GS NGUYỄN NGỌC BÍCH & GS ĐÀO THỊ HỢI

GẶP GỠ THÂN HỮU TẠI LITTLE SÀIGÒN

Một cuộc gặp gỡ đầy ý nghĩa của giáo sư Nguyễn Ngọc Bích và phu nhân, giáo sư Đào Thị Hợi, đã diễn ra tại phòng sinh hoạt Nhật Báo Người Việt hồi 7 giờ tối Chúa nhật 31-8-03 vừa qua. Khoảng ngót một trăm thân hữu hầu hết đều là những người làm truyền thônbg, văn hóa trong cộng đồng Việt tị nạn ở địa phương. Người ta nhận thấy có sự hiện diện của nhạc sĩ lão thành Phạm Duy, nữ tài tử điện ảnh Kiều Chinh, các giáo sư Nguyễn Sỹ Tế, Trần Huy Bích, Phạm Cao Dương,  linh mục Đức Minh, các nhà thơ, nhà văn Phạm Quốc Bảo, Nguyễn Xuân Hoàng, Hoàng Khởi Phong, Trọng Minh, Lâm Xương Yên, Viên Linh, Võ Đại Tôn, Nguyễn Chí Thiện, Trần Phong Vũ, các nhà báo Đỗ Ngọc Yến, Phạm Phú Minh, Hà Tường Cát, Đinh Quang Anh Thái v.v...

Mở  đầu cuộc gặp gỡ, nhà văn Hoàng Khởi Phong với tư cách điều hợp viên buổi sinh hoạt đã mời nhà báo Đỗ Ngọc Yến lên diễn đàn giới thiệu những nét lớn trong quá trình đóng góp về truyền thông và văn hóa của giáo sư Nguyễn Ngọc Bích. Theo nhận định của người sáng lập cơ sở truyền thông Người Việt thì về phương diện văn hóa, giáo sư Bích xứng đáng được coi là một học giả với những tác phẩm dịch thuật quan trọng nhằm giới thiệu thơ, văn, nhạc Việt Nam cho người ngoại quốc, đồng thời giới thiệu những dòng văn học mới lạ của thế giới cho độc giả Việt Nam. Ong cũng là người có công lớn trong việc vận động hình thành đài phát thanh Á Châu Tự Do mà ông đã trực tiếp điều hành chương trình Việt ngữ phát về Việt Nam của đài này cho tới thời gian gần đây.

Được mời lên chia sẻ với các thân hữu hiện diện, giáo sư Bích đã nói tới những ước mơ mà ông hy vọng sẽ thực hiện sau khi từ giã đài Á Châu Tự Do. Là một trong những thành viên của Tổ Hợp Xuất Bản Miền Đông, ông dự tính sẽ lần lượt cho ra mắt các tác phẩm “Bốn Phương Mây Trắng” của nhà giáo kiêm nhà văn Nguyễn Sỹ Tế, tập “Hồi Ký” của Nữ Nghệ Sĩ Cải Lương Bích Thuận. Về phần ông, sẽ cống hiến cho độc giả một công trình dịch thuật mới mang tựa đề là “Thơ Tình An Độ”. Trong lúc vui miệng, giáo sư Bích còn ‘dọa’ linh mục Đức Minh và Trần Phong Vũ, một nhà văn Công Giáo là một ngày nào đó không xa ông sẽ trình làng những Vần Thơ Trữ Tình trong Kinh Thánh.

Xuyên qua những lời chia sẻ, giáo sư Nguyễn Ngọc Bích đã cho cử tọa thấy ông là người thông thạo khá nhiều ngoại ngữ, ngoài Anh và Pháp ngữ, với những công trình nghiên cứu giá trị về phương diện ngữ học, nói riêng về nguồn gốc ngôn ngữ của dân tộc Việt Nam, những dấu vết tìm thấy qua những liên hệ giữa tiếng nói của các sắc dân miền cao nguyên VN với tiếng nói của người Nam Dương, người da đỏ. Ong cũng nhắc tới một một số phát kiến điển hình của ông mà gần đây những người cộng sản VN đã nhìn nhận nhưng lại cố tình ‘quên’ xuất xứ. Điển hình như một chiếc bình cổ bày ở viện bảo tàng Istambul mà nhiều người xác quyết là của tiền nhân Việt Nam vì có ghi một số chữ Hán, trong đó có lạc khoản “Bùi Thị Hí Bút”. Chiết tự bốn chữ này, trước đây người ta tin người đề có danh tính là Bùi Thị Hí. Nhưng theo ông, điều này không hợp lý, vì với một bậc nữ lưu có học không ai đặt tên là cô Hí hay bà Hí. Như thế phải hiểu từ Hí gắn liền với từ Bút ở cuối, có nghĩa là ghi lại mà chơi . Vả chăng lối viết tên người phụ nữ của người xưa ta cũng thường thấy trong nhiều trương hợp tiền nhân không ghi tên gọi mà chỉ ghi trống là Nguyễn Thị, Hoàng Thi, Bùi Thị, Ngô Thị v.v. mà thôi. Điều tức cười là trong những công trình nghiên cứu ở quốc nội gần đây, những người làm văn học cũng nhìn nhận cách suy diễn trên đây liên quan tới lạc khoản đề trên chic bình cổ ở Istambul là thuận lý, nhưng điều đáng ngạc nhiên là họ không hề nhắc tới danh tính giáo sư Bích.

Đề cập vai trò của Văn Bút Việt Nam hải ngoại, giáo sư Nguyễn Ngọc Bích đưa đề nghị là trước hết tổ chức này nên chú tâm vào công tác dịch thuật nhằm trao đổi những nét đặc trưng xuyên qua những tác phẩm văn hóa của Việt Nam và của các dân tộc khác trên thế giới. Thứ hai, để khuyến khích việc nuôi dưỡng và phát triển nền văn học hải ngoại, Văn Bút VN nên thành lập một Giải Văn Chương Việt Nam ngay bay giờ  và lấy thời điểm năm 2005 đánh dấu 30 năm xa quê hương để công bố kết quả.

Tiếp theo là phần trao đổi ý kiến và nêu thắc mắc của các thân hữu hiện diện. Với tư cách một người từng sinh hoạt với hai giáo sư Nguyễn Ngọc Bích và Đào Thị Hợi trong thời gian du họ ở Mỹ, linh mục Đức Ninh đã kể lại tính hiếu khách và tấm lòng rộng mở của giáo sư Bích đối với mọi người Việt Nam thời ấy, dù thân hay sơ. Căn phòng nhỏ của sinh viên Nguyễn Ngọc Bích ở Nữu Ước lúc ấy đã trở thành trạm dừng chân của rất nhiều anh chị em sinh viên và những du khách Việt khi viếng thăm thành phố này. Nối lời linh mục, giáo sư Bích đã đề cao tinh thần hòa đồng tôn giáo của cha Đức Minh. Ong cho biết lúc ấy linh mục Đức Minh là tuyên úy của Hội Sinh Viên Công Giáo ở Mỹ, ấy vậy mà một người ngoại đạo là ông lại được chọn làm chủ bút cho tờ nội san bằng Việt ngữ của hội. Dịp này một số câu hỏi cũng được nêu lên để giáo sư Bích trả lời.

Đáp lại câu hỏi của nhà văn Lâm Xương Yên là lý do nào khiến ông rời bỏ Văn Bút VN hải ngoại, giáo sư Bích cho hay chỉ vì  ông cảm thấy bất lực trong việc vận động tổ chức này đẩy mạnh công tác dịch thuật nhằm giới thiệu văn hóa Việt cho người ngoại quốc và ngược lại, cũng như nỗ lực hình thành một giải Văn Học Việt Nam nhằm khuyến khích việc sáng tác trong giới cầm bút ở đây. Trả lời một câu hỏi khác của nhà văn Trần Phong Vũ liên quan tới việc ông từ chức Giám Đốc chương trình Việt ngữ đài Á Châu Tự Do, giáo sư Bích nói: lý do giản dị là vì những người cầm trịch trong đài sau này thường tạo những khó khăn cho ông trong khi thi hành nhiệm vụ mà không giải thích rõ ràng khiến ông có cảm tưởng mình không còn thích hợp nữa. Do đó, sau khi trực diện đặt vấn đề, ông đã gửi đơn từ chức. Đáp lại câu hỏi là ông có đồng ý với nhận xét của một số thính giả gần đây là đã có sự thay đổi về lập trường của đài Á Châu Tự Do, tuy không trả lời thẳng nhưng trong dịp này giáo sư Bích đã nói tới đối tượng của đài là thính giả trong nước cũng như cách làm việc của ông trong suốt thời gian làm Giám Đốc chương trình Việt ngữ, để từ đấy mọi người hiểu được điều ông muốn nói.

Đây là một buổi tọa đàm bất chợt nhưng đã thành công ngoài ý muốn của ban tổ chức. Hầu hết thân hữu đã ngồi suốt trong hơn ba tiếng đồng hồ. Càng về khuya câu chuyện càng trở nên đậm đà. Điều này nói lên tâm tình quý mến của mọi người dành cho giáo sư Nguyễn Ngọc Bích và người bạn đời của ông, giáo sư Đào Thị Hợi, nguyên viện trưởng viện đại học Cửu Long ở Việt Nam trước tháng tư năm 1975.

Trở lại Trang Nhà: