Những Tấm Gương Sống Đạo Giữa Đời

Lê Thiên & Lê Tinh Thông biên tập

LTS. Quý độc giả có lẽ đã quen thuộc hai tác giả Lê Thiên & Lê Tinh Thông với hai quyển sách “Những Tấm Gương sSng Đạo Giữa Đời” (1999) và “Những Tấm Gương Sống Đạo Các Bà Mẹ Công Giáo” (2000). Diễn Đàn Giáo Dân hân hạnh giới thiệu mỗi kỳ một Tấm Gương Sống Đạo trong môi trường Chính Trị và Xã Hội cũng do hai tác giả trên biên tập và sẽ được tập hợp thành quyển thứ ba “Những Tấm Gương Sống Đạo” trong tương lai.

Bổn Mạng các Nhà Chính trị:

THÁNH TÔMA MORE

 Chưởng An Nước Anh

 (1478-1535)

THOMAS MORE - Tôma More - sinh ngày 7-02-1478 tại Luân Đôn, Anh quốc. Cha là Gioan More, luật sư. Mẹ qua đời lúc Tôma còn bé, nên Tôma chịu ảnh hưởng cha hơn là mẹ. Do đó, về sau Tôma cũng học luật như thân phụ mặc dầu anh tỏ ra thiên tư về thần học, lịch sử và triết học hơn. Tôma More thông thạo cả tiếng La Tinh lẫn tiếng Hy Lạp. Từ 14 đến 16 tuổi, Tôma theo học Đại Học Oxford, sau đó học dự bị luật khoa, rồi chính thức học ngành luật tại Luân Đôn, tốt nghiệp và được kết nạp vào luật sư đoàn năm 23 tuổi (1501), rồi ba năm sau (1504) được bầu vào Nghị viện Anh. Đến tuổi 28, Tôma More kết hôn với cô Jane Colt (Giang Côn), và chỉ sau 5 năm rưỡi, hai người có với nhau 4 người con, 3 gái, 1 trai.

Bổn phận chồng-cha và quan niệm về giáo dục

 Cuộc sống gia đình đang êm đềm trôi đi trong hạnh phúc thì bất ngờ hiền thê của Thomas More ngã bệnh rồi từ trần (1511). Ngoài nỗi đau lòng vì mất vợ, More còn bị lúng túng vì phải lo cho cả bốn đứa con còn non dại. More cưới người vợ thứ hai, cô Alice Middleton lớn hơn anh 7 tuổi. Chàng 33, nàng 40. Tôma thú nhận với một người bạn: "Tôi nghĩ là khó có thể sống với nhau mà không có những bực bội, cả với những người vợ tốt nhất. Tuy nhiên, xét cho cùng thì chính tại lỗi đàn ông chúng ta mà các bà vợ trở nên tồi tệ hơn".

Về mặt làm cha, Thomas More có thể nói là một người đàn ông ngoại lệ ở thế kỷ 16. Vào thời ấy, người ta trọng nam, khinh nữ, và chỉ lo cho con trai học hành đến nơi đến chốn, còn con gái thì... tối ngày chỉ biết “canh cửi với việc nhà”, sau đó là phục tùng chồng và nuôi con. Nhưng Tôma More luôn nhấn mạnh rằng, con gái phải được hấp thụ một nền giáo dục tuyệt hảo y như con trai.

Đối với Thomas More, việc giáo dục con cái quan trọng không kém các việc  chính trị-xã hội và viết lách. Những chương trình mà ông đưa ra, những cách thức ông quản lý việc học hành của con cái ông có hiệu quả đến nỗi ngôi học đường do ông tổ chức tại nhà ông đã vang danh khắp Âu Châu. Nhờ ảnh hưởng của ông, những bạn hữu thân nhất của ông trở thành những nhà giáo dục Công Giáo nổi tiếng thời ấy. More còn là nguồn cảm hứng khuyến khích nhiều học giả tên tuổi thời ông viết nhiều sách giá trị về giáo dục.

Trong một thư gửi cho William Gonell (Uy-li-am Gô-nên), thày dạy kèm các con ông, Thomas More giảng giải rõ ràng triết lý giáo dục của riêng ông. Ông viết: "Trong bất cứ đề tài gì, người thầy giáo cũng phải dạy cho con trẻ lòng đạo đức đối với Chúa, lòng bác ái đối  với mọi người, lòng khiêm tốn và đức khiêm nhường Kitô giáo. Kết quả là các trẻ sẽ nỗ lực làm chứng về Thiên Chúa và về lương tâm chính trực. Như vậy, chúng sẽ được yên ổn trong tâm hồn và sống an bình, không sợ bị ai khuấy động bằng những lời ca tụng nịnh hót hay sợ bị tổn thương vì những lời nhạo báng của những kẻ thất học điên rồ."

 Ngoài 4 người con ruột, Thomas More và Alice còn nuôi thêm một cô con gái và bảo trợ một cậu con trai mà ông bà đều chăm sóc, dưỡng dục chu đáo như con ruột. Khi con cái ông trưởng thành và lập gia đình, ông không tiếc tiền mua một cao ốc rộng rãi, để cho con cháu cùng quần tụ sống dưới mái một đại gia đình thân thương nhau. Trước khi bị tống giam, Thomas More đã có 11 cháu nội ngoại quây quần bên ông.

Sự nghiệp xã hội-chính trị

 Về đời sống xã hội, sau khi tốt nghiệp luật khoa, Thomas More dấn thân hoạt động trong ngành luật và sớm trở thành luật sư danh tiếng tài đức kiêm toàn. Nhờ vậy, năm 27 tuổi, ông được bầu vào Nghị Viện Anh. Năm 33 tuổi được cử vào chức vụ Phó cảnh sát trưởng thành phố Luân Đôn kiêm cố vấn luật pháp cho thị trưởng thành phố này. Đến 40 tuổi, More đã trở thành quan tòa nổi danh về đức công minh liêm chính. Năm 45 tuổi (1523), lại đắc cử Dân Biểu Quốc Hội Anh và được bầu làm Chủ Tịch Nghị Viện nước này.

Năm 51 tuổi (1529), Thomas More được vua Henry VIII bổ nhiệm vào chức Quan Chưởng Ấn nước Anh, chức vụ cao nhất nước về tư pháp, tương đương với chức Chủ Tịch Tối Cao Pháp Viện. More giải quyết mỗi năm tới 912 vụ án so với vị Chưởng Ấn tiền nhiệm là Wolsey chỉ giải quyết được 535 vụ một năm. Với chức Chưởng Ấn, Thomas More còn đảm trách nhiều phần vụ cao cấp tương đương với chức Thủ Tướng ngày nay.

Ngoài ra, Thomas More cũng để lại nhiều pho sách giá trị về chính trị- xã hội lẫn về tu đức, như tác phẩm lừng danh Utopia - Ảo Tưởng (1516), trong đó ông phê bình xã hội Anh đương thời và đề nghị một lề lối cai trị lý tưởng. Tác phẩm The Four Last Things - Tứ Chung viết năm 1520 là một quyển sách suy niệm sâu sắc về bốn sự cuối cùng của con người: sự chết, phán xét riêng, sống lại và phán xét chung. Quyển Assertio Septem Sacra-mentorum – Xác Quyết về Bảy Phép Bí Tích là cuốn luận đề minh giải các Bí Tích trong Hội Thánh Công Giáo.

Quyết chống việc làm sai trái của vua

 Hồi ấy, vua Henry VIII nước Anh là một ông vua Công Giáo, nhưng năm 1533, bất chấp lời can ngăn của các bậc vị vọng đạo-đời, nhà vua quyết ly dị người vợ chính thức là Hoàng Hậu Catherine d'Aragon (Ca-ta-ri-na xứ A-ra-gon) để cưới nàng Ann Boleyn (An-na Bô-len) trái phép đạo. Đức Giáo Hoàng tuyên bố cuộc hôn nhân thứ hai của vua là bất hợp pháp. Vua Henry VIII tức giận, quyết định đẩy nước Anh vào con đường ly khai khỏi Giáo Hội Công Giáo, biến giáo hội ở nước này thành quốc giáo với danh xưng là “Anh Giáo”. Nhà vua còn ngang nhiên tự phong mình là giáo chủ tối cao của Giáo Hội Anh Giáo ấy. Sau đó, ông ban hành nhiều sắc chỉ ra lệnh trừng phạt nặng nề những ai bất tuân không tuyên thệ tán thành cuộc hôn nhân thứ hai của nhà vua cũng như những ai không chịu bỏ Công Giáo để theo Anh Giáo.

Thomas More là một trong những chức sắc cao cấp của triều đình chẳng những mạnh mẽ cản ngăn mà còn cực lực chống đối việc nhà vua ly dị và tái hôn trái luật đạo. Song nhà vua ngày càng lún sâu vào vũng lầy ly dị và bắt đầu áp dụng hàng loạt biện pháp tàn bạo, cố làm triệt tiêu Giáo Hội Công Giáo ở Anh. Để phản đối, ngày 16-5-1532, More tuyên bố từ chức Chưởng Ấn, lui về ở ẩn tại tư gia ở Chelsea dưới sự theo dõi và quản chế gắt gao của triều đình giống như một nhân vật bị lưu đày vì chính trị. Thomas More một mực dứt khoát từ chối tuyên thệ trung thành đối với hành động vừa bất chính vừa ngang ngược của nhà vua.  Thế nên ngày 17-4-1534, More bị bắt tống vào ngục thất Tháp Luân Đôn (Tower of London). Trong thời gian Thomas More ngồi tù, gia đình ông tìm cách khuyên ông nên tùng phục nhà vua. Ông cương quyết từ chối để "giữ lương tâm mình luôn trong sáng".

Bất khuất cho đến chết

 William Roper (Uy-li-am Ro-pơ), con rể của Thomas More, có thuật lại rằng: Khi Thomas More bị vợ chê trách là ngu dại vì chọn nhà tù tối tăm bẩn thỉu đầy chuột gián thay vì chọn cuộc sống tự do với con đường danh vọng thênh thang, ông More hỏi vợ: "Này Alice yêu quý của anh, em nghĩ là anh có thể hưởng cuộc sống trần gian này được bao lâu nữa?" Vợ ông trả lời: "Ít ra cũng 20 năm, nếu ý Chúa muốn ". Thomas More lại hỏi : "Vậy, em có muốn anh đổi cuộc sống đời đời để lấy sự sống 20 năm phù du không? Ôi, hiền thê tốt lành của anh, em tính toán sao mà khéo vậy?"

Trong số những người cố thuyết phục Thomas More nhượng bộ, tuyên thệ trung thành với vua để được sống và được tiếp tục thụ hưởng chức quyền cao sang, cô con gái Ma-ga-ri-ta của ông tỏ ra dai dẳng nhất. Do đó, Thomas More đã viết cho Ma-ga-ri-ta nhiều bức thư để phân tích và xác định cho con ông rõ, ông xem việc ở tù là dấu chỉ tình yêu đặc biệt Thiên Chúa dành cho ông vì nó tạo cho ông cơ hội dọn mình chết.

Thomas More bị giam giữ trong Tháp Luân Đôn cho đến tháng Bảy năm 1535 thì bị đưa ra tòa án xét xử và bị kết tội phản quốc. Ngài bị xử tử hình ngày 6-7-1535, cùng một năm với một vị Thánh Tử đạo nổi danh khác – Thánh Gioan Fisher . Trước khi lên giàn máy xử chém, ngài đã thốt lên câu nói bất hủ: “tôi vẫn là công bộc tốt của nhà vua, nhưng tiên vàn tôi phải là công bộc của Thiên Chúa ”. Thủ cấp của thánh nhân bị bêu trên Cầu Tháp (Tower Bridge) trước khi được phép đưa đi mai táng cùng với thi hài của ngài. Hài cốt của Thánh Nhân hiện được lưu giữ tại nhà thờ Thánh Phêrô ad Vincula ở khu Tháp Luân Đôn. 

Vinh quang cõi trường sinh

 Thomas  More được Đức Giáo Hoàng Lêô XIII tôn phong Chân Phước năm 1886, rồi Đức Piô XI tôn phong Hiển Thánh năm 1935. Như vậy, bốn thế kỷ sau khi lìa đời, Thomas More mới được chính thức tôn vinh là thánh. Tuy nhiên, trong thực tế, nhân đức của Thánh Nhân đã được người xung quanh nhìn nhận cả trước khi ngài bị "tù và chết vì lương tâm".

 Ngày 31-10-2000, nhân ngày Năm Thánh dành cho các nhà chính trị, thể theo thỉnh nguyện của một số các nhà chính trị nước Ý với sự tán đồng của nhiều chính trị gia quốc tế, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II tôn phong Thánh Tôma More là quan thầy các nhà lãnh đạo quốc gia và các nhà chính trị thế giới . Lễ kính thánh Thomas More được cử hành ngày 22 tháng Sáu hàng năm.

Trở lại Trang Nhà: