LƯƠNG TÂM CÔNG GIÁO TRƯỚC HOÀN CẢNH VIỆT NAM

 Bài nói chuyện của Lm Trần Xuân Tâm nhân dịp Đê Nhị Chu Niên
    

 Chương Trình Phát Thanh Lương Tâm Công Giáo tại San Jose

Nhân dịp đệ nhị chu niên thành lập chương trình phát thanh "Lương Tâm Công Giáo", một hình thức dấn thân tranh đấu cho tự do tôn giáo của Giáo hội Công giáo của quý ông Đặng Đình Hiền, Trần Việt Yên, và một số anh chị em giáo dân khác ở San Jose, Ca,  là một linh mục tôi thấy không có gì thích hợp cho bằng nói về lương tâm công giáo đứng trước hoàn cảnh VN mà thể chế cầm quyền là Đảng cộng sản độc tài toàn trị đang chà đạp phẩm giá con người và công lý xã hội.

***

Lương tâm nói chung

     Trước khi nói đến lương tâm công giáo có lẽ tôi cần nói qua về khái niệm lương tâm trước. Lương tâm là khuynh hướng căn bản và bẩm sinh "làm lành lánh dữ" ở trong mỗi con người. Vì bẩm sinh nên lương tâm là một khuynh hướng phổ quát , ai ai cũng có, dù ở thời nào, nơi nào.

       Khả năng hay khuynh hướng tất nhiên đưa đến hành động. Khả năng hướng thiện là cội nguồn thúc đẩy đòi hỏi chúng ta phải nhận thức, phán đoán tính chất tốt xấu của một việc làm. Chúng ta bước sang ý nghĩa căn bản thứ hai của lương tâm. Lương tâm là hành động phán đoán đâu là điều tốt lành và đòi hỏi ta phải làm, đâu là điều xấu dữ đòi hỏi ta phải tránh trong những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể.

Lương tâm Công giáo trước hoàn cảnh VN

Theo nguyên tắc

     Hiểu khái quát như trên, bây giờ chúng ta có thể hỏi đâu là những phán đoán và đòi hỏi đúng đắn của lương tâm Công giáo đứng trước hoàn cảnh VN mà thể chế cầm quyền là nhà nước cộng sản độc tài toàn trị. Dĩ nhiên khó có người Công giáo nào, nhất là ngày hôm nay, mà không đồng ý, ít nữa trong nguyên tắc , rằng: lương tâm Công giáo đòi hỏi người Công giáo tại VN có bổn phận phải bảo vệ phẩm giá con người và công lý xã hội mà nhà nước cộng sản đang chà đạp bởi vì bổn phận đó thiết yếu thuộc về sứ mạng rao giảng làm chứng cho Tin Mừng, hay nói rộng ra thuộc về sứ mạng loan truyền ơn cứu độ của Chúa Giêsu, nghĩa là thiết yếu thuộc về ơn gọi Kitô hữu của họ. Tương quan tất yếu giữa việc bảo vệ phẩm giá con người và công lý xã hội và việc rao giảng làm chứng cho Tin Mừng đã được Giáo hội Công giáo khẳng định trong học thuyết xã hội của mình.

Trong thực tế cụ thể

      Nhưng nguyên tắc là một chuyện, thực tế cụ thể lại là một chuyện khác. Theo lương tâm công giáo thì người Công giáo có bổn phận bảo vệ phẩm giá con người và công lý xã hội, nhưng họ phải thi hành bổn phận đó như thế nào, bằng cách nào, trong từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể? Vấn đề này có thể chia ra thành nhiều câu hỏi khác nhau, nhiều lúc phức tạp, không dễ trả lời chút nào. Dĩ nhiên tôi không thể trả lời hết tất cả mà chỉ giới hạn vào hai câu hỏi điển hình sau. Nhưng trước khi làm vậy tôi xin lưu ý là tôi chỉ muốn nói về những phán đoán khách quan của lương tâm Công giáo khi áp dụng luân lý tự nhiên và luân lý của Tin Mừng trong những điều kiện, hoàn cảnh, hay tình huống khác nhau. Những gì thuộc về lĩnh vực chủ quan, liên quan đến trách nhiệm cá nhân của mỗi người Công giáo trong nước, thì chỉ có Thiên Chúa mới biết rõ và cũng chỉ mình Ngài mới có quyền phán xét.

     Bây giờ xin đi vào hai câu hỏi điển hình: Thứ nhất , theo lương tâm Công giáo bổn phận bảo vệ phẩm giá con người và công lý xã hội thực ra gồm những gì? Xin trả lời rằng: ngoại trừ bạo động vũ trang và sự kích động nó là điều mà lương tâm công giáo không tán thành, bổn phận bảo vệ phẩm giá con người và công lý xã hội có thể được thi hành dưới nhiều hình thức khác nhau: từ thụ động từ chối không cộng tác, không hỗ trợ nhà nước cộng sản ngay cả cách gián tiếp trong những gì đối nghịch với phẩm giá con người và công lý xã hội, cho đến chủ động như lên tiếng công khai phản đối, tố cáo, lên án những hành động phi nhân và bất công của nhà nước ấy. Nhưng trong việc lên tiếng, không phải chỉ lên án những hành động xấu xa sai trái của nhà nước cộng sản và đòi hỏi nó phải chấm dứt những hành động ấy, mà nếu điều kiện cho phép còn phải lên án chính nhà nước ấy, đòi hỏi chính nó phải chấm dứt, phải giải thể, như các cha Nguyễn Văn Lý, Chân Tín, Phan Văn Lợi, Nguyễn Hữu Giải đã và đang làm. Rồi không phải chỉ bằng lời nói không thôi, lương tâm Công giáo có thể thôi thúc người Công giáo thể hiện bằng việc làm nữa: từ việc bản thân cá nhân thực hành bất tuân dân sự, ví dụ nhiều hành động tranh đấu của Cha Lý rõ ràng đã xem nhà nước cộng sản không còn có ý nghĩa pháp lý nào với Cha, cho đến việc vận động lãnh đạo cả một tập thể xuống đường phản đối nhà nước cộng sản, ví dụ như hy vọng rằng một ngày nào đó một hai Giám mục VN có thể làm tương tự như Hồng Y Jaime Sin, khi ngài vận động và lãnh đạo cả đoàn người đông đảo xuống đường biểu tình tạo áp lực quần chúng để hạ bệ một số tổng thống độc tài hay thối nát ở Phi Luật Tân.

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 26 tháng 12/2003 trang 48)

Trở lại Trang Nhà: