Chủ Đề TỔNG HỢP MỘT SỐ Ý KIẾN TIÊU BIỂU

 VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN ĐỌNG TRONG

MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA GIÁO SĨ VÀ GIÁO DÂN

* NHỮNG SUY TƯ VÀ ĐÓNG GÓP THIẾT THỰC CHO VPPKTĐMV

Chủ đề của nguyệt san Diễn Đàn Giáo Dân số 28 phát hành tháng 3 năm 2004 bàn về mối tương quan giữa giáo sĩ và giáo dân. Ban biên tập Diễn Đàn đã nhận được khá nhiều bài vở, ý kiến từ khắp nơi gửi về. Có thể chia làm hai loại: Những bài viết phản ánh những cái nhìn mới mẻ từ những sinh hoạt hàng ngày tại các xứ đạo, các cộng đồng, cộng đoàn Công Giáo ở trong cũng như ngoài nước. Bên cạnh đó là những bài dưới hình thức tham luận của những tín hữu giáo dân đã hoặc đang sắm những vai trò tích cực trong sinh hoạt Giáo Hội. Những bài thuôc loại này được gửi đi như những góp ý với các giới chức thuộc văn phòng Mục Vụ Hải Ngoại ở Rôma hoặc được trình bày trong các đại hội của LĐCGVN tại Mỹ thuộc cấp trung ương hoặc miền từ nhiều năm trước. Do đó, nó có thể được dùng làm thước đo, làm cái mốc để đánh giá mức độ thay đổi mau chóng hoặc trì trệ trong nỗ lực cải thiện mối tương quan giữa hai thành phần then chốt là giáo sĩ và giáo dân trong cơ cấu Giáo Hội địa phương.

 Ngoài ra, Diễn Đàn cũng xin làm cầu nối để chuyển đạt những suy tư và đóng góp cụ thể của các tác giả liên quan tới điều gọi là Hậu Hội Ngộ Niềm Tin theo yêu cầu của VPPKTĐMV/HN do Đức Ông Đinh Đức Đạo phổ biến gần đây.

 Diễn Đàn Giáo Dân

 Thực trạng và những trở ngại cần vượt qua trong mối tương quan giữa giáo sĩ và giáo dân

 Có chung nhận định về những nguyên nhân hệ quả đưa tới những trục trặc trong mối tương quan giữa giáo sĩ và giáo dân, cả hai bài viết của các anh Hoàng Quý và Trần Duy Nhiên đều cho rằng (rất) nhiều người đánh giá nếp sống đạo của một cộng đồng qua những biểu hiện bên ngoài hơn là‘thờ phượng Chúa trong Thần Khí và sự thật’. Anh Quý viết: Nhiều tín hữu Việt Nam, thuộc cả thành phần giáo sĩ lẫn giáo dân, thường đánh giá mục vụ thành công dựa theo những kết quả bên ngoài, theo số lượng tiền bạc quyên góp được, trong lúc Chúa lại đánh giá theo kết quả bên trong. Vấn đề hàng dầu của hai bài viết đó là việc đánh giá các nỗ lực tạo điều kiện để cho Giáo Dân trở thành những tác nhân tích cực trong việc sống đạo và truyền giáo. Nghĩa là làm sao cho người giáo dân không thấy mình là ‘Kitô hữu hạng hai’ nếu không phải là ‘Kitô hữu hạng bầy tôi’ và từ đó họ thể hiện được một cách tích cực vai trò ‘tư tế, ngôn sứ và vương đế’ của mình, chứ không phải ngồi nghe các vị ‘trên cao’ đọc đi đọc lại văn kiện công đồng như một cái bánh vẽ. (Bài viết của anh Hoàng Quý đã được chính tác giả gửi Đức Ông Đinh Đức Đạo, giám đốc VPPKTĐMVVN/HN).

Từ cách nhìn này, anh Đỗ Hữu Nghiêm nói đến vấn đề tương quan giữa Giáo dân và giáo sĩ. Muốn thăng tiến giáo dân, thì giáo sĩ tiên vàn phải từ bỏ vai vế ‘bề trên’ qua việc xưng hô. Mặt khác phải tạo điều kiện để giáo dân ‘trưởng thành’ trong suy nghĩ và hành động. Trong góp ý của cha Nguyễn Thái Hợp về vấn đề này, cha công nhận còn phải làm nhiều điều để có một tương quan phù hợp giữa giáo dân và Giáo sĩ, bởi vì việc xưng hô chỉ là một vấn đề rất nhỏ trong toàn bộ các vấn đề khác. Một trong những vấn đề khác ấy là não trạng của tín hữu Việt Nam quá ‘kính trọng’ con người của vị linh mục khiến cho xảy ra tình trạng bất cân xứng, do đó nỗ lực phải từ hai phía…

Lý do của sự quá kính trọng này, theo ý của cha Alselm Hải Minh, là còn do yếu tố Văn Hóa Xã Hội: Nơi mỗi mục tử Việt Nam, ít nhiều còn có óc ‘gia trưởng’ và một ‘ông quan’ trong bụng. Theo cha Minh, điều này không chỉ có nơi giáo sĩ, mà cả những người trong Ban Chức Việc, trong các viên chức ngoài xã hội . Trong khi đó, người linh mục, tự bản chất là người ý thức rằng quyền cai quản và ban bí tích chỉ là quyền phục vụ chứ không phải là quyền ăn trên ngồi trước (điều này cũng được phản ảnh theo quan điểm của TDN trong lá thư mừng các tân linh mục đăng trong số này). Và cái não trạng này không thể thay đổi ngày một ngày hai, tuy nhiên, phía đi bước đầu phải là phía giáo sĩ.

Nói đến tương quan giáo sĩ / giáo dân, anh Nguyễn Chính Kết nêu lên vấn đề Lãnh Đạo. Giáo hội thiếu người lãnh đạo. Người lãnh đạo ngoài lòng nhiệt thành và yêu mến Giáo Hội một cách đặc biệt và hơn người, còn phải có một cái nhìn tổng quát, chiến lược, thấu đáo các vấn đề, phải có khả năng quy tụ và sử dụng những người tài đức phù hợp với khả năng của họ, phải biết lắng nghe, biết tôn trọng những góp ý của người khác . Muốn như thế, thì các linh mục, do đòi hỏi của sứ vụ, cần phải là những nhà lãnh đạo được huấn luyện để có những khả năng vừa nêu... 

Một cách rốt ráo hơn, trong một bài viết nói về nhu cầu phải tập chú vào việc ‘cải thiện GH từ gốc’ chứ không phải trên ngọn, đề cập những tệ đoan còn bám rễ trong đầu óc một số giáo sĩ trong GH quê nhà, Nguyễn Chính Kết viết: “Nhiều cha sở cứ y như là một ông vua phong kiến ở trong xứ đạo của mình. Có rất nhiều trường hợp cha sở rất dễ dãi đối với loại người này, nhưng lại rất khó khăn đối với loại người kia. Cơ chế xin-cho đã biến cha sở thành một ông vua hay ông quan có nhiều quyền lực đối với giáo dân của mình. Có quyền lực là có thể có rất nhiều thứ khác”.

 Ở một đoạn khác, Nguyễn Chính Kết viết:

 “Khi làm việc ngoài xã hội, người giáo dân dường như luôn luôn được trả công. Còn khi làm việc cho Giáo hội thì sao? Người giáo dân nào muốn góp phần xây dựng Giáo hội thì phải tự nguyện làm theo kiểu ‘công quả’, ít khi được xét đến để trả công tương xứng, cho dù được nhờ làm! Phải chăng chỉ có Chúa là ông chủ duy nhất trả công bội hậu cho họ ở đời sau? Còn linh mục thì hầu như luôn luôn được Giáo hội, kể cả giáo dân ‘thù lao’ một cách cụ thể và bội hậu... Có thể nói giáo dân không được tạo điều kiện để có thể tích cực góp phần vào việc xây dựng Giáo hội. Họ ít được Giáo hội quan tâm đào tạo......

“Khá nhiều linh mục không có ý thức về xã hội, về trách nhiệm đối với xã hội, làm như làm linh mục thì chỉ có trách nhiệm đối với Giáo Hội chứ không còn trách nhiệm đối với xã hội nữa!… Nhiều cha không trân trọng và đối xử công bằng cho đủ đối với những người cộng tác với mình, giúp mình thi hành tốt chức vụ linh mục! Cách đây mấy năm, tại Hố Nai, thuộc giáo phận Xuân Lộc, có một cha xứ bạt tai một nữ tu ngay trong nhà thờ, trước mặt giáo dân tới dự lễ hôm đó, chỉ vì một chuyện không đáng! Phải nói đó là một scandale trong Giáo Hội!

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 28 tháng 3/2004 trang )

Trở lại Trang Nhà: