VIETNAM  DARING TO SPEAK OUT

Việt Nam - Táo Bạo Lên Tiếng

 Điểm phim và phê bình: LVB

Bạn thân mến,

Như đã hứa, hôm nay tôi xin gửi đến các bạn bài viết điểm phim tài liệ Vietnam - Daring to Speak Out. Phim dài khoảng 22 phút, do Evan Williams thực hiện và được chiếu trên hệ thống Australian Broadcasting Corporation (ABC) và chiều ngày 28 tháng 10 năm 2003. Phim nói tiếng Anh (giọng Úc) có đoạn nói tiếng Việt với phụ đề Anh ngữ.

Đây là phim tài liệu cũng như những phim tài liệu khác mà Williams đã từng thực hiện trong quá khứ với những phim về phong trào giải phóng Moro ở Phi Luật Tân hay phong trào đòi dân chủ ở Miến Điện. Phim Vietnam - Daring to Speak Out là phim nói về những người đấu tranh tại Việt Nam hôm nay, như ý nghĩa của tựa đề, họ dám nói lên những gì họ đang suy nghĩ hay đang đeo đuổi. Đặc biệt, trong phim này, Williams nói đến một tổ chức lâu nay hoạt động bí mật. Williams để cho thành viên của tổ chức này lên tiếng nói trước ống kính của ABC. Tức là những lời tuyên bố của họ được gửi đến hàng triệu khán giả của truyền hình Úc Đại Lợi. 

Mời các bạn theo dõi bài điểm phim sau đây :

Mở đầu phim, Williams cho chiếu lên hình ảnh đồng áng ngoại ô Hà Nội. Những hình ảnh sẽ làm cho khán giả thương cảm một đất nước hiền lành nhưng người dân phải chịu đựng một đời sống nhọc nhằn. Cùng với nhạc đệm buồn thảm của tiếng sáo, giọng của Evan Williams nói ở background: “Việt Nam là một nước hiền hòa, từng hãnh diện có một dân tộc anh hùng từng đánh  cường quốc. Bên dưới những lớp huyền thoại đó, Việt Nam đang phải đối diện những áp lực ngay tại trong nước. Cũng giống như Trung Quốc, trong khi đảng cộng sản Việt Nam cố giữ quyền lực thì mở cửa kinh tế và càng ngày càng thấy khó hơn”.

Evan Williams cho rằng người dân Việt Nam hiện nay có cuộc sống dễ dàng hơn đôi chút nhưng không ai được quyền nói gì về chuyện đảng cộng sản độc quyền lãnh đạo. Anh cho biết đã gặp những người vì chống đảng mà ở tù hàng chục năm và cuộc sống của họ bị đảo lộn. Williams  nói: “Tệ nạn tham nhũng và đàn áp quyền tự do ngôn luận đã làm lớn mạnh phong trào đòi dân chủ mà đêm nay, lần đầu tiên họ lên tiếng”. Phát biểu trên hệ thống truyền hình được xem là một hình thức công khai tuyên bố với hàng triệu khán giả của bản đài.

Một người đàn ông ngồi trong một phòng trống trơn, mặt bị che mờ phát biểu "Đa số người Việt Nam bây giờ họ có thể hiểu ra rằng, độc đảng đồng nghĩa với độc tài, độc tài đồng nghĩa với tham nhũng,... đã tước đi những quyền căn bản của con người, cho nên họ rất là căm hận...". Williams không giới thiệu gì thêm mà cố tình gieo một thắc mắc cho khán giả. Sau đó là cảnh thành phố Việt Nam với xe gắn máy chạy vô trật tự. Nhiều cảnh khác chớp nhanh, nhưng hình như vì thắc mắc về một tổ chức bí mật mà những hình ảnh không cần phải chú trọng.

Williams cho biết đã gặp những nhà sản xuất phim ở Việt Nam. Đạo diễn Lâm Lê Dũng nói rằng muốn ăn khách thì nên làm phim xã hội pha chút hài, vì phim về chiến tranh không ai muốn xem nữa. Khi hỏi về vấn đề kiểm duyệt thì đạo diễn Lê Hoàng nói "Nhà nước chỉ duyệt kịch bản khi làm phim bằng tiền nhà nước mà thôi. Còn khi làm phim bằng tiền của tư nhân thì họ tha hồ làm... Nhưng mà, nhà nước sẽ duyệt cái phim". Theo lời của Lê Hoàng thì trước sau gì đảng cũng kiểm duyệt. Trước đây đảng kiểm duyệt từng phần trước khi phim hoàn tất, nhưng nay, chờ cho đến khi hoàn tất thì đảng mới kiểm duyệt. Phim đã làm xong, nếu không sửa chữa theo ý đảng, thì sẽ không bao giờ được ra lò.

Bà Nguyễn Thị Hồng Ngát là Phó cục Điện Ảnh là cán bộ cao cấp được đảng cho phép trả lời những câu phỏng vấn của Evan Williams. Bà cho biết làm phim về các tệ nạn xã hội thì được phép nhưng làm phim  về chính trị đảng cấm. Williams đặt câu hỏi tại sao những người lên tiếng phê bình thì bị bắt. Bà Ngát bào chữa "Ở Việt Nam, có câu nói rằng, con không chê bố mẹ khó. Chúng tôi sinh ra trong một đất nước nghèo hơn các nước khác, nhưng chúng tôi yêu đất nước của mình chứ chúng tôi chẳng chê đất nước của mình. Những người đứng ra gánh cái trách nhiệm lớn để mà giải phóng đất nước và bây giờ xây dựng đất nước thì đấy cũng là mục đích rất là lớn". Williams chưa hiểu tại sao bà này trả lời quanh co nên hỏi thêm tại sao bác sĩ Phạm Hồng Sơn lấy tài liệu từ Web Site của tòa đại sứ Mỹ rồi dịch ra tiếng Việt mà lại bị bắt và kết án là gián điệp cho địch.  Bà Ngát trả lời: "Chẳng ai bị bắt giữ vì cái điều ấy cả. Hiện nay thì chả có ai bị bắt giữ vì cái điều ấy cả. Tôi  biết hiện nay những người có ý kiến trái ngược với chúng tôi... hiện nay họ vẫn sống vui vẻ ở Hà Nội với gia đình...".

Trở lại Trang Nhà: