KỶ NIỆM GIÁNG SINH

Phêrô Nguyễn Đình Lý

Hai dì cháu lang thang trên con đường làng quanh co, lượn khúc, cát vàng ẩm ướt xào xạc dưới bước chân dì. Thỉnh thoảng dì đứng lại bên đường, hái mấy đóa hoa rừng. Mưa bay lất phất, gió thoảng từng cơn. Chốc chốc bụi mưa và gió lạnh tạt nhẹ vào mặt vào cổ cho thấm thía cái tê buốt mùa đông sơn cước. Dù vậy, dì vẫn như trẻ lại. Làn môi tim tím nở nụ cười hóm hỉnh, ánh mắt trang nghiêm nhà giáo trở nên hiền dịu, vui tươi. Chiếc áo len màu rêu ôm sát thân hình mảnh mai, hơi xo ro vì lạnh. Tà áo lam khi phất phới, khi quấn quít đôi chân theo nhịp bước nhẹ nhàng. Dì như trở lại dáng dấp người nữ sinh Đồng Khánh xinh đẹp ngày nào. Như đoán biết sự ngạc nhiên của cháu, dì mở lời tâm sự. Dì rất vui được xem lễ nửa đêm. Mấy năm rồi, từ khi theo trường di tản về vùng quê cao nguyên, xứ người xa lạ, sông đò cách trở, dì thỉnh thoảng mới có dịp dự Thánh Lễ ban sáng. Cho nên mỗi độ mùa Giáng Sinh trở lại dì khắc khoải nhớ quê hương xứ Huế và nhớ lễ nửa đêm Phú Cam. Đêm Giáng Sinh, Phú Cam đẹp lắm và vui lắm. Dì nhớ ơi là nhớ. Cháu thông cảm niềm vui nỗi nhớ của dì. Cháu cũng nhớ Phú Cam, đêm Giáng Sinh, thật đẹp với cảnh đẹp sao. Một vùng sao ngũ sắc, trắng, đỏ,xanh, vàng, tím, đủ cỡ lớn lớn, vừa vừa, nho nhỏ, đủ tầm từ tay với ngay cửa ngõ, bên lề đường đến lưng chừng lan can căn gác hay cao hơn, nơi lầu chuông Thánh Đường hay mái nhà biệt thự trên đồi. Hàng ngàn ngôi sao nhân tạo với ánh sáng và màu sắc mờ ảo trong sương đêm như bầy sao lạ quây quần một góc trời Phú Cam nhắc nhở cảnh Bê-lem huy hoàng ngót hai ngàn năm xa xưa.

Dì vui được xem lễ nửa đêm để nguôi nỗi nhớ cảnh xưa và thông công với những người thân yêu còn ở lại quê nhà, nhưng dì băn khoăn tự hỏi không rõ Phú Cam có còn như ngày nào hay đêm Giáng Sinh đã mất vẻ huy hoàng diễm ảo và tràn đầy bóng tối. Lòng dì lâng lâng nỗi buồn thời chiến và le lói chút niềm mơ ước hòa bình. Dì cháu trao đổi tâm sự, buồn, vui, quên cả đường dài và mưa gió lạnh.

Khi hai dì cháu xuống đò sang xóm đạo thì hoàng hôn bắt đầu xuống, khí trời thêm lạnh và bóng tối như đang len lỏi vào hàng tre, khóm sậy. Mưa bay lẫn sương chiều mờ tỏa sông dài. Con đò lướt nhẹ theo tiếng chèo khoan thai như trôi vào cõi mộng. Xa xa bên kia bờ, một ánh đèn nhạt nhòa trong sương vẽ một vòng tròn sáng đục mong manh, ẩn hiện. Phải chăng nơi đó là ngôi Thánh Đường mà dì cháu đang tìm đến. Một nơi xa la đối với dì cháu bỗng trở nên thân thiết. Dì cháu nôn nóng đến nỗi như mong trở về một chốn đã từng quen thuộc. Thật là chưa đối cảnh đã sinh tình.

Chiếc đò con cập bến. Dì cháu dò dẫm leo dần lên ghềnh đá. Hai cô thôn nữ cùng chuyến đò, quẳng gánh lên vai, thoăn thoắt bước nhanh theo những bậc đá chừng quen thuộc. Tiếng nói cười ríu rít và tiếng kĩu kịt đều đều theo nhịp chân nhỏ, dần xa dần trong hẻm vắng.

Dì cháu thẫn thờ trước ngôi Thánh Đường, cách bến đò một mảnh sân con, mặt tiền hướng ra sông. Lờ mờ trong bóng hoàng hôn, ngôi Thánh Đường nhỏ bé, cũ kỹ vẫn không che dấu được nét điêu tàn với tường vôi loang lổ rêu phong và mái ngói nâu sậm lỗ chỗ đôi nơi xô lệch. Thánh Đường im lìm, cửa đóng, ánh lửa chập chờn, ấm cúng. Dì cháu bước vào phòng khách. Bên đĩa đèn dầu khói lớn ngọn, cha già đang loay hoay lau chùi chén thánh bóng lộn ánh vàng. Có lẽ đây là nét sang quí duy nhất của họ đạo nghèo nơi thôn dã.

Vị cha già giản dị với bộ nâu sồng, nhưng thanh thoát với chòm râu bạc và ánh mắt hiền hòa chào hỏi dì cháu giọng niềm nở, pha chút ngạc nhiên. Sau khi trao đổi vài câu thăm hỏi xã giao, cha già với nét mặt chợt rạng rỡ yêu cầu dì cháu hát lễ nửa đêm. Cháu đã đành phải từ chối vì cháu nào biết hát, nhưng dì cũng ngần ngại nên dì thoái thác. Cha già tần ngần thất vọng trong giây lát rồi thổ lộ nỗi buồn. Họ đạo nghèo chưa hề có được một lễ Giáng Sinh với ca vịnh, trang hoàng và hang đá. Dì cháu bối rối, băn khoăn không biết làm gì để đem lại niềm vui, dù nhỏ nhoi, cho cha già và con chiên ngài. Sau một lát thì thầm bàn tính, dì cháu đánh bạo tình nguyện. Dì tình nguyện trang hoàng bàn thờ, cung thánh. Cháu tình nguyện làm hang đá. Cha già mừng rỡ, nhưng ngài có phần ngạc nhiên và lo ngại vì sáng kiến bất ngờ và vật liệu thiếu thốn. Dì cháu chỉ xin vài tờ báo cũ, một tập giấy học sinh, củ nghệ, mực tầu, phẩm xanh, phẩm đỏ, hồ dán và dao kéo. Dì có khiếu thẩm mỹ và khéo tay nên không bao lâu bàn thờ trở nên rực rỡ với những chân đèn sơn son và những cây nến trắng và những bát hoa rừng ngũ sắc được hái dọc đường giờ được cắm xếp mỹ thuật và cung thánh cũng trở nên lộng lẫy với những dây giấy màu giăng tỏa ra bốn phương tám hướng. Cháu cặm cụi làm hang đá. Với báo cũ phủ lên khung tre, hang đá được thành hình sau khi được điểm trang theo kiểu học đòi thiên nhiên với những nét vẽ tô đá xám với vân xanh, những cành cây cỏ tươi cỏ khô và một ít bột trắng rải rắc như tuyết rơi. Bây giờ đến lượt cắt giấy tô mầu thành những hình ảnh Giáng Sinh. Thiên thần bay lượn trên mây hay hạ xuống trên miệng hang đá, điệu bộ như đang múa ca:”Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bằng an dưới đất cho người thiện tâm”. Mục đồng vội vã vào hang với chiên con, chiên me. Xa xa, Ba Vua, vị dắt, vị cưỡi lạc đà theo dõi ngôi sao lạ cao cao tỏa chiếu ba tia sáng vàng xuống tận cửa hang. Bò lừa, con nằm con đứng quanh vị trí máng cỏ. Cuối cùng là ba hình ảnh Thánh Gia. Việc vẽ tô đến đây bớt phần vui thú, nhẹ nhàng vì thêm nỗi lo sao cho hình ảnh diễn tả được phần nào các nhân vật chính của cảnh hang đá Giáng Sinh. Hình thánh Giuse, người thợ mộc trung niên, phải có nét mặt sao đây để diễn tả được nhân cách thuần hậu, chất phác, niềm vui hãnh diện và nỗi ân cần lo lắng của người cha - dù chỉ là cha nuôi – của Chúa Giê-su Hài Đồng và người chồng – dù chỉ là người chồng trên danh nghĩa thế tục – của Mẹ Maria trong vẻ huy hoàng từ nước trời với Thiên Thần cùng sao sáng và nét khó nghèo nơi trần thế với hang đá và máng cỏ. Đức Mẹ Maria, hình ảnh phải sao đây để diễn tả nét xinh đẹp và vẻ cao quí của người thanh nữ vô nhiễm và đồng trinh đã được chọn làm mẹ Thiên Chúa Ngôi Hai. Hình ảnh chúa Giêsu Hài Đồng trong máng cỏ phải bụ bẫm làm sao, khôi ngô, đỉnh ngộ làm sao cho xứng là biểu tượng con Thiên Chúa. Lo thì lo vậy, ước là ước vậy, tài năng sao đủ, cho nên chỉ có một tấm lòng. Gần giờ lễ nửa đêm thì hang đá đơn sơ, khiêm tốn được ẩn vị bên cạnh cung thánh. Dưới ánh nến chập chờn, hang đá trở nên linh động và trang trọng trong hoàn cảnh thánh đường tôn nghiêm.

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 26 tháng 12/2003 trang 78)

Trở lại Trang Nhà: