XÉ LÒNG VÀ XÉ ÁO

Phạm Minh-Tâm

Mùa Chay đã trở lại trong tâm-linh tín-hữu. Đây là mùa sám-hối hàng năm vẫn đều đặn xoay tròn theo vòng thời-gian và sấm-ngôn của tiên-tri Giê-rê-mi-a loan báo xưa kia lại được nhắc đến trong kinh-nguyện phụng-vụ, trong các bài giảng, trong các lời suy-niệm tĩnh-tâm và nhiều nhất là trong các ý nguyện cầu. "Đây là sấm-ngôn của Chúa: các ngươi hãy ăn chay, khóc-lóc, rên-siết mà hết lòng trở về với Ta. Anh em hãy xé nát tâm-hồn chứ đừng xé áo. Hãy trở về với Thiên-Chúa là Chúa của anh em; bởi vì Người nhân-hậu từ-bi, nhẫn-nại và giầu ân-nghĩa, thường bỏ ý định giáng phạt" (Ge 2, 12-13). Và cứ thế, đoàn lữ-hành đức-tin đã tiếp nối bước đều trên lộ-trình rao giảng suốt hai mươi thế-kỷ nay và rồi vẫn còn bước mãi cho đến ngày chung-thẩm.

Đã đành rằng sám-hối là một trong những điều-kiện sống còn để nuôi dưỡng phần nội-tâm của từng tín-hữu khi đã tin theo bất kỳ một tôn-giáo nào theo kiểu “ngô nhật tam tỉnh ngô thân” của Đức Khổng Phu-tử chẳng hạn; song người Công-giáo lại còn được đòi hỏi thực-hiện hành-động này chặt chẽ và nghiêm-túc hơn nữa với kinh cáo mình, kinh ăn năn tội đọc hàng ngày; với bí-tích giải-tội và hai mùa phụng-vụ quan-trọng là Mùa Vọng và Mùa Chay.Thế nhưng trong hai thiên-niên kỷ qua, hình như chưa có một thời-điểm nào Hội-thánh tuyên-dương là chúng ta đã trưởng-thành đủ trong đức tin, mà ngược lại vẫn là luôn luôn cảnh-tỉnh cộng-đoàn tín-hữu phải ăn-năn sám-hối, phải canh-tân đời sống mình và hòa-giải với Thiên-Chúa. Điều này nói lên rằng Giáo-lý và luân-lý Ki-tô giáo chưa đan-kết được trong tâm-hồn mỗi người tin một chuỗi những giá-trị nhân-bản thiết-thực; nhất là người tin chưa cảm-nghiệm được nhiều kinh-nghiệm sống giữa đời bằng nền luân-lý này, một nền luân-lý hoàn-toàn không chút nào đi ngược lại  nếp sống phẩm hạnh và nhân-nghĩa. Vậy thì phải chăng là tâm-hồn người ta còn quá chai cứng với tính cá-nhân hạn-hẹp và lòng dạ thực sự còn khép kín trong cái tôi, cái ta quá lớn đến độ làm khuất lấp đi bóng cây thập giá khổ-nạn của Thầy mình.

Vào mỗi ngày Thứ Tư Lễ Tro hằng năm, người ta tấp-nập nối đuôi nhau đến trước linh-mục chủ-tế để cúi đầu nhận một chút tro tượng-trưng trên trán. Song chẳng hiểu câu nhắn gửi của Hội-thánh qua vị linh-mục đem đến cho từng người khi nhận tro là "hãy hối cải và tin vào Tin-mừng" có được in sâu trong tâm-trí  hay ít ra cũng tác-động được suốt Mùa Chay hay lại sẽ vội  bay theo chút bụi tro vừa được quệt  nhanh trên da mặt mà có nhiều người lại chỉ nghĩ đơn-giản rằng đó cũng là một dịp để được ơn thiêng, được phúc lành.

Là một Ki-tô hữu, nếu chúng ta chỉ giữ đạo "cầm chừng" kiểu đọc kinh  xem lễ theo luật buộc; giữ các giới răn và giáo-luật cách nửa vời để phần còn lại bắt Chúa phải thông-cảm; giữa Tin-mừng và cuộc sống không có ảnh-hưởng gì đến nhau nên cũng chẳng thực-thi  được điều nào trong nền luân-lý và giáo-lý thì sao đủ làm thúng bột nhân-gian dậy men để Nước Cha được trị đến. Và tình-trạng này sẽ mãi mãi lẩn-khuất đâu đó trong những cái túi áo bền chặt khó xé hoặc quá đẹp nên không cần xé.

Giáo-hội Công-giáo là một giáo -hội dấn-thân và phục-vụ. Trên nguyên-tắc phải hiểu thì sự dấn-thân này thúc-đẩy người tin cần đến bất cứ nơi nào có anh em đồng-loại đang đau-khổ, đang gánh chịu bất công, bị đàn-áp và bị tước-đoạt hết những nhu-cầu căn-bản của con người; trong đó có nhu-cầu tâm-linh thiết-yếu. Tuy nhiên thái-độ dấn-thân của mỗi cá-nhân trong thực-tế không nhất thiết bao-hàm quá nhiều ý-niệm như trên, mà chỉ cần những chia sẻ nho nhỏ trong phạm-vi cuộc sống hàng ngày nơi những môi-trường giao-tiếp khác nhau hoặc những cố gắng ứng-xử với mọi người trong nghĩa tình huynh-đệ.

Ý nghĩa hai chữ "Công-giáo" là ở sứ-mạng này, là tên gọi của tập-thể những người tin theo Đức Giê-su và được Lời Người quy-tụ dưới sự hướng-dẫn của những người kế-vị các tông-đồ. Tập-thể này đồng-tâm nhất-trí với nhau trong cùng một đức tin, một đức cậy và môt đức mến, đuợc các bí-tích thánh-hóa để cùng nhau xây-dựng cuộc sống tại-thế trong liên-hệ huynh-đệ bác-ái đang khi chờ đợi Thiên-Chúa hoàn-tất công-trình cứu-độ của Người.

Vậy Hội-thánh Công-giáo bao gồm mọi thành-phần nhân-loại thuộc mọi chủng-tộc và giai-cấp trong điều-kiện tin nhận Tin-mừng Đức Ki-tô Phục-sinh và qua Bí-tích Rửa tội để thành Ki-tô hữu trong cộng-đoàn Dân Chúa, dưới quyền cai-quản của Đức Thánh Cha và hàng Giám-mục. Thành ra một người dù đã mặc áo Phép Rửa mà lòng không hiệp-thông với Hội-thánh Công-giáo thì vẫn không được kể là tín-hữu thực-thụ. Đây là nét đặc-thù để phân-biệt Giáo-hội Công-giáo giữa cộng-đồng anh em Ki-tô giáo (Christianism) trên toàn thế-giới.  Hai chữ “Công Giáo” là dịch từ chữ Katholikos của Hy-lạp có nghĩa là chung, là phổ-cập, là lan rộng khắp nơi. Từ nghĩa này, đạo Công-giáo là đạo chung cho mọi người ở khắp nơi. Trong thư gửi cho giáo-đoàn Smyrne năm 110, thánh I-nha-xi-o đã dùng từ-ngữ này để nhấn mạnh đến tính toàn-cầu của Hội-thánh và đến giữa thế-kỷ thứ 3 và 4, thánh Âu-tinh dùng để phân-biệt Hội-thánh chân thật với một số bè rối nổi lên lúc bấy giờ. Bởi vậy, song song với cuộc sinh-hoạt đức tin, mỗi gíao-dân phải ý-thức rõ bồn-phận sống niềm tin của mình để tôn-trọng và thẳng thắn bảo-vệ sự trong sáng của ý-nghĩa nguyên-thủy này để dấn-thân phục-vụ; để không lệch-lạc hay lúng-túng khi bị gán ghép hạn hẹp vào trong một vài luận-điệu xuyên-tạc giới-hạn bởi những phe, những nhóm tương-tranh quyền-lực của một quốc-gia để rồi nhiều khi ngay cả việc nhận-diện chính mình cũng để mù mơ, không chính-xác.

Nhưng để sống đúng được sứ-mạng cao cả này, chúng ta luôn phải nhờ vào Tin-mừng như một lực linh-hướng duy-nhất để được lôi kéo, để được thúc đẩy mà không sợ lầm đường. Tin-mừng cũng là cách thế tuyệt-đối an-toàn để người tin mạnh dạn xé lòng ra từng mảnh mà không ngại bị nát tan hay đau xót. Có chăng chỉ là khi niềm tin của chúng ta chưa vững đủ để thành-thật khiêm-cung và khách-quan ngay với chính nội-tâm mình trong tư-thế đối-thoại mà  không phải là độc-thoại chủ-quan.

Có lẽ từ trước đến nay, chúng ta chỉ hùng hổ xé áo mình và chủ-quan  với  chút đạo-đức  hời hợt  như vết tro đen vị linh-mục nhẹ tay điểm trên trán ta. Thành ra, ánh sáng của Chúa Ki-tô rọi qua Tin-mừng càng chói thì định-mệnh con người lại càng thấy đen tối. Sở dĩ có điều xem ra như nghịch-lý này là tại con người thời-đại chúng ta đã đánh mất hơi nhiều tính chân-phương và trong sáng của tâm-hồn để tự hướng đời mình theo một nếp sống được mệnh danh là "tự trách-nhiệm và làm chủ đời sống". Nói như vậy không phải là chúng ta đã đủ mạnh, đủ khôn ngoan, hay ho, tài giỏi mà chỉ là một cách né tránh tuân-thủ những nguyên-tắc đạo-đức cần có khi thường xuyên đối-thoại trong một thế hòa-giải với Thiên-Chúa và thêm vào đó chính là tự buông thả theo sự phóng túng của bản-năng và đam-mê nhiều nỗi như sắc dục, tiền tài, quyền-lực, danh-vọng và các thói quen hưởng-thụ. Chúng ta đã tính-toán và quanh co với cả Thiên-Chúa và hình như chúng ta cũng thường xuyên không thành-thật  luôn với chính bản thân mình thì làm sao có thể tự xé nát lòng mình ra thành trăm mảnh mà tìm cho ra những bất-toàn, vô-dụng. Có xé nát lòng ra từng mảnh nhỏ mới thấy được hết những u-ẩn, những yếu đuối của bản-ngã, thấy "cái tôi" hèn kém, cầu an một cách ích-kỷ của mình đang rất cần Thiên-Chúa soi tình thương đến.

Đức Thánh Cha Phao-lô đệ lục khi suy-niệm về sự chết đã viết "Tôi lại tự hỏi : tại sao Chúa lại chọn tôi, tại sao Chúa đã gọi tôi là một con người quá ư vụng-về, ngoan-cố, nông-cạn, hẹp hòi? Tôi biết Chúa đã chọn những gì là yếu đuối trong thế-gian để không một ai dám tư-phụ trước mặt Người (1 Cr 1, 28). Sư kiện tôi được chọn làm Giáo-hoàng đã chứng-tỏ hai điều: một là sự hèn mọn của tôi và hai là sự tự-do của Chúa, một sự tự-do đầy nhân-từ và mạnh-mẽ. Và lòng nhân-từ của Chúa đã không ngừng lại trước những bất-trung, trước sự khốn cùng của tôi và ngay cả trước khả-năng bội-phản của tôi đối với Chúa nữa". Phải chăng đây chính là một kinh-nghiệm rất cụ-thể trong đức tin là những người càng cao trọng thì càng khiêm-cung tự-hạ hoặc ngược lại chính vì họ có tâm-hồn thực-sự khiêm-tốn, tự cho mình là nhỏ nhoi bất toàn mà đã được Thiên-Chúa nâng lên địa-vị  cao tôn.

 (Úc Châu)

Trở lại Trang Nhà: