HỘI ĐỒNG MỤC VỤ GIÁO XỨ

Lê Thiên lược dịch

(tiếp theo số 22)

III. TƯ CÁCH ĐẠI DIỆN CỦA HĐMV

Các tài liệu Công Đồng Vatican II khi đề cập đến HĐMV thường coi nó như là thành phần “đại diện” dân Chúa hay là “phản ảnh” tâm tư nguyện vọng của dân Chúa. Nhưng các tài liệu ấy cũng nhấn mạnh rằng các HĐMV không hề có tư cách đại diện theo nghĩa pháp lý. HĐMV không phải là một cơ quan lập pháp. Để hiểu rõ ý niệm đại diện theo như Giáo Hội dạy, chúng ta hãy xét xem vấn đề mà Cha Trương Thi đã gặp ở giáo xứ Thánh Albertô do ngài cai quản. Suýt tí nữa thì giáo xứ của ngài rã ra manh múm chỉ vì vấn đề lựa chọn giữa chương trình thanh niên với chương trình chăm sóc người già.

Ở giáo xứ Thánh Albertô có chương trình dạy giáo lý tốt và chương trình ấy giúp cho nhiều thanh thiếu niên dọn mình chịu phép Thêm Sức, nhưng không hề có một thừa tác vụ cho giới trẻ là cái mà cha Trương Thi thấy cần. Bởi vì ngài là một linh mục trẻ và ngài đã từng là thừa tác viên thanh thiếu niên. Ở giáo xứ cũ của ngài, ngài đã thành lập một câu lạc bộ bóng rổ và đội bóng rổ giáo xứ ngài đã từng tham gia thi tài với các đội bóng khác trong thành phố. Do vậy, ngài rất sốt sắng với thừa tác vụ thanh thiếu niên.

Không lẫn lộn tư cách “đại diện”

Cha Thi yêu cầu HĐMV giáo xứ giúp ngài nghiên cứu kỹ vấn đề. Ngài muốn họ tìm hiểu các nhu cầu thiết thực của giới trẻ trong giáo xứ, và xét xem giáo xứ có giúp được gì cho giới ấy không, đồng thời  ngài cũng yêu cầu cân nhắc lượng định mức chi phí cho chương trình mục vụ này[1]. HĐMV đồng ý thực thi yêu cầu của cha Thi.

Theo lời cha Thi kể lại thì chỉ một tuần lễ sau khi đưa ra yêu cầu trên, ngài đã phải gặp rắc rối với bà Hữu Lan, một cụ lão đáng kính của giáo xứ. Bà Hữu Lan là trưởng ban Công Lý Xã Hội và ái nữ bà, cô Yến Linh, cũng đang là thành viên của HĐMV. Cậu con trai của Yến Linh, cháu ngoại cụ Hữu Lan, đêm nào cũng vùi đầu làm việc ở các tiệm tạp hóa để có tiền trả nợ chiếc xe Toyota sang trọng cậu mới mua trả góp. Bà cụ Hữu Lan được mọi người trong giáo xứ trọng nể, lại cũng vừa được bầu chọn là nhân vật thiện nguyện xuất sắc của năm. Với kiến thức sâu rộng về lịch sử giáo xứ và nhờ tiếp xúc rộng rãi với mọi ban ngành trong giáo xứ, bà được coi là nhân vật uyên bác có uy tín.

Khi nghe ái nữ bà cho biết HĐMV đang có kế hoạch thiết lập thừa tác vụ cho giới trẻ và sẽ thuê người phụ trách chương trình này, Bà cụ Hữu Lan giận sôi lên. Bà phàn nàn với cha Thi rằng, chương trình của cha giẫm lên một nhu cầu khẩn thiết trước mắt của giáo xứ, đó là nhu cầu chăm sóc người già. Để hỗ trợ quan điểm của mình, bà Hữu Lan nại đến kết quả Kiểm Tra Dân Số năm 2000, nói rằng hiện trong phạm vi giáo xứ có đến 16.5% người già lão trên 65 tuổi. Thế thì giáo xứ nên điều hợp các sinh hoạt nhằm giúp đỡ họ mới phải, cả về mặt tôn giáo lẫn phương diện xã hội, cụ thể là cung cấp thực phẩm và viếng thăm ủy lạo từng người.

Vài hôm sau cuộc gặp gỡ giữa bà cụ Hữu Lan và cha Trương Thi, thư và điện thoại ồ ạt tràn vào văn phòng giáo xứ. Những người cùng cánh với bà cụ hối thúc cha Thi hãy mau thành lập một thừa tác vụ cho người già. Thế là cha Thi đứng trước ngã ba đường. Ngài cứ tưởng rằng ngài đã làm một việc khôn ngoan khi yêu cầu HĐMV nghiên cứu về việc có thể mở một chương trình mục vụ cho giới trẻ. Nhưng không ngờ ngài đã nhận một trận mưa pháo từ phía người già xối xả đổ lên đầu ngài. Ngài tự hỏi phải chăng một đàng ngài dấn thân vào thừa tác vụ cho giới trẻ, và một đàng ngài chẳng ngó ngàng gì tới tuổi già.

Cân nhắc lựa chọn cái tối ưu

Cha Trương Thi biết rõ giáo xứ Thánh Albertô còn nghèo. Nguồn tài nguyên, tài chánh đang cạn kiệt, chỉ có khả năng tài trợ cho một chương trình mà thôi - hoặc là thuê một thừa tác vụ cho giới trẻ hoặc là mướn một thừa tác vụ cho người già, chứ không thể cả hai cùng một lúc được. Không ai phủ nhận rằng cả người già lẫn người trẻ trong giáo xứ đều xứng đáng được chăm sóc. Nhưng giải quyết làm sao đây? Trong giáo xứ, ôi! Chín người, mười ý. Kẻ thì đề nghị nên mở một cuộc trưng cầu dân ý và áp dụng nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số. Người thì đề nghị cha Thi đưa ra quyết định căn cứ vào phân tích tình hình dân số, cân nhắc giữa số lượng người già với số lượng lớp trẻ, phía nào đông dân phía ấy được chọn ưu tiên. Cả hai giải pháp đều cho thấy giới trẻ thắng thế.

Nhưng cha Trương Thi không ưng ý chút nào với các đề nghị trên. Trưng cầu dân ý chỉ tổ làm phật lòng lớp người già và gây thêm chia rẽ trong giáo xứ. Chọn phục vụ dựa theo số lượng đông thì chắc chắn sẽ càng gây phiền hà cho các cụ. Cha đắn đo mãi về tình trạng giới hạn của ngân sách giáo xứ: Khả năng của giáo xứ làm sao đáp ứng được cả hai giới cùng một lúc đây?

Tiếng nói “đại diện” từ bóng tối (không ở trong HĐMV)

Chiến dịch chống đối do bà cụ Hữu Lan phát động làm cho cha Trương Thi phải tự kiểm điểm lại về những dự tính đầu tiên của mình. Ngài đã không tiên liệu trước phản ứng của khối người già đối với dự tính ấy. Bây giờ, ngài thấy cần phải nhìn sâu hơn vào vấn đề để cân nhắc lại một lần nữa.

Cha Trương Thi trở lại với HĐMV và cha nhìn nhận mình đang ở trong một tình thế khó xử. Ngài tự thú đã đánh giá thấp những khắc khoải ưu tư của người già cũng quan trọng không kém so với những quan tâm ngài dành cho tuổi trẻ. Ngài yêu cầu HĐMV giúp ngài quyết định sao cho phải lẽ. Các thành viên Hội Đồng đề nghị cha Thi tham khảo rộng rãi hơn nữa bằng cách mời thêm giáo dân trong giáo xứ tham gia trao đổi đối thoại, đồng thời cũng nên thông tri cho toàn giáo xứ biết hoàn cảnh thực sự mà ngài đang đối diện để yêu cầu họ có những ý kiến đóng góp tích cực...

Với sự trợ giúp của HĐMV, cha Trương Thi mở một hội nghị trong giáo xứ để trình bày cho giáo dân hiểu giáo xứ đang cần gì và muốn gì. Ngài khám phá ra được điều này là chẳng có bao nhiêu giáo dân trong giáo xứ biết thế nào là thừa tác vụ cho giới trẻ, thế nào là chương trình chăm sóc người già. Vì vậy, hội nghị giáo xứ làm một công hai việc: vừa hội thảo vừa giáo dục. Nhờ hội nghị ấy, giáo dân hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của cả hai thừa tác vụ, đồng thời cũng thấy được phải làm gì và làm thế nào để hoàn thành cả hai mục tiêu trên, để rồi từ đó ước lượng được mức phí tổn mà giáo xứ sẽ phải chi ra cho công tác.

Trong hội nghị, người ta thấy nổi lên một số giáo dân đóng góp những tiếng nói có trọng lượng, đi sâu vào vấn đề và cũng sẵn lòng lắng nghe người khác. Họ thiết tha với những vấn đề liên hệ thiết thân với giáo xứ, còn cha Trương Thi thì cũng có cơ hội xích lại gần giáo dân, lắng tai nghe họ. Ngài đặc biệt chú ý đến những giáo dân được ơn khôn ngoan thiên phú. Ngài lập danh sách những giáo dân lý luận sắc bén, nêu ra những ý kiến xây dựng hữu ích và phán đoán chín chắn.

Trân trọng tư cách đại diện dù bất đồng quan điểm

Sau hội nghị, cha Trương Thi mời một số người mà cha đã theo dõi ghi nhận, hầu lập thành một “lực lượng đặc nhiệm” với mục đích tiếp tục thảo luận tìm hướng đi để tiến tới một sự đồng thuận. Bà cụ Hữu Lan cũng được sung vào Lực lượng Đặc Nhiệm này. Thoạt đầu, bà Hữu Lan vẫn còn là một “trạng sư” cổ võ mạnh mẽ chương trình săn sóc người già. Nhưng một đêm kia, chiếc xe mới toanh của cậu cháu ngoại bà đậu trong bãi đậu xe của tiệm tạp hóa đã bị bọn băng đảng sơn vẽ kẽ vạch không còn thể thống gì. Lốp xe bị rạch lủng. Dĩ nhiên cả cậu con trai lẫn mẹ nó đều nổi giận. Bà ngoại Hữu Lan cũng tức tối chẳng kém.

Lực lượng Đặc Nhiệm họp nhau nhiều lần nhiều tháng, cuối cùng đã đạt được kết luận để đệ nạp lên HĐMV. Kết luận rằng việc thiết lập một thừa tác vụ mở rộng cho giới trẻ trong giáo xứ là điều quan trọng cấp kỳ so với việc thuê một người lo việc điều phối chăm sóc người già. Bà cụ Hữu Lan đã biểu quyết thuận bản kết luận trên, bên cạnh đó bà cũng nỗ lực xúc tiến vận động một nhóm người tự nguyện lo việc chăm sóc người già.

Thành quả của sự tôn trọng tư cách đại diện

Thế là nhiều Chúa nhật liên tiếp cha Trương Thi công bố kết quả mà lực lượng đặc nhiệm đã đạt được và cha đã phê chuẩn. Giáo dân được nghe giải thích tường tận về mọi kế hoạch thực thi quyết nghị trên, trong đó có kế hoạch tài chánh với sự đóng góp của mọi thành phần trong giáo xứ để trả tiền lương cho tân thừa tác viên giới trẻ nay mai. Việc gây quỹ cho chương trình thanh thiếu niên nhanh chóng đạt kết quả tốt. Từ kết quả tốt đẹp ấy, giáo xứ hăng hái tiến thêm một bước nữa, đi đến gây quỹ cho chương trình chăm sóc người già...

Như vậy, tính cách “đại diện” của HĐMV trong Giáo Hội không hoàn toàn áp dụng quy luật đa số, cũng không hề dựa trên yếu tố dân số học. Tính cách đại diện không đòi buộc các thành viên của Hội đồng phải ủng hộ dự án thừa tác vụ thanh niên hay thừa tác vụ người già, mà chỉ nhằm tìm kiếm sự khôn ngoan thực tiển nơi các thành phần dân Chúa là chính. Sự khôn ngoan ấy được nẩy sinh nhờ có đối thoại, có trao đổi để phát hiện ra những ý kiến sáng suốt từ quần chúng.

Cụ bà Hữu Lan khởi đầu là nhân vật biện hộ cho khối người già, bởi vì bà thuộc về khối ấy. Bà nghĩ rằng bà “đại diện” đám trạng sư của người già. Nhưng sau khi tham gia lực lượng đặc nhiệm, bà đã thay đổi cách nghĩ, cách nhìn và bà sẵn sàng để cho sự khôn ngoan của cộng đồng thống lĩnh bà. Trong trường hợp này, bà quả đã trở thành người đại diện chân chính. Bà từ bỏ định kiến để đi vào đối thoại vì lợi ích chung của cộng đồng.

Trở lại Trang Nhà: