ĐỨC ĐẠT-LAI-LẠT-MA

Nói Chuyện Về CHÚA GIÊSU

Đỗ Tân-Hưng

IV.- NƯỚC TRỜI

THẢO LUẬN VỀ ĐOẠN PHÚC ÂM

 (tiếp theo số 22)

Cha Laurence (thắc mắc làm thế nào phân biệt những đau khổ vượt qua được và những đau không thể vượt qua)

Tôi có một câu hỏi muốn đặt ra với ngài liên quan đến một nhóm hội thảo trưa nay về những bài thuyết trình của ngài. Câu hỏi liên quan đến điều mà ngài đã nói về đau khổ, nghĩa là có nhiều loại đau khổ vượt qua được và nhiều loại không. Câu hỏi như thế nầy: Làm thế nào ngài nhận ra sự khác biệt đó? Có thể nào ngài nói cho chúng tôi biết, khởi từ kinh nghiệm riêng của ngài, làm thế nào mà ngài phân biệt được.

Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma (cho biết cách phân biệt những khổ đau không thể vượt qua được)

Tôi thiết tưởng điều đó quá rõ rệt. Khi đối diện với một khó khăn, quí bạn đã làm hết sức để khuất phục và cuối cùng, quí bạn nhận thấy rằng khó khăn đó không tan biến đi, như thế quí bạn không vượt qua được. Trong loại phân biệt đó, người ta không bắt đầu bằng một sự phân tích sáng suốt cho phép quí bạn phân định một loại đau khổ riêng biệt có thế chế ngự được hay không. Người ta không tiến hành như thế.

Cha Laurence (đưa ra bốn câu hỏi: tái sinh – linh thiêng – sau khi chết – nhận thức)

Xin cám ơn ngài. Và giờ đây tôi có bốn câu hỏi rất đơn giản để đặt ra với ngài. Những câu hỏi đó không những ngắn nhất trong ngày hôm nay mà cũng rất khó giải đáp nhất. Tôi xin trình bày như sau: Cái gì tái sinh? Cái gì linh thiêng ở nơi chúng ta bây giờ đây? Cái gì xảy ra sau khi chết? Nhận thức của chúng ta có tạo nên thực tại của chúng ta không?

Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma (trả lời câu hỏi cuối cùng và dành phần trả lời ba câu hỏi trên cho thầy Ajahn Amarao, cha Laurence và Sơ Eileen)

Tôi xin trả lời câu hỏi cuối cùng trước tiên. Những kinh nghiệm cá nhân về đau khổ, đau đớn, khoái lạc và hạnh phúc, đến một điểm nào đó, thường khi là do lý trí chúng ta tạo ra. Nhiều kinh nghiệm về loại đó trong thực tế đã do trí óc chúng ta tạo ra; nhưng từ đó mà bảo rằng thực tại là một cấu trúc của trí óc là không đúng, vì quả quyết một điều trái ngược hoàn toàn. Trong Phật giáo, nhiều môn phái hỗ trợ quan điểm đó, nhưng cũng phát sinh những ý kiến khác trái ngược lại. Theo quan niệm vũ trụ của phái Trung Quán (madhyamaka) là hệ phái mà tôi trực thuộc, quan niệm rằng mọi vật đều được tạo nên bởi nhận thức thì không thể chấp nhận được.

Đến đây, Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma đã mỉm cười và yêu cầu ba vị sau đây là thầy Ajahn Amarao, cha Laurence và Sơ Eileen trả lời ba câu hỏi kia: Cái gì tái sinh? Cái gì linh thiêng ở nơi chúng ta? Cái gì sẽ xảy tới sau khi chết?

Thầy Ajahn Amarao (cho biết chính những tập quán chúng ta tái sinh) Cái gì tái sinh? Đứng trên quan điểm Phật giáo nguyên thủy (theravada), không có một quan điểm giáo lý được xác định rõ rệt. Đức Phật đã mô tả tiến trình tái sinh rất minh bạch nhưng Ngài cũng đã nói rằng hết mọi kiến thức về điều đó đều dựa trên kinh nghiệm cá nhân. Do đó, khi Ngài đề cập tới ý niệm về sự chết và tái sinh trong một thế giới sống động khác, điều đó giống như một bản đồ mà Ngài đã vẽ ra. Bản đồ đó không được chuyển giao cho chúng ta như một sự vật mà tất cả chúng ta mỗi người phải tin theo, nhưng chỉ như một sơ đồ có thể giúp chúng ta nhận ra kinh nghiệm của chúng ta về thực tại.

Theo luật chung, cái tái sinh chính là những tập quán chúng ta. Đó là cơ bản của sự luân hồi. Tất cả những gì mà lý trí bám víu vào đều tái sinh: những gì chúng ta thương, ghét, sợ hãi, tôn sùng và những gì chúng ta có một nhận thức về chúng. Sự đồng nhất của chúng ta với những khía cạnh về lý trí được thiên phú bởi một tính năng động có sức cuốn lôi. Sự quyến luyến đó giống như bánh lái xe hơi. Sự tái sinh chấm dứt chính là sự giác ngộ. Đó là một sự thoát ly trọn vẹn hay một sự bất nhất với những tư tưởng, tình cảm, tri giác và cảm giác. Vì vậy khi chúng ta nói vượt ra ngoài vòng sinh tử, chấm dứt tiến trình tái sinh, điều đó tương đương với việc nói rằng giác ngộ thật ra là một điều kiện tự nhiên của lý trí khi không bị khuấy động, không bị đồng nhất hóa hay bị thu hút bởi một đối vật bên trong hoặc bên ngoài.

Cái điều tái sinh từ kiếp nầy sang kiếp khác là điều gì ở trong chúng ta tự động hóa một cách mù quáng với những đối vật. Hoặc giả, trong trường hợp một vị bồ tát, theo truyền thống đại thừa (mahayana) – truyền thống nầy hơi khác với truyền thống nguyên thủy của tôi; do đó, xin những vị thuộc Bắc tông sửa sai nếu tôi nhần lẫn – vị bồ tát đó chọn lựa tái sinh do bởi lòng từ bi hoàn toàn mà thôi, vì lợi ích của những người khác. Thông thường, đối với phần đông chúng sinh, tiến trình tái sinh xảy đến do bất trắc hơn là do ý muốn. Những điều kiện thuộc về sự tái sinh không thể kiểm soát được quyết định bởi điều mà người ta bám víu vào. Vì vậy nều một vị bồ tát quyết định sinh ra, điều đó do kết quả của một hành động cương quyết thực hiện một điều gì. Chẳng hạn, tôi có thể cầm tờ giấy nầy và giữ như thế, và việc cầm giữ đó có thể xảy ra lặng lẽ. Hoặc giả, tôi có thể bám víu vào điều đó và tự nhủ: “Đây là ttờ giấy của tôi!” Trong trường hợp đó, việc đồng nhất hóa và sở hữu hóa đã xảy ra; đó là một sự cầm giữ mù quáng. Tái sinh có thể xảy ra một cách đơn thuần bằng cách mặc lấy một thể xác và giữ lấy thể xác đó mà không một chút lưu luyến; một vị bồ tát sẽ nhập xác và mang một sự sống nhân sinh như thế đó. Tôi hơi nhiều lời, nhưng tôi không thể vắn tắt hơn được!

Cha Laurence (cho biết điều linh thiêng ở nơi chúng ta chính là nguồn gốc của chúng ta)

Cái gì linh thiêng ở nơi chúng ta đây? Tôi chia sẻ câu hỏi nầy với Sơ Eileen để chứng minh rằng các Kitô hữu cũng có những lối tiếp cận khác nhau. Tôi thiết tưởng điều linh thiêng chính là nguồn gốc của chúng ta. Thánh Phaolô mô tả Thiên Chúa như là nguồn gốc, hướng dẫn và mục tiêu của tất cả những gì hiện hữu. Ngài cũng nói trong thư gởi tín hữu Ephêsô rằng Thiên Chúa rõ biết chúng ta và đã kén chọn chúng ta – mỗi một con người riêng biệt – trước khi sáng thế. Thiên Chúa là nguồn gốc của không gian và thời gian, của sự sáng thế – tất cả những điều đó hiện hữu trong sự mầu nhiệm của Thiên Chúa. Do đó, chúng ta hiện hữu đến muôn đời trong mầu nhiệm Thiên Chúa. Ngài đã ban cho chúng ta được hiển hiện, chúng ta hiện hữu, phát sinh từ bản tính Thiên Chúa được tỏ bày và yêu mến. Tôi thiết tưởng điều linh thiêng ở nơi chúng ta là nguồn gốc khởi thủy của chúng ta. Chúng ta luôn luôn là một với nguồn gốc chúng ta. Hết mọi vật hiện hữu đều luôn luôn là một với nguồn gốc của chúng. Đó là sự thánh thiện và linh thiêng của chúng ta. Đó là mục tiêu của chúng ta. Hành trình nhằm mục đích trở về nguồn gốc chúng ta – ở cũng một nơi, cũng một điểm – là hành trình mà chúng ta đang thực hiện lúc nầy đây. Đó là hành trình giải thoát hay giác ngộ.

Sơ Eileen (đề cập đến việc trở về với hình ảnh Thượng Đế, tức bổn lai diện mục)

Giáo huấn Kitô giáo luôn dạy rằng chúng ta được tạo thành theo hình ảnh Thượng Đế, rằng chúng ta là những đền thờ của Đức Thánh Linh và rằng chúng ta luôn kết hợp với Thiên Chúa. Nhưng thân phận làm người đã khiến chúng ta không cảm nhận một cách trọn vẹn điều đó bởi vì chúng ta còn khép kín trong những tư duy và những giáo điều của chúng ta. Vì vậy chúng ta chiêm niệm và thực hành tâm linh để chúng ta có thể trở về với điều mà thiền phái Phật giáo gọi là “bổn lai diện mục ”, tức về với kinh nghiệm khởi thủy đó của bản thể mà Đấng Tạo Hóa đã quyết định cho chúng ta. Như ngài đã nói, điều đó không bao hàm một sự đánh mất căn tính, chính đó là kinh nghiệm về duy nhất tính ở nơi Thiên Chúa.

Cha Laurence

Giờ đây chúng ta sẽ thắp đèn nến để chuẩn bị chiêm niệm.

Trước khi hát và chiêm niệm, Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma và những vị đại diện thắp năm đèn nến tỏ dấu hòa điệu giữa các tôn giáo. Cử chỉ đó được lặp lại mỗi ngày. Mặc dù có tính cách đơn giản tột độ và diễn tiến không rườm rà không nghi lễ, sự việc các ngọn nến được thắp sáng lên đã làm sống dậy một sức sống đặc biệt. Cũng như với mọi nền văn hóa, hết mọi tôn giáo đều luôn nhìn ánh sáng và nhất là ánh lửa vừa sợ hãi vừa tôn kính. Cử chỉ đó mang một tính cách linh thiêng đặc biệt, cho dù trong trường hợp nầy, không có tính cách lễ nghi bắt buộc.

Khi Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma đã trở về chỗ cũ và ngồi thẳng lên, người ta tắt đèn điện trong phòng. Ngài ngồi xếp bằng và kéo các vạc áo xuống, điều chỉnh cách ngồi truớc khi bất động. Kế đó ngài lấy xâu chuỗi ra, nhắm mắt lại và bắt đầu tụng niệm.Thật xúc động khi thấy những chuẩn bị tỉ mỉ của Đức Đạt-Lai-Lạt-Ma và nhất là cung cách của ngài có tính cách hoàn toàn thân mật, thoải mái, tự nhiên và dịu dàng trong việc lần tràng hạt, điều đó xem ra vượt lên trên hết mọi sự phân ly có tính cách văn học và ngôn ngữ. Bài kệ ngân lên không giống như khi đọc kinh Kính Mầng Maria, nhưng cách thức tôn kính mà ngài tụng niệm như nghe đọc kinh Kính Mầng vậy. Và đây là bài kệ tám đoạn nói về sự ‘Chuyển Hóa Tư Duy ’ của Geshe Langri Thangpa:

 Nhận thấy hết mọi chúng sinh hữu tình
Đều muốn vượt lên trên ngay cả báu vật nhằm thỏa mãn ước vọng
Đạt được mục đích cao cả nhất,
Ước gì họ luôn trở thành đối vật mà tôi quí mến nhất.
Khi tôi đồng hành với ai,
Tôi luôn tự coi mình như người thấp kém nhất,
Và từ trong đáy lòng tôi,
Tôi luôn xem họ là những người thân thương nhất và ở trên hết mọi sự.
Đề cao cảnh giác khi một bóng hồng xuất hiện,
Điều đó gây nguy hại cho người khác và cho cả chính tôi.
Ngay khi đối diện tôi phải tránh xa ngay
Không chút trì hoãn.
Khi tôi thấy những người hung bạo
Bị đè bẹp dưới những hành động hung hãn và sự khổ đau.
Những người ít thấy đó sẽ trở thành thân thương đối với tôi,
Như thể tôi đã gặp được một kho tàng quí báu.
Khi có ai khác vì ganh tị ngược đãi tôi bằng bạo hành,
Sỉ nhục tôi hay làm hại tôi,
Tôi sẽ chấp nhận sự thua thiệt
Và dành sự đắc thắng cho họ.
Khi một người mà tôi làm ơn
Và tôi đặt nhiều hy vọng ở nơi họ
Nhưng họ đã làm hại tôi một cách ghê gớm,
Tôi xem họ như là một vị thánh thân tình.
Tóm lại, một cách vừa trực tiếp và gián tiếp, tôi hiến tặng
Hết mọi lợi lộc và hạnh phúc cho hết thảy chúng sinh hữu tình là cha mẹ tôi;
Ước gì tôi âm thầm mang lấy cho tôi
Hết mọi hành động gian ác và khổ đau của họ.
Ước mong hết mọi chúng sinh hữu tình đừng bị vẩn đục bởi những khái niệm
Thuộc về tám mối ưu tư trần tục,
Và ý thức rằng hết thảy đều vô thường,
Ước mong họ buông bỏ hoàn toàn để được giải thoát khỏi mọi nghiệp chướng .

 (còn tiếp)

 KỲ TỚI: CHƯƠNG V .- SỰ BIẾN HÌNH

 Phúc Âm Thánh Luca (9, 28-36)

Trở lại Trang Nhà: