QUYỀN HẠN và TRÁCH NHIỆM nơi TÒA GIẢNG

 Nguyễn Bửu Đồng

Nó chỉ là một cái bục gỗ, nhưng là một bục gỗ đặc biệt.  Đặc biệt vì nó được đặt trên cung thánh.  Nếu được đặt để ở một nơi khác thì nó không có gì đáng nói vì ai cũng có thể sử dụng, cũng có quyền dùng nó để phát biểu ý kiến của mình như ở lớp học, phòng họp... Nhưng vì được đặt ở cung thánh, nó trở thành “tòa giảng ”.  Theo đức tin của người công giáo, cung thánh mang ý nghĩa thánh thiêng.  Trước công đồng Vaticano II, chỉ những người giữ chức thánh hay những người giúp lễ mới có quyền hay được phép hiện diện trên đó.  Tòa giảng, vì vậy cũng đượm màu sắc thật đặc biệt.  Muốn sử dụng nó phải có chức thánh, ít nhất phải là thầy sáu vĩnh viễn.  Giáo dân Việt Nam, tới thời điểm này, không có quyền chia sẻ lời Chúa từ tòa giảng.  Bởi đó, những gì phát biểu trên tòa giảng phải có tính cách tôn giáo, trang nghiêm, xác tín, nói khác, không gì khác hơn là rao giảng Tin Mừng, ơn cứu độ của Chúa Kitô.   Và đó là trách nhiệm chung của tất cả những người giữ chức thánh! 

Đối với truyền thống văn hóa và đức tin của người tín hữu Việt Nam, những lời phát ra từ tòa giảng đều có tính cách khả tin. Cha đã nói thì phải đúng.  Không tin điều cha nói thì còn tin ai vì linh mục là chức thánh. Linh mục được huấn luyện để nói điều ngay thực, không bóp méo sự kiện, không dùng chức thánh và nơi thánh để mưu lợi cho riêng mình. Người giáo dân Việt Nam từ lâu đời được dạy dỗ: linh mục là đức Kitô thứ hai .  Do đó, họ không muốn thấy một hình ảnh nào khác hơn là đức Kitô khi linh mục dùng tòa giảng trên cung thánh: yêu thương và phục vụ .  Cho nên, những gì linh mục phát biểu trên tòa giảng có ảnh hưởng rất nhiều, nhất là đối với những người lớn tuổi chỉ biết sống đạo theo cung cách của thời tiền công đồng Vaticano II, chỉ biết đọc kinh, đi nhà thờ để nghe lời cha giảng.

Quyền hành nào ở thế gian cũng có giới hạn và trách nhiệm đi kèm.  Bởi đó mà có từ “quyền hạn .” Thế nhưng, lạm quyền vẫn là sự kiện xảy ra hằng ngày trong cuộc sống, phần đời cũng như phần đạo.  Vẫn có người giữ chức thánh lạm quyền trên tòa giảng, sử dụng cái đặc quyền rao giảng này cho lợi ích cá nhân hay những mưu sự trần thế! 

Ngày 12 tháng 3 năm 2000, sau 94 lần xưng tội của giáo hội, Đức Giáo Hoàng Phaolo II đã long trọng xưng tội tổng quát cho mọi lỗi lầm của giáo hội  từ  hai ngàn năm qua.  Ngài đã liệt kê ra sáu loại tội: tội thiếu khoan dung gây ra các cuộc thánh chiến, tòa án dị giáo; tội chia rẽ, ra vạ tuyệt thông và chiến tranh tôn giáo; tội kỳ thị dân Do Thái, im lặng trước sự bắt bớ của Đức Quốc Xã; tội không tôn trọng quyền các dân tộc, các văn hóa và tôn giáo khác; tội không tôn trọng phẩm giá người phụ nữ và tính đơn nhất của nhân loại; và tội chống lại những quyền căn bản của con người.

Trong thực tế, dưới nhiều hình thức khác nhau, các tội trên ít nhiều đã vấp phạm ngay chính trên tòa giảng bởi những người giữ chức thánh, đối với người trong đạo và cả với người ngoài đạo.

Tôi còn nhớ mãi lời anh bạn tôi kể: hôm đó cha xứ đang làm lễ... Cả nhà thờ yên lặng... Bỗng tiếng chuông nhà thờ vang lên. Cha xứ liền ngưng lễ, cùng với các ông trong hội đồng quí chức chạy lên gác chuông... Vài phút sau, họ dẫn vào một thiếu niên 11, 12 tuổi. Em bé bị bắt quỳ trên cung thánh, trước mặt mọi người. Mặt em không còn chút máu. Em khóc, lạy, xin tha... Cha xứ và quí chức “dọa” chặt tay... Em không có đạo, theo bạn rủ đi nhà thờ lần đầu tiên. Ngồi nghe chán, em lẻn ra ngoài, lên gác chuông, giựt chơi mà không biết chuông để làm gì. Sau vụ đó, đứa bé, cha mẹ, thân nhân họ hàng nghĩ thế nào về đạo Chúa và những người theo đạo Chúa? Anh bạn tôi hỏi... Nếu là con cái của giáo dân họ đạo, chắc phải vạ tuyệt thông...

Lớn lên, anh tiếp, tôi cố gắng tìm hiểu hình ảnh đích thực về Thiên Chúa, một người cha thân thương nhân từ như đã được rao giảng từ tòa giảng... Hơn một lần, tôi đi tìm hiểu ơn gọi, cả triều lẫn dòng, nhưng tôi đều thất vọng vì mục kích sự lạm quyền của người trên trước. Cũng may là trong cuộc sống, tôi đã thật sự gặp được Chúa qua nhiều người tôi tiếp xúc, làm việc chung với nhau. Thà làm giáo dân mà cố gắng sống cuộc đời tốt lành còn hơn là đi tu, giữ chức thánh mà cứ sống cuộc đời thế gian... trầm luân trong mưu định gian dối. Hôn phối và truyền chức thánh, cả hai đều là bí tích. Chúa không  nói bí tích nào cao trọng hơn bí tích nào... Hơn nữa, không thể có việc truyền chức thánh nếu không có hôn phối. Vậy con đường nào cũng có thể nên thánh nếu biết chu toàn, hoàn tất. 

Trước năm 1963, trong một lần đi lễ nhà thờ ở Khánh Hội, người viết đã chứng kiến một sự việc thật chướng mắt. Cha xứ đang rao giảng Tin Mừng cứu chuộc vì đang mùa Vọng. Thình lình cha ngưng giảng, đi xuống giữa nhà thờ. Mọi ánh mắt đều quay nhìn về hướng cha đi. Hai thiếu niên đang nói chuyện bị cha tán cho hai cái, đuổi ra khỏi nhà thờ... Xong cha lên tòa giảng, tiếp tục giảng về Tin  Mừng cứu chuộc... như không có chuyện gì xảy ra. Đối với hai thiếu niên đó, mùa Vọng đã thực sự biến thành mùa... Vô Vọng! 

Chúa có cho các môn đệ theo Ngài quyền hành đó không? Hay hình ảnh dẫn dụ “chủ chiên và con chiên” đã mặc nhiên cho người chăn chiên cái quyền đó, vì chủ chiên là con người và con chiên là con vật, không phải người? Người chăn chiên có quyền dùng gậy gộc đánh đập, xua đuổi những con chiên không chịu theo khuôn phép của mình?  Câu trả lời sẽ là “có” nếu hiểu theo tương quan giữa con người và con vật.  (Nhưng hãy coi chừng, hội Bảo Vệ Loài Vật chưa chắc sẽ để yên!)

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 28 tháng 3/2004 trang 50)

Trở lại Trang Nhà: