HỌA SĨ BIẾM HỌA CHOÉ

 & NỖI ĐAU VẪN KÉO DÀI

Năm 1973, tuần báo New York Times bình chọn Chóe là một trong 8 họa sĩ biếm họa xuất sắc trên thế giới của thập kỷ 70. Một số tranh biếm họa của Chóe trên nhật báo Sóng Thần được nhà xuất bản Glade Public-ations tại North Carolina tập họp ấn hành dưới tựa đề  The World of Chóe để giới thiệu với độc giả Mỹ. Đây cũng là thời gian các bức biếm họa của Chóe trên nhật báo Sóng Thần được thường xuyên trích in lại trên nhiều tờ báo lớn xuất bản tại Pháp, Đức. Vì vậy, tuy chỉ mang cấp bậc Trung Sĩ Nhất trong quân đội VNCH, Chóe vẫn là đối tượng không thể vắng mặt trong nhà tù CS sau ngày 30.4.1975 và phải trải gần 10 năm tù đầy qua nhiều trại giam từ tháng 4/1976 tới tháng 4/1985.

Năm 1995, tuần báo Pháp L’Hebdo trong chủ đề đặc biệt Việt Nam 20  năm sau đã liệt kê Chóe giữa 6 khuôn mặt đáng lưu ý nhất với đặc trưng “họa sĩ táo tợn ” trong bài viết Vietnam 20 ans après en six portraits.

Cùng năm này, The Japan Found-ation Asia Center tổ chức tại Tokyo một chương trình triển lãm hội họa đặc biệt về phụ nữ Á Châu với 10 quốc gia góp mặt đã chính thức mời Chóe tham gia.

Chóe thực sự gia nhập làng báo qua nhật báo Sóng Thần từ tháng 9/1971, ở tuổi 27, và mau chóng trở thành hiện tượng lạ của thế giới báo chí biếm họa với các bút danh Chóe, Kít, Cap, Hí. Dù không theo học bất kỳ trường vẽ nào và chỉ có trình độ học vấn vừa dứt bậc tiểu học, Chóe đã biểu hiện một cảm quan chính trị nhạy bén và một nhận thức khá sâu sắc trước mọi vấn đề thời cuộc. Khác với hầu hết các họa sĩ biếm họa Việt Nam cùng thời thường dựa vào ý kiến hướng dẫn của tòa soạn, Chóe là người góp sức hình thành quan điểm chính trị của tờ báo và đã diễn tả quan điểm đó bằng óc tưởng tượng cực kỳ phong phú. Chóe chưa hề lên tiếng về cách thức suy nghĩ và làm việc của bản thân, nhưng qua tranh Chóe, người xem có thể thấy Chóe đã sống trọn vẹn với mọi cảnh ngộ của quê hương mình ngay trong lúc vẽ. Chóe  không  nhìn mọi  vấn  đề qua ánh sáng kiến  thức mà qua chính sự trực cảm của con tim trước từng nỗi đau của đồng bào và bản thân.

Chúng ta có thể nhận thấy dễ dàng cảm giác chua xót, đau đớn, hờn tủi, uất nghẹn bừng bừng hiện lên trong từng nét vẽ của Chóe qua mỗi bức biếm họa.

Tranh Chóe chính là những tiếng gào thét, tiếng nức nở cho thân phận người dân Việt Nam suốt nửa thế kỷ qua. Những tiếng gào thét đó rõ ràng còn chưa dứt, vì vẫn chưa hề được đón nghe đúng với mong mỏi.

Nhưng ở thời điểm hiện nay thì người gào thét đã thực sự mòn hơi. Hậu quả những năm tháng tù đầy đang hủy hoại thân xác Chóe, dù anh chưa tới tuổi lục tuần.  Căn bệnh tiểu đường và những biến chứng của nó đã khiến chân tay anh luôn đau nhức không còn đủ sức cầm lại cây cọ.

Nhưng giả dụ anh còn đủ sức cầm cọ thì cũng không thể làm được gì vì mắt phải của anh đã bị hư hoàn toàn trong khi thị lực mắt trái chỉ còn khoảng 10 phần trăm nên chỉ nhìn thấy lờ mờ.

Anh vẫn sống tại căn nhà thuở nào gần trung tâm Quang Trung, Sài Gòn, vì bị từ chối nhận đơn xuất cảnh do Giấy Ra Trại chỉ ghi ngày thả chứ không ghi ngày bị bắt nên không thể xác định thời gian ở tù.

Ngày 19 tháng 12 năm 2002, Choé cùng vợ tới Virginia nhờ một số bạn bè giúp đỡ nên vượt qua được các thủ tục hành chánh để tới Mỹ chữa bệnh.

Tại đây, các bác sĩ cho biết sẽ cứu được con mắt trái của Choé để anh có thể tiếp tục cầm cọ vẽ trở lại và hẹn giải phẫu vào ngày 27 tháng 2 năm 2003, sau khi Choé phục hồi sức khoẻ. Nhưng ngày 22 tháng 2, Choé bỗng đột ngột ngất xỉu phải đưa vào bệnh viện Fairfax cấp cứu. Hai ngày sau Choé tỉnh lại nhưng không đầy một tuần lại ngất xỉu. Bệnh viện cho chụp lại não bộ và phát hiện mạch máu não Choé đã bị vỡ không còn phương cứu chữa nữa. Choé mê man cho tới lúc trút hơi thở cuối cùng hồi 3 giờ 50 sáng thứ tư 12.03.03.

Theo yêu cầu của gia đình, thi hài Choé sẽ được chuyển về Việt Nam, sau một buổi lễ cầu nguyện cho Choé tại Giáo Đường Các Thánh Tử Đạo Việt Nam ở Virginia để bạn bè tại đây tiễn đưa anh lần cuối.

Chúng ta hãy nhìn lại một số biếm họa của Chóe trên nhật báo Sóng Thần những năm 1972-1973, khi vấn đề chiến tranh và hòa bình Việt Nam đang là đề tài lớn của dư luận thế giới.

Trở lại Trang Nhà: