BUỒN VUI MÙA VỌNG

Phạm Minh-Tâm

     Hội-thánh lại vừa bước vào một năm Phụng-vụ mới theo chu-kỳ nhịp-nhàng của thời-gian và cứ mãi thế xoay chuyển, tuần-hoàn không ngừng nghỉ. Những bài thánh-ca mùa Vọng lại được cất lên, nhất là ý nguyện ngắn gọn nhưng tiêu-biểu nhất được diễn tả trong sách I-sai-a “ Trời hỡi, từ trên cao hãy nhỏ sương xuống và làn mây hãy tuôn trào đức nghĩa. Ước gì đất hãy mở ra để cho cứu-độ khai-hoa và một trật đức nghĩa đâm chồi”. Câu văn xuôi dịch sát nghĩa từ nguyên-bản này không hay bằng khi đã được đem diễn ra bằng những nốt nhạc để mỗi khi cả một cộng-đoàn tín-hữu nghiêm-trang cất lên hát  theo cung nhịp  với tất cả sự thành-khẩn thì từng chữ, từng lời hoàn-toàn như được siêu-thăng đến độ có thể ít ai còn bắt kịp được hết ý nghĩa chính-xác của câu văn nữa. Trời cao hãy đổ sương xuống và ngàn mây hãy mưa Đấng chuộc tội. Trời cao hãy đổ sương xuống và ngàn mây hãy mưa Đấng cứu đời . Rồi các thừa-tác-viên của Hội-thánh cũng lại tiếp-tục diễn-giải đủ các ý tưởng ước-lệ này như đã từng làm trong những mùa Vọng đã qua. Và thế là hết, là đủ cả đôi đàng cho tất cả những gì gọi là mùa Vọng; để rồi sau khi Thánh-lễ kết-thúc thì “cha” đi vô phòng áo, tín-hữu đi ra các ngả đường về nhà và âm-hưởng của  câu hát mới được vang cao sẽ chỉ còn hy-vọng may ra thì đậu lại được đâu đó trên nóc nhà thờ.
   
    Nhìn lại con đường trải qua trong hai ngàn năm truyền-giáo, Hội-thánh Công-giáo đã từ những cộng-đoàn nho nhỏ buổi sơ-khai tiến-triển thành một Giáo-hội có quy-củ chặt chẽ với một cộng-đồng tín-hữu rộng lớn có mặt trên khắp mọi miền trái đất, thuộc mọi quốc-gia, chủng-tộc. Song sức sống thiêng-liêng của cộng-đồng tín-hữu này có thực sự vững mạnh, trưởng-thành và phát-triển hay không còn tuỳ thuộc vào việc Giáo-hội có thực-sự phản-ảnh được hết thực-tại về một Nước Thiên-Chúa ngay tại trần-thế này hay không. Thành ra nếu khi xướng lên lời tâm-nguyện trong sách I-sai-a kia mà quá thành-tâm siêu-thoát đến độ không kịp suy thấu hết ý nghĩa thì thực chẳng lợi ích gì cho đường thiêng-liêng, cho tâm-linh một công-dân Nước Trời, mà chỉ là làm tròn những giáo-điều ước-lệ thuộc cơ-chế tổ-chức cho qua một khoảng thời-gian gọi là “mùa” trong năm Phụng-vụ và những lời kinh câu hát kia sẽ không có tác-dụng nào khác hơn là những điệp-khúc ngậm ngùi. Bởi vì Đức Ki-tô đã giáng trần, đã làm người ở giữa chúng ta, rồi chịu chết và phục-sinh sau khi thành-lập một Hội-thánh với đầy đủ giáo-lý soi đường, với một Giáo-hội có cơ-cấu chặt chẽ vẫn đang không ngừng tìm kiếm những cách thế sao cho vừa giữ được bản-chất hoàn-hảo của Lời Chúa mà lại vừa cập-nhật với đà tiến triển của thời-đại. Thành ra nửa đầu của câu sách I-sai-a chỉ còn là sự hồi-tưởng đến tâm-tình mong ngóng Đấng Cứu-thế của thời-đại ngôn-sứ và khi hát lên là hát với niềm vui v? một ước mơ đã thành sự thực để rồi tiếp đến là đặt mình vào trong sứ-mạng của Giáo-hội “để cho cứu-độ khai-hoa và một trật đức nghĩa đâm chồi” vì sứ-mạng này là một đòi hỏi, một yêu cầu cấp-thiết mà chính mỗi người tin đều phải góp tay thực-hiện. Song mu?n được như vậy thì không phải là mỗi Ki-tô hữu cứ tiếp-tục lăn tròn như những chiếc bình vôi là được.

 Một trong những nguyên-tắc sống và hành-đạo của Nho-giáo – một tôn-giáo mà ngày  nay thường bị phần lớn người ta đồng-hoá với những gì là cổ-lỗ, là lỗi thời, là đủ thứ lạc-hậu và chậm-tiến – là “cẩu nhật tân, nhật nhật tân, hựu nhật tân” (Đại-học) nghĩa là một ngày một mới, ngày ngày càng mới thêm, càng ngày càng mới thêm nữa. Mới ở đây không có nghĩa là thay đổi hoàn-toàn từ bản-chất của đạo-học, song là dựa trên những điều căn-bản mà chọn lựa những hình-thức thích-nghi trong đời sống cho hợp thời và hợp lý. Đấy cũng là triết-lý sống cận nhân tình nói chung của chính nhân, hiền-giả để làm gương cho đời và cảm hoá lòng người. Hội-thánh Công-giáo của Đức Ki-tô hàng năm cũng dành riêng ra hai khoảng thời-gian dài để giúp cho mọi Ki-tô hữu có dịp nhận-diện lại xem mình là ai và phải làm gì. Đó là khoảng thời gian của Mùa Vọng và Mùa Chay. Người ta cũng còn gọi hai mùa này bằng những tên khác cho ý và tứ thêm mạnh mẽ như là mùa sám-hối, mùa hồi-tâm hoặc canh-tân và hoà-giải. Và rồi cũng đã biết bao nhiêu buổi tĩnh-tâm với bao nhiêu bài giảng xoay tròn quanh ý nghĩa này vang lên và tắt lịm với thời gian, còn thực-tế có bao nhiêu điều sai chướng thì vẫn cứ còn đó để ngày theo ngày lại còn đâm chồi, bén rễ mà sinh thêm hoa độc, trái đắng nữa.

Thường thì tôn-giáo nào cũng đặt nặng những đòi hỏi căn-bản cho mỗi tín-đồ phải sống sao cho ra lẽ đạo, theo những cách gọi khác nhau. Như Nho-giáo chẳng hạn, đòi hỏi mọi người phải tu-thân, tự thiên-tử dĩ chí ư thứ nhân nhất thị giai dĩ tu thân vi bản (Đại-học). Tuy nói tu thân là bổn-phận chung mà từ bậc vua chúa đến hàng dân giả phải làm, nhưng thực-tế Nho giáo lại chú trọng đến phẩm-hạnh, tác-phong và lòng dạ của mẫu người làm vua, làm quan nhiều hơn là bởi vận mệnh của nước thịnh hay suy quan-hệ ở những người này. Những người ấy mà không có giáo dục, không biết nhân nghĩa lễ trí thì thành ra một bọn đạo-tặc dùng cái cơ thuật gian trá để làm hại thiên-hạ. Luân-lý Ki-tô giáo cũng có biết bao điều phải tuân giữ và thi hành để người tin gắng gổ cho nên con cái tốt lành của Chúa, nhưng nếu đã được mời gọi làm thừa-tác-viên của Hội-thánh Đức Ki-tô thì chắc chắn cũng phải biết hãm mình tu thân hơn để làm gương sáng thì tác-vụ giảng dạy mới có hiệu-năng và nhất là có thánh-hoá được bản-thân trước thì  mới Ki-tô hoá tha-nhân và môi-trường được.

Song le, cho đến giờ này, trong thời-điểm của một năm Phụng-vụ thuộc thiên-niên kỷ thứ ba rồi, người ta vẫn còn đang lấy việc Đức Thánh Cha còn phải lên tiếng mời gọi Giáo-hội ra khơi và Hội-đồng Giám-mục Việt-Nam cũng mau mắn đáp lời bằng cách lập lại lời mời gọi này với cộng-đồng tín-hữu Việt-Nam như là một ý lạ, một sáng-kiến và một tin vui mới thì  quả thật Mùa Vọng năm nay sẽ phải  mang thêm  nhiều tâm tình trăn-trở về ý nghĩa của một  niềm hy-vọng cấp-thiết. Đó là niềm hy-vọng mọi thành-viên trong Giáo-hội nhận ra rằng mình thực sự có đang mở-mang Nước Trời theo nghĩa lý huấn-giáo của Hội-thánh dưới ánh sáng Tin Mừng của Đức Ki-tô mà không chỉ là quanh quẩn lập đi lập lại một mớ văn bản từ-chương; là thực-sự canh-tân ngay từ những cảm-nghiệm nội-tâm về một số vấn đề đang cần được thực-hành trong đời sống đức tin của cộng-đồng nhân-loại nói chung và cộng-đoàn dân Chúa nói riêng vì hai ngàn năm đã qua rồi vẫn còn phải nhắc chừng, phải mời gọi ra khơi trong khi đúng ra là tất cả đã băng mình vượt sóng từ lâu rồi. Ở điểm này thì Giáo-hội Công-giáo Việt-Nam lại còn chậm lụt hơn ai hết vì chúng ta vẫn còn đang cố-thủ trong một cái khuôn mà ngay lúc đúc thành đã bị pha trộn quá nhiều yếu-tố ngoại-tại như những tạp chất cần phải thanh-lọc cho phù-hợp với hướng đi của Giáo-hội, của Tin Mừng.

(Xin xem tiếp trong Nguyệt San Diễn Đàn Giáo Dân số 26 tháng 12/2003 trang 9)

Trở lại Trang Nhà: