Tâm Thư ỦNG HỘ HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM

Nguyễn Chính Kết

Sàigòn, ngày 5 tháng 11 năm 2002

 Trọng kính:

- Đức Cha Phaolô Nguyễn Văn Hòa, Giám Mục Giáo Phận Nha Trang, Chủ Tịch Hội Đồng Giám Mục Việt Nam.

- Quý Đức Cha trong Hội Đồng Giám mục Việt Nam

 Sau kỳ họp thường niên của Quý Đức Cha vừa qua, khởi đầu khi nghe tin Quý Đức Cha chỉ cho ra một lá thư mục vụ, mà không nói lên được một sự thật thách đố nào, con cảm thấy rất buồn, và có cảm tưởng HĐGMVN càng ngày càng suy yếu. Lúc đó con nghĩ tới câu nói của Đức Cố Hồng Y Trịnh như Khuê khuyên các giám mục không nên họp HĐGM, vì nếu họp mà không nói lên được điều gì mình thực sự muốn nói, thì càng họp nhiều, HĐGM càng trở nên yếu đi. Nhưng may thay, mấy ngày sau, qua sự tiết lộ dù rất hạn chế của linh mục Thư Ký HĐGM, con được biết Quý Đức Cha đã gửi một thư cho Quốc Hội và trao một thư khác cho ông trưởng ban tôn giáo, trong đó Quý Đức Cha phản đối sự đàn áp tự do tôn giáo đối với GHCG ở một vài nơi trong nước. Được tin ấy, con cảm thấy rất vui, và thấy đó là một sự khích lệ cho toàn Giáo Hội Công giáo, nhất là cho những ai đã từng chờ đợi bao lâu nay sự lên tiếng của HĐGM.

Nếu không có một sự khởi đầu, cho dù nhỏ, thì không thể có sự tiếp tục. Người ta vẫn nói: «Vạn sự khởi đầu nan». Dù nội dung chính xác không được công bố, thì sự phản đối đầu tiên của Quý Đức Cha trong hai bức thư gửi cho nhà nước Việt Nam, sau bao nhiêu năm im lặng, quả là một bước đột phát rất đáng khuyến khích. Bước đầu phá vỡ sự im lặng này sẽ tạo nên một cái đà, đà này sẽ khích lệ và thúc đẩy Quý Đức Cha không những tiếp tục lên tiếng, mà còn lên tiếng cách công khai, thẳng thắn, rõ ràng, và đầy đủ hơn về tình trạng tự do tôn giáo của GHCGVN.

Con không ở trong địa vị và hoàn cảnh của Quý Đức Cha, nên không hiểu hết được những khó khăn, có thể rất lớn, mà Quý Đức Cha phải vượt qua khi lên tiếng như vậy. Khó khăn đầu tiên là nhiều Đức Cha đã lớn tuổi, nhuệ khí tự nhiên khó tránh khỏi giảm sút. Một khó khăn khác rất lớn là những cái giá khá đắt về mục vụ mà Quý Đức Cha cảm thấy phải trả một khi lên tiếng như vậy. Là mục tử, làm sao Quý Đức Cha không đau lòng trước những mất mát như thế của đoàn chiên? Chắc chắn còn có những khó khăn trong nội bộ Giáo Hội Việt Nam mà hiện nay chưa thể vượt qua được. Vì thế, con càng thêm cảm phục trước sự lên tiếng này, dù chỉ nhắm vào một vài khía cạnh trong nhiều khía cạnh cần lên tiếng. Bước đầu và lần đầu được như thế, con nghĩ là đáng mừng lắm rồi!

Thật ra, chúng ta chỉ cần lên tiếng phản đối hay đòi hỏi những gì mà chúng ta có quyền phản đối hay đòi hỏi, theo lẽ phải của lương tri con người, mà hiến pháp và luật pháp của bất kỳ quốc gia nào cũng đều công nhận. Chúng ta không cần phản đối hay đòi hỏi một điều gì vượt khỏi giới hạn hợp lý ấy. Trên văn bản, hiến pháp và luật pháp Việt Nam đã công nhận và chủ trương tôn trọng những quyền bất khả xâm phạm và chính đáng của mỗi người dân, cũng như của các tổ chức tôn giáo đúng đắn - như Giáo Hội Công giáo Việt Nam chẳng hạn - là những tổ chức mà theo bản chất phải độc lập và tự trị đối với các thể chế và tổ chức chính trị. Nếu những quyền tự nhiên ấy của chúng ta bị xâm phạm hay chưa được hưởng đầy đủ, chúng ta có quyền lên tiếng phản đối hay đòi hỏi.

Chính Lê-nin, ông tổ của Cộng Sản cũng công nhận quyền ấy khi ông nói: «Chỗ nào có bất công, chỗ đó có tranh đấu». Trước khi nắm chính quyền người Cộng Sản đã từng hô hào nhân dân phải đứng lên tranh đấu chống bất công, chống điều xấu, đồng thời đòi hỏi những quyền lợi chính đáng mà người dân có quyền đòi hỏi.  Chẳng lẽ sau khi đã nắm được chính quyền như hiện nay, chính họ lại triệt đi tất cả mọi nỗ lực tranh đấu của người dân khi họ chống lại cũng những điều xấu, những bất công ấy trong xã hội, hay đòi hỏi những quyền hết sức chính đáng của họ sao? Không lý nào họ lại tự mâu thuẫn như vậy? Vì quyền lên tiếng tranh đấu chống điều xấu ác, chống biết công, hay quyền phản đối hoặc đòi hỏi những điều chính đáng cũng là một quyền hết sức chính đáng không ai được phép phủ nhận. Quyền ấy không những phát sinh từ những lý lẽ tự nhiên in sẵn trong tâm trí con người, mà còn được công nhận bởi bất kỳ hiến pháp hay luật pháp hợp lý nào. Ai thật sự tôn trọng tính cách hợp lý của hiến pháp và luật pháp ắt cũng phải tôn trọng sự lên tiếng ấy.

Như vậy, hiến pháp và luật pháp hợp lý nào cũng đều công nhận những quyền bất khả xâm phạm và chính đáng ấy của chúng ta, và công nhận cả quyền lên tiếng phản đối hay đòi hỏi khi những quyền căn bản ấy bị xâm phạm hay chưa được tôn trọng thỏa đáng. Vì thế, nếu chúng ta  không thực thi quyền lên tiếng ấy thì chúng ta không những có lỗi đối với những đòi hỏi của lương tri, mà còn thiếu sót chưa thi hành luật pháp với đầy đủ tinh thần trách nhiệm và tinh thần làm chủ tập thể. Vì thế, con cảm thấy rất vững tâm khi lên tiếng bênh vực những quyền chính đáng của Giáo Hội hay của bất kỳ cá nhân nào mà con thấy bị đối xử bất công. Sở dĩ con vững tâm là vì con đã hành động theo đòi hỏi của lương tri, và vì  con thấy mình cũng chỉ sử dụng những quyền mà hiến pháp và luật pháp công nhận, không hề vượt khỏi phạm vi những quyền ấy.

Khi cần phải lên tiếng, thiết tưởng con cái Giáo Hội cứ việc lên tiếng một cách thẳng thắn, ôn hòa, hợp lý, khách quan, thuyết phục, có bằng chứng, không thiên lệch, không quá khích, không khiêu khích, không vượt ra ngoài bổn phận đạo đức, nhưng tuân thủ những quy định hợp pháp và hợp lý của chính quyền, chỉ nhằm mục đích xây dựng, đồng thời trung thực đối với sự kiện hay phù hợp với sự thật… Lên tiếng theo cung cách ấy, chắc chắn con cái Giáo Hội sẽ được những người thiện chí và công minh trong chính quyền lắng nghe và giải quyết thỏa đáng, khi khả năng và quyền hạn của họ cho phép. Ngoài ra còn được những người hiểu biết, đồng cảm trong nhân dân bênh vực và ủng hộ. Con tin rằng: những đức tính cần thiết để có thể lên tiếng một cách có hiệu quả ấy, Quý Đức Cha không những có sẵn, có đủ, mà còn có thêm đức bác ái Kitô giáo - chủ trương yêu thương tất cả mọi người, kể cả những người chủ trương hay thực sự đang làm hại Giáo Hội - khiến việc lên tiếng của Quý Đức Cha rất dễ được cảm thông và đón nhận.

Nếu chúng ta đã lên tiếng trong tinh thần hợp tình hợp lý ấy mà có ai trong chính quyền lại phiền nhiễu, bắt bớ, tù đày, hay thậm chí giết chết chúng ta, thì chắc chắn người ấy đã vi phạm hiến pháp hay luật pháp của đất nước. Và một chính quyền hợp pháp và hợp lý đương nhiên có bổn phận trừng trị người ấy. Chuyện vi phạm đáng tiếc này rất có thể xảy ra, vì chính quyền của bất cứ nước nào cũng đều bao gồm trong đó cả người tốt lẫn người xấu, người hiểu biết và người không hiểu biết, người thành thật và người giả dối, người thương dân và người chỉ biết nghĩ đến quyền lợi mình… Nếu có chuyện đáng tiếc ấy xảy ra, chúng ta cần sẵn sàng chấp nhận nó như giá phải trả cho việc sống theo lương tâm, nhất là theo Tin Mừng của Đức Ki-tô. Nếu Đức Ki-tô, Thầy của chúng ta, đã từng bị bách hại bởi những người xấu trong xã hội và tôn giáo thời ngài, chẳng lẽ chúng ta lại mong muốn được ưu đãi hơn Thầy mình sao? Vì chính Ngài có nói: «Trò không hơn thầy, tớ không hơn chủ» (Mt 10,24).

Trong quá khứ, con đã từng lên tiếng đối với những tiêu cực mà con nhận thấy trong Giáo Hội, và cũng đã từng lên tiếng bênh vực Giáo Hội. Con nghĩ rằng Quý Đức Cha và rất nhiều người trong Giáo Hội biết điều này. Con không hề có ý tự khoe hay tự đề cao mình, nhưng chỉ xem việc lên tiếng đó  là cách mà con có thể xây dựng Giáo Hội hữu hiệu và thích hợp với con. Tuy nhiên, chính vì việc con lên tiếng đối với những tiêu cực ấy mà ngay trong lòng Giáo Hội cũng có những người hiểu lầm con, thậm chí một số linh mục, cho rằng con có ý phá Giáo Hội, đả phá hàng giáo sĩ… Trong Giáo Hội, gồm những người đồng đạo với con mà còn có những người nghi ngờ hay hiểu lầm con như vậy, huống gì khi con lên tiếng chống lại những tiêu cực trong xã hội, làm sao tránh được có những người nghi ngờ hay hiểu lầm mình! Vì thế, con rất thông cảm với những viên chức chính quyền đã nghi ngờ con, chẳng hạn nghi rằng con bị thúc đẩy bởi những thế lực chính trị bên ngoài, có một ý đồ hay tham vọng chính trị nào đó…, chứ không phải hành động theo lương tri hay xác tín của niềm tin.  Bổn phận bảo vệ chính quyền đòi hỏi họ phải nghi ngờ như thế, và họ có quyền tìm đủ mọi cách hợp pháp để theo dõi con, hầu biết thật rõ về con. Chứ họ không có quyền khó dễ hay bắt bớ con nếu chỉ nghi ngờ mà không có đủ bằng chứng. Nhưng giả như chỉ vì sợ bị nghi ngờ, hiểu lầm, hay thậm chí bị bách hại - dù từ phía Giáo Hội hay chính quyền - mà con đành im tiếng trước những đòi hỏi của lương tri, của niềm tin, thì con đã làm đúng với tinh thần ngôn sứ của người Ki-tô hữu chưa? Chắc chắn là chưa. Vì thế, một khi con thấy việc con làm là đúng, phù hợp với tinh thần Tin Mừng, và được lương tâm thúc đẩy, thì con cứ làm!

Mặc dù đã lên tiếng cho tự do tôn giáo của Giáo Hội nhiều lần, nhưng cho tới nay, tạ ơn Chúa quan phòng, con vẫn bình yên, cho dù đôi khi cũng gặp ít nhiều khó khăn. Được như vậy, theo con nghĩ, là vì trong chính quyền, cụ thể là trong số những nhân viên có nhiệm vụ quản lý, theo dõi những hành vi của con, hay có quyền xét xử con, Chúa vẫn luôn an bài để có những người tốt, biết tôn trọng những gì hợp lý trong hiến pháp và luật pháp của đất nước. Đồng thời Chúa cho những người tốt ấy có nhiều ảnh hưởng trên những quyết định liên quan đến con hơn là những người xấu. Con cầu mong sẽ mãi mãi được như vậy, nhưng đồng thời cũng rất sẵn sàng chấp nhận trường hợp không được như vậy.

Có lẽ chúng ta không nên thất vọng đối với chính quyền tới mức độ cho rằng trong đó số người xấu đông hơn số người tốt. Con nghĩ rằng số những người tốt trong chính quyền sẽ tăng lên nếu những người tốt trong nhân dân dám lên tiếng cho điều tốt. Nếu người dân quá khiếp nhược, bị kẻ xấu ức hiếp, đối xử bất công… mà không dám lên tiếng, thì kẻ xấu sẽ càng ngày càng làm tới và đông lên, còn kẻ tốt sẽ càng ngày càng bị lấn áp và giảm đi. Nếu những hành động tiêu cực của những người xấu không bị hạn chế, ngăn cản hay thậm chí trừng phạt cách thích đáng vì không ai can đảm lên tiếng, thì tất nhiên sự xấu sẽ bành trướng và mạnh lên. Chúng ta thử tưởng tượng một xã hội mà không có lực lượng cảnh sát công an, hay có nhưng lại thối nát và bất lực, thì bấy giờ trộm cướp, giết người, bạo lực và những điều tiêu cực khác sẽ nổi lên và bành trướng như thế nào!

Nhưng ai dám lên tiếng chống lại điều xấu, điều sai, nếu trước tiên không phải là những người lãnh đạo về mặt tinh thần, những người trí thức, tức những người thường có tiếng nói trong xã hội? Nếu những người này cũng im tiếng, thì còn ai dám lên tiếng? Chẳng lẽ họ lại hy vọng hay chờ đợi những người thấp cổ bé miệng hơn họ lên tiếng trước? Vấn đề được đặt ra ở đây là trách nhiệm của những người có tiếng nói, có khả năng lên tiếng. Người có khả năng, có trách nhiệm lên tiếng hơn ai hết mà không lên tiếng chính là trốn tránh trách nhiệm. Nếu ngay cả lên tiếng chống lại điều xấu, sự sai trái, sự bất công, và hận thù để bảo vệ điều tốt, sự thật, công lý, và tình thương, trong mức độ hiến pháp và luật pháp Việt Nam cho phép, mà cũng không dám lên tiếng, thì dũng khí của người dân Việt Nam - vốn vẫn tự hào là anh hùng - ở đâu? Chưa nói tới dũng khí của người trí thức, của người Ki-tô hữu, và hơn nữa của các chức sắc trong Giáo Hội và xã hội! Theo con nghĩ, trong xã hội cũng như trong Giáo Hội, sở dĩ các tệ nạn, những điều tiêu cực xảy ra và lan tràn, một phần không nhỏ là do những người thiện chí, những người tốt trong Giáo Hội hay xã hội đã không có đủ tinh thần trách nhiệm đối với công ích của tập thể, của xã hội, hoặc không có đủ dũng khí để lên tiếng chống lại những điều xấu, điều tiêu cực ấy!

Quan điểm của con - mà con nghĩ là người Công Giáo nào cũng phải công nhận - đó là khi có những điều bất công, vi phạm đến quyền bất khả xâm phạm hay chính đáng của Giáo Hội, một Giáo Hội do chính Quý Đức Cha coi sóc, dẫn dắt, và chịu trách nhiệm, thì trên nguyên tắc, trách nhiệm lên tiếng phản đối và bênh vực đầu tiên vẫn thuộc về Quý Đức Cha, trước khi thuộc về bất kỳ ai khác. Vì quyền bính và trách nhiệm luôn tương xứng và đi đôi với nhau: nếu đã đứng đầu về quyền bính, ắt cũng đứng đầu về trách nhiệm. Nói thế không có nghĩa là những người khác thì không có trách nhiệm đó. Nhưng khi Quý Đức Cha đi đầu trong việc lên tiếng, thì sẽ có biết bao tín hữu trong nước cũng như ngoài nước sẵn sàng ủng hộ hết mình những tiếng nói bênh vực Giáo Hội của Quý Đức Cha. Và chắc chắn còn có rất nhiều tín hữu Công Giáo sẽ can đảm lên tiếng theo gương Quý Đức Cha, những chủ chăn của họ. Nếu Quý Đức Cha - là những người đầu tiên có trách nhiệm lên tiếng bênh vực Giáo Hội - mà lại không lên tiếng, thì những người cấp dưới sẽ có rất nhiều lý do để cũng cùng im lặng như vậy. Lúc đó, thật đáng tiếc cho Giáo Hội! Thật đáng buồn cho Đức Ki-tô! Thật tội nghiệp cho những ai bị áp bức bất công! Không biết lúc ấy Thiên Chúa sẽ phán xét chúng ta thế nào?

Cuối cùng, con kính chúc Quý Đức Cha luôn mạnh khỏe, an vui và vững tâm để chu toàn trách nhiệm dù lớn lao và khó khăn mà Thiên Chúa đã trao phó. Nếu trong thư này và trong những thư trước con có điều gì sai trái làm phiền lòng Quý Đức Cha, kính xin Quý Đức Cha rộng lòng bao dung tha thứ, vì có thể nó xuất phát từ tâm trạng bức xúc của con trước hoàn cảnh của Giáo Hội và đất nước hiện nay. Một khi bức xúc thì cũng rất dễ mất sáng suốt. Xin cũng hãy ghi nhận nơi đây lòng kính trọng, quý mến và tuân phục của con đối với Quý Đức Cha. ·

 Kính thư

Một tín hữu Công giáo Việt Nam

Gioan NGUYỄN CHÍNH KẾT

6/8A, Quang Trung, Phường 12,

Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh.

Email: sntm_nck@yahoo.com