NHỚ VỀ GIÁO PHẬN BÙI CHU KHÓ NGHÈO

 

Nguyễn Đức Tuyên

Giáo phận Bùi Chu được coi là một trong những cái nôi của đạo Công giáo ở miền Bắc. Trong số 117 vị tử đạo tại Việt Nam đă được phong thánh, có 26 vị nguyên quán Giáo phận Bùi Chu và 18 vị phục vụ tại Giáo phận. Bùi Chu là vùng đất hẹp người đông, nằm giữa hạ lưu của sông Hồng ở phía Bắc, sông Vị Hoàng ở phía Tây, sông Đáy ở phía Nam và vịnh Bắc Việt ở phía Đông, tạo nên một h́nh tam giác. Diện tích vào khoảng 1,350 cây số vuông. Số giáo dân công giáo hiện nay là 369 ngàn người trong tổng số 1 triệu 200 ngàn người của 6 huyện thuộc tỉnh Nam Định.

Số Linh Mục đang phục vụ là 53 cùng với 3 vị đang du học, số Chủng Sinh chính thức đang học tại Đại Chủng Viện Hà Nội là 21. Số Chủng Sinh bán chính thức đă học xong Thần học tại miền Nam là 90, trong số này có 20 Linh Mục và 13 Phó Tế chui. Số nữ tu của 5 Nhà Ḍng (Đa Minh, Mân Côi, Trinh Vương, Mến Thánh Giá, Thăm Viếng) là 421 chị  Số đệ tử gần 400.

Hiện Giáo Phận có 129 Giáo Xứ, 577 Giáo Họ với hơn 400 ngôi nhà thờ và có trên 4,000 giáo lư viên.

Tính từ ngày 5 tháng 9 năm 1848 là ngày thành lập Giáo phận Bùi Chu tới nay, trải dài trên 154 năm, Bùi Chu đă trải qua bao nhiêu cuộc thăng trầm. Theo tài liệu lịch sử Bùi Chu, ta có thể ghi nhận ba thời kỳ: phôi thai trong máu đào (1679-1888), phát triển trong thời b́nh (1888-1936), và trưởng thành với hàng giáo phẩm Việt Nam (1936- 2002). Trong giai đoạn trưởng thành này, có hai biến cố quan trọng đă sảy ra là cuộc di cư vĩ đại trong năm 1954-1955 khi hàng trăm ngàn tín hữu từ Bắc vô Nam t́m tự do và cuộc di tản có một không hai trong lịch sử, khởi sự từ năm 1975 khi hàng ngàn vạn tín hữu ra đi cũng để t́m tự do.

Các vị giám mục coi sóc Bùi Chu, kể từ Đức Giám Mục Đaminh Martin Gia (1848-1852) đến Đức Giám Mục Hoàng Văn Tiệm, tổng số là 15 vị, trong đó có 3 vị đă được phong thánh là Thánh An (Dias Sanjurio) 1852-1857, Thánh Xuyên (M. Sampedro) 1857-1858 và Thánh Vinh (B. Ochoa) 1858-1861.

Sau khi Đức Giám Mục Vũ Duy Nhất qua đời năm 1999, Bùi Chu không có Giám Mục, ngôn từ công giáo gọi là trống ngôi. Măi tới tháng 8 năm 2001 Ṭa Thánh Vatican mới có thể bổ nhiệm vị Giám Mục mới là Đức Cha Ḥang Văn Tiệm.

Bùi Chu đă trải qua năm đói Ất Dậu tàn khốc, tiếp theo là cuộc chiến tranh 1945-1954 và kéo dài măi tới năm 1975. Trong thời gian dài 50 năm, người dân phải sống lây lất qua ngày, đất hẹp người đông, các cơ sở vật chất, đặc biệt là các giáo đường nay đă xuống cấp một cách đáng lo ngại.  Nhiều giáo xứ nhận được sự hỗ trợ của đồng hương hải ngoại giúp đỡ nên bộ mặt cơ sở tôn giáo ở các nơi đó có phần khởi sắc. Tuy nhiên, những giáo xứ không có đồng hương hải ngoại hoặc có nhưng không được sự quan tâm th́ là một vấn đề nan giải.

Cơ sở thuộc Giáo phận c̣n khó khăn hơn nữa. H́nh như Đức Giám Mục Hoàng Văn Tiệm thấy rơ vấn đề đó, nhưng có vẻ như ngài cho rằng vấn đề xây dựng cơ sở có thể là thứ yếu mà vấn đề xây dựng con người mới là ưu tiên số một.

Giáo hội Công giáo miền Bắc nói chung, Giáo phận Bùi Chu nói riêng, trong 50 năm qua, đă trải qua một cơn thử thách nghiệt ngă do chính sách độc đoán và kỳ thị tôn giáo. Linh mục và tu sĩ  không được tuyển dụng, không được huấn luyện. Giáo dân v́ ḷng trung thành với Thiên Chúa đă kiên tŕ giữ đạo, nhưng hiểu đạo th́ rất đơn sơ. Trước năm 1975, hầu như không có ai ở miền Bắc biết đến biến cố Công Đồng Vaticanô II và những cải cách trong Giáo hội hoàn vũ. Nói chung thiếu nền tảng đào tạo trong thời gian khó khăn, nên hiệu quả công việc mục vụ c̣n yếu kém. Điều này đúng cho cả các Linh Mục và Tu Sĩ cũng như cho Chủng Sinh. Đây là mối bận tâm hàng đầu của Đức Cha hôm nay. Làm sao nâng cao đời sống đạo đức, tinh thần, và sự hiểu biết của hàng Giáo Sĩ và Tu Sĩ th́ giáo dân mới trưởng thành theo. V́ thế cần đào tạo và tái đào tạo. Ở đây Đức Cha lại gặp khó khăn lớn là cơ sở, phương tiện đào tạo và nhân sự.

Diện tích toàn vùng Nam Định khoảng 1,350 cây số vuông với dân số khoảng 1,200,000 người, mật độ 888/km2, so với diện tích toàn quốc là 330,991 cây số vuông và dân số 80,000,000 người, mật độ 241/km2. Nói một cách khác, mật độ vùng Nam Định gấp 3.6 lần toàn quốc và dân chúng quá nghèo, ngoài nông sản ra không có một khu công kỹ nghệ nào.

V́ nghèo nên tŕnh độ văn hoá cũng thấp kém. Cụ thể là số người mù chữ c̣n đông, hay chỉ học xong tiểu học, nên sự tiếp nhận việc học giáo lư chẳng hạn thường là học thuộc ḷng mà hiểu ít. V́ chịu ảnh hưởng của lối giáo dục Tây Ban Nha từ xa xưa, nên truyền thống h́nh thức bên ngoài như trống kèn, hoa lá, cờ quạt, rước sách linh đ́nh, ăn uống, lễ hội ... c̣n khá mạnh. Nếu văn hoá được nâng lên cao th́ những h́nh thức trên đây cũng giảm bớt.

Hiểu rơ thực trạng Giáo phận như vậy, cho nên, Đức Cha Hoàng Văn Tiệm đă dề ra một một Kế Hoạch gồm 5 Dự Án, trong đó có 4 Dự Án nhắm vào việc Đào luyện có thể tóm lược như sau:

1- Đào tạo ơn gọi Linh Mục

- Lớp Tu Sinh: Hiện nay có 94 em đang học đại học. Cứ 2 tháng tập họp một ngày để tĩnh tâm. Toà Giám Mục lo tiền di chuyển và tiền ăn cho các em.

- Lớp Chủng Sinh miền Nam: Hiện nay có 90 thầy đă học xong triết học và thần học. Một số đông đang phục vụ tại các giáo xứ, một số đang đi học tại các trường Đại học. Hàng tháng họ về Toà Giám Mục tĩnh tâm 1 ngày. Toà Giám Mục đài thọ tiền ăn và di chuyển.

 - Lớp 12 Linh Mục Chui và Phó Tế chui : Hiện một số đang phục vụ tại các giáo xứ, một số đang học đại học.

(Xin xem tiếp trong Diễn Đàn Giáo Dân số 24 tháng 10/2003 trang 54)

Trở lại Trang Nhà: