, hiểu lầm, đố kị, vẫn c̣n dai dẳng kéo dài cho đến ngày nay, khiến cho sự đại đoàn kết dân tộc gặp nhiều trở lực,  quốc gia không thể phát triển mạnh được. Khuôn mặt  thật của Đạo Chúa  đă bị một số con buôn của chủ nghĩa thực dân làm lem luốc, nên  người ta không nhận ra được Tin Mừng của Chúa Cứu Thế. Do đó, cần phải  giải gỡ những mối nghi kị, đánh tan những hiểu lầm, xuyên tạc , đồng thời tŕnh bày một cách trung thực cốt tuỷ của Đạo Thiên Chúa, một Đạo Mến Chúa , Yêu Người . So sánh những điểm chính yếu của Đạo với những nét tinh túy của văn hóa dân tộc, để tạo nên  niềm thông cảm chung và t́nh tương thân tương kính. Đây là những công tác văn hóa quan trọng hơn việc phô trương hiếu thắng(triumphalism) bề ngoài.

 

Tuy không chấp  nhận một số quan điểm chính trị sai lầm của một vài cá nhân thừa sai ngoại quốc đă không theo đúng chỉ thị của Hội Thánh trong việc truyền Đạo, nhưng các sự kiện lịch sử cận đại của Việt nam cũng cho thấy: Nguyên nhân chính khiến nước ta bị thực dân xâm chiếm là v́ chính sách sai lầm về ngoại giao :” bế quan tỏa cảng ”, v́ dân nước loạn lạc, nghèo đói, v́ quan lại tham nhũng, thủ cựu, quân ngũ yếu nhược, vũ khí thô sơ…,chứ một vài thừa sai ngoại quốc  sống chui rúc, len lỏi trong thôn dă, rừng núi, cho dù có làm “làm gián điệp”, “nối giáo cho giặc ”, th́ cũng không thể nào làm ta mất nước được!

 

Tục ngữ có câu: một con sâu làm rầu nồi canh. Ư nghĩa câu này dạy ta phải bảo toàn t́nh liên đới, và tiếng tốt cho đoàn thể. Nhưng nếu áp dụng cho cách lập luận “bao đồng”, “vơ đũa cả nắm”, từ một vài sự kiện lẻ tẻ rồi vội “tổng quát hóa”( generalization) th́ vừa phản luận lư, vừa thiếu công bằng, gây hiểu lầm, tạo thành kiến, chia rẽ, như vẫn thường xẩy ra trong các cộng đồng. Trong quá khứ, nếu  một vài cá nhân thừa sai ngoại quốc, v́ quan điểm riêng về chính trị, đă cộng tác với thực dân, nhưng không v́ thế mà có thể lư luận “bao quát” rằng Đạo Chúa là “tả đạo ”, là “bán nước ”, là “móc mắt trẻ con”..

 

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 28 tháng 3/2004 trang 84)

 

Trở lại Trang Nhà: